استيضاح وزير علوم موجب شده تا اصلاحطلبان با ترسي سياسي از برملا شدن اقدامات تنشزاي وي براي مردم، دست به فرافكنيهاي عجيب و غريب بزنند. انتشار اسامي نخبگان به عنوان بورسيههاي غيرقانوني از اين دست اقدامات است. مرور برخي وعدههاي فرجيدانا در جلسه رأي اعتماد و سقوط رتبه علمي ايران در جهان دلايل اصلي استيضاح را روشن ميكند.
وعدههاي فرجيدانا در روز رأي اعتمادفرجيدانا، وزير علومي كه اين هفته استيضاح ميشود، در جلسه كسب رأي اعتماد سال گذشته در مجلس مواردي را به عنوان برنامههاي خود مطرح كرد كه با توجه به كارنامه كاري وي در طول 10 ماه گذشته بسيار جالب توجه است. او تأكيد كرده بود: اهداف بنده در وزارت علوم تلاش براي پيشبرد سياستهاي كلي نظام در جهت توسعه علمي و استفاده كيفي از نظام علمي است. افزايش كيفيت آموزش و پژوهش بر پايه نقشه جامع علمي كشور در تراز جهاني از اولويتهاي وزارت علوم خواهد بود تا دانشگاهها را به جايگاه واقعي خود در جهان برساند.»
بنا به گفتههاي نمايندگان، در جلسههاي خصوصيتر در كميسيونهاي مجلس قول داده بود فضاي دانشگاه را به فضاي دوران پرفراز و نشيب اصلاحات بازنگرداند. در ماههاي گذشته، مجلس بارها به او هشدار داد كه نبايد در عزل و نصبها تابع افرادي بيرون از وزارت علوم باشد اما در نهايت اين عزل و نصبها از ميان چهرههاي غيرخوشنام سياسي است كه او را به سرعت به جلسه استيضاح رهنمون شده است.
افشاگري به جاي ارائه كارنامه مطلوب وعدههاي فرجيدانا با اين حال در مدت چند ماه گذشته هيچگاه به سمت اجرايي شدن هم نرفت. او يك ماه فرصت داشت كه به بررسي انتقادات نمايندگان از وضعيت دانشگاهي پرداخته و سيستمي را براي رسيدگي به اين وضعيت بيابد. اين يك ماه اما به هشدارها و تهديدها و عمليات رواني رسانههاي اصلاحطلب براي حمايت از وزير گذشت و با وجود اينكه هيئت تعيين شده از طرف مجلس براي رسيدگي به اين وضعيت، خواهان بر طرف شدن مشكلات جامعه دانشگاهي بودند، فرجيدانا در حال آموزش ديدن براي به كار بردن شيوه بهزاد نبوي در روز استيضاح بود. نكته جالب توجه اين است كه رسانههاي خبري حامي وزير نيز به خوبي از اين ماجرا پرده برداشته و با يادآوري خاطرات دولت كارگزاران و وزير صنايع سنگين اين دوران كه با تهديد نمايندگان توانسته بود از زير بار استيضاح در برود، از فرجيدانا خواستند همين روش را عيناً به كار گيرد. بهزاد نبوي نمايندگان را به وسيله ماشينهاي اهدايي مجبور به سكوت در قبال مواردي كرد كه در طرح استيضاحش آمده بود و فرجيدانا سعي كرد از موضوع بورسيهها به همين سبك و سياق استفاده كند.
به همين دليل جنگ بر سر اسامي كساني كه از اين بورسيهها استفاده كردهاند بالا گرفت و در نهايت تهديد به افشاگري، به افشاگري درباره معاونان وزير كشيده شد. فرجيدانا فردا به احتمال زياد نميتواند با ليست كساني كه از بورسيه دولتي استفاده كردهاند نمايندگان را وادار به عقبنشيني از موضعشان سازد. او به جاي اين مسائل بايد در مورد آمارهاي نامطلوب از ميزان كاهش يافتن سرعت رشد علم در كشور باشد.
سقوط دوپلهاي رتبه ايران در توليد علمفرجيدانا تنها در روز رأي اعتماد مجلس به وظيفه خود درباره رشد علمي كشور اشاره نكرده و وعدههايي در اين زمينه نداده بود. او پيش از اين در مجلس ششم و دولت اصلاحات قرار بود به عنوان وزير علوم معرفي شود اما در نهايت نتوانست رأي اصلاحطلبان را از آن خود كند زيرا آنان بر اين عقيده بودند با وجود اينكه فرجيدانا از رهروان راه معين است، اما اگر معين نمره 15 در دوران مديريتش گرفته، فرجيدانا مطمئناً با معدل 10 قبول خواهد شد. فرجيدانا با اين حال از همان زمان شعار خود را به افزايش دادن سرعت رشد علمي كشور اختصاص داده و ضمن هشدار دادن درباره رشد شگرف توليد علم جهاني آن را به عنوان زنگ خطري براي برنامهريزان دانسته و تصريح كرده بود: اگر لحظهاي غفلت نماييم و از همراهي قافله جهاني باز مانيم، هرگز قادر به جبران فاصله تاريخي خود با مرزهاي دانش و فناوري جديد نخواهيم بود. ضرورت انكارناپذير آمادهسازي كشور براي همراهي با سير شتابان توليد علم و فناوري در سطح جهان اقتضا ميكند كه توسعه علمي به صورت دغدغه فراگير تمامي مسئولان و فصل مشترك مساعي تمامي نيروها، گروهها و جناحها فراتر از رقابتهاي سياسي رايج درآيد. از اينرو اولويت ائتلاف براي توسعه علمي در رأس برنامههاي اينجانب ارائه شده و انتظار آن دارد كه تمامي قواي كشور در تحقق اين راهبرد مهم ملي مشاركت فعالانه داشته باشند؛ راهبردي كه بايد به استقرار نظام جامع توسعه علمي و فناوري كشور منجر شود.
