بازار قيمتشكني برخي برندها در بازار روغن نباتي به اوج رسيده و نكته حائز اهميت اينكه اين كاهش قيمت به جيب مصرفكننده نميرود بلكه از سوي توليدكننده به بنكدار داده ميشود تا فقط كالاي او را بفروشد.
رقابتهاي منفي در بازار برخي كالاهاي اساسي اين روزها به اوج خود رسيده است. توليدكنندگان در شرايط ركود بازار از هر روشي براي فروش كالاهاي خود استفاده ميكنند. برخي از آنها جشنوارههاي تخفيفي به راه مياندازند و برخي ديگر با رقابتهاي ناعادلانه، كالاي خود را ارزانتر توليد كرده و در مقابل، قيمتشكني در بازار را براي كسب سهم بيشتر، نقشه راه خود كردهاند.
بررسيهاي مهر حكايت از آن دارد كه بازار روغننباتي اين روزها در انحصار دو يا سه برند است كه البته توليدكننده مشترك دارند اما كاهش قيمتي كه روي برخي برندهاي روغن در بازار داده ميشود، چيزي نصيب مصرفكننده نميكند بلكه اين كاهش قيمت به صورت مستقيم از سوي توليدكنندگان به بنكداران و توزيع كنندگان عمده كالا در بازار داده ميشود تا خريد از برند آنها، براي عمده فروشان جذاب باشد و به اين ترتيب، سهم بالايي از بازار را در اختيار خود گيرند.
گشت و گذاري در بازار عمده فروشان مولوي هم به خوبي اين را نشان ميدهد كه بيشتر عرضهكنندگان، تمايل زيادي به عرضه برخي برندهاي خاص در بازار دارند و همين امر سبب شده انتخاب مصرفكنندگان محدود شود.
كاهش قيمتي كه نصيب مصرفكنندگان نميشوديكي از عمدهفروشان بازار مولوي در اين رابطه ميگويد: برخي توليدكنندگان روغن نباتي، با اعزام ويزيتورهاي حرفهاي به بازار مولوي تلاش دارند برند خاصي را به عمده فروشان تحميل كنند. برخي ديگر نيز با ارائه تخفيفهاي بسيار مناسب روي قيمت تمام شدهاي كه روي كالا درج شده است، تلاش دارند كالاي بيشتري از يك برند خاص عرضه كنند. او ميافزايد: گاهي اوقات تخفيف به بنكداران روي برخي برندهاي روغن نباتي تا ۴۰ درصد هم داده ميشود، بنابراين عرضهكننده عمده و بنكدار، كالا را با ۴۰ درصد پايينتر نسبت به قيمت مصرف كننده خريداري كرده و در مقابل، در فروشهاي عمده خود، ۱۵ تا ۲۰ درصد تخفيف به خريداران كه عمدتاً سوپرماركتها و خردهفروشان هستند، ارائه ميدهد. بنابراين اين برند، نسبت به ساير برندهايي كه به عمده فروشان ۵ تا ۱۵درصد تخفيف ميدهند، جذابتر است و مشتري بيشتري هم دارد.
به گفته اين عمدهفروش، اينگونه ميشود كه زنجيره عرضه يك محصول در بازار با قدرت شكل ميگيرد و مصرف كننده و خردهفروش هم ترجيح ميدهند در اين بازار كساد، سود بيشتري ببرند، بنابراين تمايل بيشتري به كالاهايي مييابند كه دامپينگ را در بازار انجام ميدهند.
بررسيها نشان ميدهد باوجود اينكه عمدهفروشان هم ۱۵ تا ۲۰ درصد روي اين برندها، به خرده فروشان تخفيف ميدهند اما اگر فردي براي خريد به سوپرماركتها و خرده فروشان مراجعه كند، بايد روغن نباتي را به همان قيمتي خريداري كند كه روي كالا درج شده است، بنابراين سودي از اين بابت نصيب مصرفكنندگان نميشود. اين كاهش شديد قيمت، تنها به نفع بنكداران است، البته در حلقه بعدي به نفع توليدكنندگاني است كه با قيمت شكني، تلاش دارند سهم بيشتري از بازار را به دست آورند.
