خدري كه اهل آبادان و خبرنگارروزنامه كيهان بود، به عنوان يك شاهد عيني در اغلب وقايعي كه موضوع كتابهايش را شامل ميشود حضور داشته است. بنابر اين وجه بارز كتابهاي او، حضور عيني در رويدادهاي مختلف دفاع مقدس و حتي انقلاب به شمار ميرود كه باعث ميشود كتابهاي اين نويسنده را به نوعي تاريخنگاري وقايع ديداري و شفاهي بدانيم. از همين جاست كه اغلب كتابهاي رضا خدري به وقايع دفاع مقدس و خصوصاً هجوم دشمن به همسايه آبادان يعني خرمشهر معطوف ميشود كه خدري به عنوان يك خبرنگار در خونين شهر حضور يافته بود.
اما در خلوت تنهايي در مقايسه با ساير نوشتههاي اين نويسنده تا حدي مستثني است. چراكه در واقع اين كتاب دلنوشتههاي يك خبرنگار جنگي بازنشسته و كهنه رزمندهاي پاي كار است كه اكنون در سنين كهن سالي خود را با تجربيات بيش از چهار دهه خبرنگاري و حضور در متن وقايع مختلف، روبهرو ميبيند و به نوعي ميخواهد داشتههاي درونياش را با ديگران سهيم شود.
خود خدري در اين خصوص به «جوان» ميگويد: من هميشه در افكارم غرق رشادتهاي ايثارگران هشت سال دفاع مقدس و جانفشاني شهداي عزيزمان هستم. قبل از اينكه جنگ به شكل رسمي شروع شود، 21 شهريورماه 59 به عنوان خبرنگار روزنامه كيهان خبر حمله عراق را مخابره كردم، ولي هيچ كس در تهران باور نميكرد كه روستاهاي مرزي خرمشهر زير آتش عراق باشند. از آن زمان تا پايان جنگ در مناطق عملياتي بودم و اكنون كه به سن 65 سالگي رسيدهام، خيلي وقتها خاطرات آن دوران را مرور ميكنم و خود را با انبوهي از خاطرات تنها ميبينم. خدري در كتاب «در خلوت تنهايي» شيوه نويي را در نگارش كتابهاي دفاع مقدسي برگزيده و در فصل ابتدايي اين كتاب، يادي از شعراي بنام كشورمان كرده و دلتنگيها و مشكلات منعكس شده زمان آنها را در اشعارشان بيان كرده است. سپس در فصول بعدي به دغدغه رزمندگان دفاع مقدس پرداخته و به واكاوي و كنكاش بزرگترين دغدغه آنان يعني «جنگ تحميلي» پرداخته است و به كنكاش زواياي مختلف اين رويداد پرداخته است.
به همين ترتيب ما در اين كتاب با كشكولي از دانستههاي جبههها روبهرو ميشويم؛ از علل شروع جنگ گرفته تا نظرات حضرت امام در خصوص تحميلي بودن جنگ و همچنين فرهنگ جبهه و. . . كه گاه عنان كار از دست نويسنده نيز رها شده و تا حدي مطالب رابطه خود را از دست ميدهند. اما يكي از داشتههاي ارزشمند اين كتاب، معرفي مهمترين عملياتهاي دفاع مقدسي و همچنين ارائه جدولي از عملياتهاي بزرگ، متوسط و حتي كوچك دوران جنگ است كه وجود چنين جدولي را در كمتر كتابي مشاهده ميكنيم.
در فصول پاياني كتاب با عنوان «پيام بسيجي روايتي ديگر از دلباختگي» نيز نويسنده به واكاوي انگيزههاي رزمندگان دفاع مقدس و همچنين آسيبشناسي تربيت ديني جوانان نسل حاضر كشورمان پرداخته و انتقادهاي تندي را به مسئولان و دست اندركاران فرهنگي كشورمان روا داشته است.
خود خدري در اين خصوص به «جوان» ميگويد: اين روزها در بسياري از محافل و مجالس صحبت از اين ميشود كه نسل جوان ما از دين گريزان شده و نسبت به ظواهر و شعائر ديني بياعتنا گشتهاند. اما در واقع اين ما هستيم كه نتوانستيم در سيستم تبليغي خودمان مخاطبشناسي درستي داشته باشيم و بر اساس نيازهاي مخاطب، از داشتههاي خودمان بهره ببريم. مسلماً در هشت سال جنگ تحميلي، به اندازه كافي الگوهاي رفتاري در شهدا و رزمندگان وجود دارد كه بتوان از آن براي مخاطب جوان، نمونهها و الگوهايي ارائه داد، اما ما در اين خصوص موفق عمل نكردهايم.
در يك نگاه كلي كتاب «در خلوت تنهايي» را بايد بازتاب انديشههاي رزمندهاي پا به سن گذاشته دانست كه با همان دغدغه رزمندگان دوران دفاع مقدس، به تجزيه و تحليل وقايع جنگ و كاستيهاي فرهنگي پس از آن پرداخته و قصد دارد به نوبه خود باري از دوش معضلات فرهنگي كشور بردارد. توجه شما را به بخشي از مطالب اين كتاب جلب ميكنيم:
«من نگارنده كه دلاوري دلاورمردان اين سرزمين اسلامي را در جبهههاي غرب و جنوب كشورمان از نزديك ديدهام، پي بردهام كه همه جلال و عظمت در جبههها بود. در آن جا رزمندگان جان بر كف ميدانستند كه جهاد ميدان تعالي و تكاملي است كه خداوند پيش روي او گسترده است.»
