اين روزها با جداسازي فضاي كار خانمها و آقايان در شهرداري تهران، موجي در تقابل اين طرح كه شهرداري تهران آن را «طرح تكريم بانوان» ناميده است، به راه افتاده و برخي از رسانههاي خارجي و داخلي اين طرح را توهين به شخصيت زن عنوان كردهاند. با اين وجود ذكر توضيحاتي در اين خصوص ضروري به نظر ميرسد.
براي پيشدرآمد بحث ذكر نكتهاي لازم است و آن اينكه زنان شهرنشين و وابسته به طبقات مرفه در دوره ايران باستان پايبند به رعايت حجاب بودند و حجاب نوعي ارزش محسوب ميشد. بنابراين در سطحي گستردهتر اين سؤال مطرح ميشود كه آيا در نوع لباس پوشيدن افراد جامعه، بايد نوعي تعامل منطقي وجود داشته باشد يا هركسي مجاز است با هر نوع پوششي در سطح جامعه رفت و آمد كند؟
در پاسخ بايد گفت كه به نظر ميرسد حفظ عرف اجتماعي و عدم تجاوز به باورهاي عمومي يكي از خطوط قرمز نانوشته است كه در همه دنيا افراد بايد خود را ملزم به رعايت آن كنند. مثلاً جامعه ما با پوشيدن لباس رنگي مشكلي ندارد اما عرف آن است كه افراد نبايد با البسه زرد و قرمز و نارنجي در ايام و مراسم عزاداري امام حسين ( ع ) شركت كنند و افراد جامعه بايد خود را ملزم به رعايت اين نكته بدانند. گرچه افرادي هم از اين خط قرمز و عرف اجتماعي عدول ميكنند كه مشكلي در نوع نگرش خود به باورهاي اجتماعي داشته باشند. سؤال بعدي اين است كه آيا در جامعه ما بانوان ميتوانند با نوع اغراق آميز آرايش و لباس پوشيدن و مهمتر از همه با رفتار خارج از عرف در تعاملات اجتماعي حضور پيدا كنند و اين نوع رفتار را به فرهنگ ما وارد كنند؟ مسلماً پاسخ «خير» است؛ چراكه اين نوع پوشش و آرايش و اين نوع رفتار بيشك باعث به هم خوردن تعادلات و تعاملات اجتماعي ميشود. حتي در غرب كه از موقعيت زن سوءاستفادههاي بيشماري براي تبليغات تجاري صورت ميگيرد، بسياري از روشنفكران آن جوامع هم با حضور بانواني كه با لباس و آرايش اغراق آميز در سر كارهايشان حاضر شوند، مخالفند و گاه فضاي كار زنان و مردان مجزا است. چون آنها معتقدند حضور برخي از بانوان با رفتارهاي خارج از عرف باعث انحراف و انحطاط در مسير پيشرفت كارها و اهداف ميشود. بنابراين كساني كه مدافع فرهنگ غربي و معترض طرح تكريم بانوان هستند بايد بدانند در خود غرب هم مردان حق تعدي به حريم زنان و زنان حق تعدي به حريم مردان را ندارند چراكه ميدانند تفكيك فضاهاي كاري در مواردي موجب پيشرفت و دقت عمل خواهد شد.
* جامعه شناس و پژوهشگر مسائل اجتماعي