سؤال اينجاست كه اگر توليدكنندگان روغن نباتي در شرايط فعلي، واقعاً توانايي كاهش قيمت و افزايش بهره وري را به منظور كم كردن نرخهاي خود دارند، چرا اين تخفيفها را روي قيمت مصرفكننده اعمال نميكنند و اجازه نميدهند كه مصرف كنندگان ازكاهش قيمت منتفع شوند. اين در شرايطي است كه سازمان حمايت مصرفكنندگان و توليدكنندگان هم كمتر اهتمامي نسبت به بروز چنين رفتارهايي در بازار دارد و اقدام به بررسيهاي بيشتر به منظور جلوگيري از قيمت شكني نميكند.
در اينجا، اين تنها مصرفكننده است كه نه تنها قدرت انتخابش كم ميشود بلكه نصيبي از كاهش قيمتهاي بازار نخواهد داشت و اين منافع توليدكننده و بنكدار است كه دست به دست ميشود، ضمن اينكه توليدكنندگان خرد و ساير برندهايي كه به چنين روشهايي براي فروش بيشتر متوسل نميشوند نيز به مرور از بازار كنار ميروند.
نامه توليدكنندگان روغن نباتي درباره قيمتشكنيهابر اين اساس جمعي از توليدكنندگان روغن نباتي در نامهاي به انجمن صنايع روغن خواستار پايان دادن به اين دامپينگ در بازار شدهاند و ميگويند، با توجه به عدم رعايت قيمت فروش روغن براساس مصوبه انجمن توسط برخي واحدهاي توليدي و برندها كه منجر به مشكلات عديدهاي شده است، هم اكنون توليدكنندگان بايد زير قيمت تمامشده، محصولات خود را به بازار عرضه كنند تا بتوانند در اين رقابت حضور داشته باشند، در حالي كه اين امر منجر به تعطيلي برخي واحدها شده است.
برخي ديگر از توليدكنندگان هم در نامههاي خود به اختلال در صنعت روغن نباتي با قيمتشكني برخي برندها اشاره ميكنند و ميگويند، براساس تحقيقات انجام شده از بازار روغن، برخي شركتها موازنه قيمت موجود در بازار روغن را با فروش محصولات خود به قيمت پايين مختل كردهاند كه بايد به اين موضوع رسيدگي شود.
در اين ميان برخي كارخانجات ميگويند، به تازگي برخي شركتهاي بزرگ نسبت به كاهش بيش از اندازه قيمت (دامپينگ) محصولات خود در بازار اقدام كرده و باعث كاهش توليد و ركود در ديگر شركتهاي توليدي شدهاند، به طوري كه شركتها با مشكل مواجه شدهاند و موجودي محصولات، در انبارها به بيش از ۱۰ هزار تن رسيده است.
به اعتقاد آنها، اين امر نه تنها باعث خواب سرمايه شركتها شده بلكه باعث كاهش و توقف توليد و در نتيجه تعديل نيروي انساني در ماه مبارك رمضان شده است كه در شرايط كنوني به هيچ وجه به صرف و صلاح كارخانجات توليدكننده و توليد ملي نخواهد بود. در عين حال، برخي توليدكنندگان معتقدند در هفتههاي اخير، رقابت منفي بين چند شركت خاص و كاهش قيمت زياد، باعث آشفتگي در بازار روغن شده و در روغن فله و برخي احجام، به زير قيمت تمامشده رسيده است، بنابراين ادامه روند فوق قطعاً باعث زيان مضاعف اين صنعت ميشود، به همين دليل توليدكنندگان پيشنهاد دادهاند بايد در جلسهاي خريد روغن خام همه شركتها را به اندازه بازار مصرف محدود كرد تا بيش از اين به صنعت روغن نباتي آسيب نرسد.