فرجيدانا گرچه در آن دوران اجازه نيافت شانس خود را در مديريت فضاي علمي كشور امتحان كند اما مجلس اصولگرا اين شانس را به او داد و در نهايت با نتيجه برعكس در اين زمينه مواجه شد. رشد شتابان علمي طي يك سال اخير و پس از روي كار آمدن تيم جديد مديريتي نه تنها افزايش نيافت، بلكه با رشد منفي نيز همراه شد. در سال 2012 كشورمان 40هزار و 104 مقاله در اسكوپوس نمايه كرده و 6/1درصد توليد علم دنيا را به خود اختصاص داد اما دقت در نمودار نخست نشان ميدهد در سال 2013 كه نيمي از آن تحت مديريت تيم كنوني بوده، ايران با كاهش بيش از هزار مقاله نسبت به سال 2012، 39هزار و 99 مقاله نمايه كرد و سهمش از توليد علم دنيا نيز به 5/1 درصد كاهش يافت.
همچنين بحث طرحهاي كلان ملي در سالهاي گذشته در دانشگاهها مطرح شد و با وجود كمبود هزينه، اجراي اين طرحها پيشرفت مناسبي را طي ميكرد، اما به يكباره 47 طرح كلان در آخرين جلسه شوراي عتف (علوم، تحقيقات و فناوري) به هشت طرح كاهش يافت. نهايتاً اين روند باعث شد ايران كه به جايگاه 15 جهان در توليد علم دست يافته بود، دو پله سقوط كرده و در رتبه 17 قرار گيرد.
موارد استيضاح وزير علوم منطقي استصفر نعيميرز سخنگوي فراكسيون اصولگرايان رهروان ولايت مجلس در گفتوگو با تسنيم با تأكيد بر اينكه استيضاح وزير علوم بهمعناي مچگيري و تقابل با دولت نيست، اظهار كرد: در ابتدا نحوه طرح استيضاح مقبول فراكسيون اكثريت رهروان ولايت قرار نگرفت، بنابراين در اين راستا رايزنيهايي از طرف رئيس مجلس انجام شد تا وزير علوم يك ماه فرصت داشته باشد موارد مطروحه در استيضاح را مرتفع كند. وي با بيان اينكه وزير علوم تقاضاي درخواست جلسه با هيئت رئيسه فراكسيون اصولگرايان رهروان ولايت را به اين فراكسيون اعلام كرد، گفت: صبح ديروز شوراي مركزي اين فراكسيون برگزار شد و در اين جلسه هيئت رئيسه موارد استيضاح را بررسي كرد كه به اين نتيجه رسيديم تعدادي از موارد استيضاح مرتفع و مواردي هنوز رفع نشده است.
وي با تأكيد بر اينكه موارد استيضاح وزير علوم منطقي بود، افزود: مجلس بهدنبال تعامل با دولت است و دنبال مچگيري نيست و بر لزوم حفظ وحدت و همدلي بين مجلس و دولت تأكيد كرد.
لابي سنگين دولتيها در مجلس براي جلوگيري از استيضاحجبار كوچكينژاد نايبرئيس كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي و عضو فراكسيون اصولگرايان رهروان ولايت در گفتوگو با تسنيم، با بيان اينكه هزينه استيضاح وزير علوم براي دولت سنگين است، تصريح كرد: معاونان پارلماني بهشدت با نمايندگان در حال رايزني و لابي هستند تا نمايندگان را از نظرشان منصرف كنند و در همين جهت فشار به نمايندگان بهشدت تشديد شده است. در حالي كه بايد اجازه دهند نمايندگان در اين زمينه آزادانه تصميم بگيرند.
كوچكينژاد خاطرنشان كرد: نمايندگان دستگاههاي دولتي گزارشهاي خلاف واقع و غيرواقعي به نمايندگان ارائه ميكنند و قصد دارند در جلسه رأي اعتماد واقعيتها را غيرواقعي جلوه دهند.
بياعتنايي فرجيدانا به پادرمياني لاريجاني توهين به مجلس بودلاله افتخاري نماينده مردم تهران و عضو شوراي مركزي فراكسيون اصولگرايان رهروان ولايت در گفتوگو با تسنيم با بيان اينكه نمايندگان مجلس در استيضاح وزير علوم جدي هستند، تصريح كرد: بالاخره اگر آقاي وزير علوم ميخواست رفتار خود را اصلاح كند، بايد به پادرمياني آقاي دكتر لاريجاني احترام ميگذاشت چراكه آقاي لاريجاني آبرو گذاشتند اما آقاي فرجيدانا به وعدههاي خود عمل نكرد. وي با بيان اينكه عدمتوجه فرجيدانا به پادرمياني رئيس مجلس نشانگر بياعتنايي وزير علوم به مجلس و نمايندگان است، تصريح كرد: فكر ميكنم نتيجه استيضاح از هم اكنون روشن باشد چراكه نمايندگان وزير علوم را چندبار آزمودهاند و نتيجه نگرفتهاند. عدمپايبندي وزير علوم به وعدههايي كه داده بود و همچنين بياعتنايي به پادرمياني رئيس محترم مجلس، نمايندگان را براي استيضاح مصمم كرده است.
