جاذبه هاي طبيعي و زيبايي هاي سحرانگيز اين منطقه كه داراي چشم اندازهاي زيبا، گياهان متنوع و مأمن انواع گوناگون پستانداران، پرندگان و خزندگان است، در واقع يك موزه و آزمايشگاه طبيعي براي علاقه مندان به طبيعت و علوم و دانش فراهم کرده است. هر ساله گروهها و افراد بسياري از علاقه مندان، محققين و دانش پژوهان رشته هاي مختلف منابع طبيعي، محيط زيست، كشاورزي، علوم زمين و علوم جانوري از اين منطقه بازديد مي کنند و از پتانسيل هاي آن براي تحقيق و پژوهش بهره مي گيرند. اما متاسفانه طي هفته هاي گذشته بیماری طاعون نشخوارکنندگان کوچک باعث تلفات بسیاری دراین منطقه شده است.مشکلاتی از قبیل وسعت منطقه،پراکندگی نقطه تلفات و کمبود نیروی انسانی سبب شده تا مسئولین برای پایش میدانی به منظور بررسی وضعیت منطقه،میزان تلفات وپاکسازی از سمنها و فعالان محیطزیستی استمداد بطلبند.
*****
منشا بيماري مشخص نيست!
حمید اخوان عضو هیات مدیره و نایب رییس شبکه تشکلهای محیط زیستی استان مرکزی در این رابطه گفت: حدودا سه هفته پیش در جلسات مشترک با مسئولان اداره کل محیط زیست استان از ماجرا با خبر شدیم، اما در مراحل اولیه نوع بیماری و میزان تلفات آن در حد گمانه زنی بود.هنوز نمیتوان در مورد منشاء اصلی بیماری نظر قطعی داد، اما با توجه به شرایط منطقه، محدودیت دسترسی عمومی و چالشهای موجود، احتمال میرود که این بیماری به واسطه ورود دامهای مجاز و غیرمجاز در منطقه و وجود آبشخورهای مشترک به حیوانات وحشی منتقل شده باشد.
وی با اشاره به اینکه در حاشیه و داخل منطقه هفتاد قله تعداد ۲۰ روستا با جمعیتی حدود ۱۶۲۹۶ نفر به عنوان کانونهای زیستی قرار دارند که بخشی از فعالیت این روستا هادامپروری به شکل سنتی است ادامه داد: تقریبا افکارعمومی و کارشناسان، منشاء بیماری را از دامهای منطقه میدانند، هر چند اختلاف نظرهایی نیز در این زمینه وجود دارد و برخی معتقدند که قبل از تلفات حیاتوحش منطقه، تلفات دام نداشتهایم (البته این ادعا باید بررسی شود(ولیکن در جواب به این نظر میتوان این احتمال را در نظر گرفت که حتی اگر تلفاتی درمیان دامهای اهلی نداشته باشیم، ولی احتمال انتقال ویروس به عنوان ناقل وجود داشته که به علت مقاومت بالاتر بدن آنها و واکسنهای مختلف، به بروز بیماری نرسیده ومنجر به تلفات نشده است.
نایب رییس شبکه تشکلهای محیطزیستی استان مرکزی افزود:بعضا برخی دامهای اهلی علایم بیماری داشتهاند و برخی نه،ولی هر دو میتوانستهاند انتقالدهنده ویروس به منطقه باشند. همچنین در مورد خودواکسن که ویروس ضعیف شده است و در بدن دام وجود دارد و انتقالش به منطقه نیزشائبههایی وجود دارد، نظراتی مطرح میشود که باید در مورد آنها بررسی شود. نکتهقابل توجه در مشاهدات این بود که در یکی از گلههای دام اهلی که بازدید کردیمنشانهها و علائم بیماری مشاهده شد.
اين بيماري، قابل انتقال به انسان نيست
اخوان با اشاره به اينکه احتمال گسترش بیماری بین روستاهای اطراف و در میان گلههای دام اهلی وجوددارد گفت:مسلما در صورت عدم اتخاذ تدبیر مناسب جهت پیشگیری و کنترل، این بیماری میتواندبرای گلههای منطقه مشکلات بیشتری ایجاد کند و بیماری گلههای منطقه دوباره به عمقفاجعه حیاتوحش دامن خواهد زد .
وی تاکید کرد: طاعون نشخوارکنندگان کوچک از حیوان به انسان قابل انتقال نیست، یکیاز نگرانیهای عمده برای ورود به منطقه خصوصا برای نیروهای داوطلب همین بود که قبلش از بیخطر بودن این بیماری برای افراد مطمئن شدیم.
اخوان در مورد اهداف پایش این منطقه نيزگفت: در پایش دو هدف داشتیم،اول اینکه با نیروی انسانی بیشتری وارد منطقه شدیم، تلاش کردیم با دید وسیعتری شرایط را بسنجیم وارزیابی دقیقی از فاجعه داشته باشیم. از مستندات و اطلاعات حاصله برای مرحله بعدی و تصمیم مدیرتی حساب شده و مناسبی استفاده خواهد شد. دومین هدف پاکسازی منطقه از لاشه حیوانات تلف شده به روشهای پاکسازی، جمعآوری و دفن بهداشتی و معدومسازی از طریق سوزاندن لاشهها بود. نیروها در گروههای سه یا چهار نفره با ترکیب تیمی یک نفر محیط بان، یک مامور از دامپزشکی و یک نیروی داوطلب سازماندهی شدند و براساس نقشه و تقسیمبندیهای از پیش تعیین شده در مسیرهای مشخص اقدام به جمعآوری اطلاعات، مستندسازی و پاکسازی منطقه کردند.
عضوهیات مدیره ونایب رییس شبکه تشکلهای محیط زیستی استان مرکزی ادامه داد: واکسیناسیون دامهای منطقه در حد امکانات موجود، ضدعفونی کردن محل تلف شدن لاشهها با آهک، ضدعفونی کردن آبشخورهای منطقه از دیگر فعالیتها بود چرا که آبشخورها کاربری مشترک بین حیوانات وحشی و دامهای اهلی دارد و امکان شیوع بیماری از این طریق وجود دارد.
وی ادامه داد: پیشبینی مدت زمان ریشهکنی بیماری در منطقه غیرممکن است، دراین رابطه متخصصان امر و کارشناسان دامپزشکی با توجه تجریبات خود نظر دقیقتری میتوانند ارائه کنند، برخی اعتقاد دارند به دلیل فصل گرما و با اقدامات پیشگیرانه، به همین زودی این بیماری کنترل خواهد شد وبرخی دیگر نیز اعتقاد دارند این بیماری مدت خیلی بیشتری خواهد ماند و تلفات زیادی در پیش خواهد بود. وی در رابطه با سلامت دیگر گونههای حیوانی منطقه گفت: تا به حال نشانی از تلفات گونههای حیوانی دیگر مشاهده نشده، ما فقط همین موارد (کل و بز و قوچ و میش) راتایید میکنیم، البته همانطور که گفته شد دامهای منطقه را نیز باید در نظر گرفت.
اخوان در خصوص میزان خسارت وارده نيز افزود:میزان تلفات به شدت بالاست و در این حد تلفات تا به حال در منطقه رخ نداده است. نایب رییس شبکه تشکلهای محیط زیستی استان مرکزی در پاسخ به این پرسش که آیا برای نجات حیوانات سالم برنامهای وجود دارد، گفت: با توجه به نوع حیوانات درگیر یا در خطر بیماری و نوع زیستگاه کوهستان، صخرهای و درهها محدودیتها فراوانی برای هدایت، کنترل و قرنطینهکردن و واکسنزدن به آنها وجود دارد، این حیوانات معمولا درصخرهها و ارتفاعات زیست و سیر میکنند، به همین دلیل کنترل آنها بسیار مشکل و اگرشدنی باشد بسیار پرهزینه و سخت خواهد بود. برخی دیگر از انواع حیوانات مانند آهو راشاید بتوان به یک محدوده هدایت کرد و جداسازی کرد، اما برای کل و بز و قوچ و میش اینطور نیست. یک اقدام پیشنهادی دیگر گرفتن این حیوانات در مناطق آبشخور به وسیله شلیک تیر بیهوشکننده است که البته هنوز هم این اقدام امکان سنجی و تایید نشدهاست.
