براساس اطلاعات موجود ۲۳۱شركت بورس در فصل مجامع امسال ۲۶ هزار و ۷۰۰ ميليارد تومان از سودشان را تقسيم كردهاند، البته اين رقم بدون محاسبه سود پالايشگاههاست؛ با احتساب سود اين شركتها نيز ميتوان مدعي شد كه 30هزار ميليارد تومان در قالب سود از بازار سهام خارج شد.
اغلب شركتهايي كه سالي ماليشان اسفند ماه است، حداكثر تا تير ماه هرسال مهلت دارند تا مجمع عموميشان را برگزار و در مورد سود سهامشان تصميمگيري كنند. طبق برآوردهاي موجود در طول فصل مجامع تابستاني بورس و فرابورس، سهامداران بيش از 400شركت بزرگ و تأثيرگذار در اقتصاد ايران به مجمع ميروند.
اما امسال وقوع ركود اقتصادي، سالي استثنايي براي بورس رقم زده است، نزول 8/5 درصدي در آمارهاي رشد اقتصادي ايران اثر مستقيمي بر تأمين مالي شركتها بهويژه شركتهاي بورس كه بزرگترين شركتهاي ايران هستند، دارد. بر همين اساس كارشناسان بازار سرمايه پيوسته به مديران شركتهاي بورسي توصيه ميكنند كه حداقل سود را در مجامع توزيع كنند تا از اين رهگذر توان مالي شركت جهت اجراي طرحها و پروژههاي توسعه حفظ شود كه فرايند فوق برخروج اقتصاد از ركود نيز اثر دارد.
سالهاي گذشته شركتهاي بورس بهطور ميانگين بين 75تا 92درصد از سودشان را تقسيم ميكردند، اين موضوع اثر زيانباري براي شركتهاي بورس دارد چراكه شركتها را از منابع مالي خالي ميكند. در بورسهاي توسعهيافته شركتها كمترين ميزان سود را تقسيم ميكنند تا منابع ماليشان را صرف اجراي طرحهاي جديد كنند.
متأسفانه آمارها نشان ميدهد كه مطابق رويه سالهاي گذشته امسال هم بخش زيادي از سود شركتهاي بورس در فصل مجامع تقسيم شد، اين درحالي بود كه شركتها ميتوانستند بخشي از منابع را جهت تأمين مالي بنگاهها در شرايط ركودي فعلي اقتصاد حفظ كنند.
به نظر ميرسد با ارائه كل اين منابع به سهامداران از يكسو چرخه نقدينگي تورمزا در اقتصاد تقويت شود و از سوي ديگر نيز حساب شركتها خالي شود، بدين ترتيب فرصت تأمين مالي از جهت بخشي از سود به دست آمده شركتها از دست رفت.
چقدر سود تقسيم شد
بررسيها نشان ميدهد 231شركت بورس حاضر در تالار شيشهاي در مجامع عمومي در مجموع 26هزار و700 ميليارد تومان سود تقسيم كردهاند.
البته اين ميزان سود به غير از سود سهام پالايشگاههاست. اين شركتها هم از چند روز گذشته در حال برگزاري مجامع عمومي سالانهشان هستند. اطلاعات دريافتي نشان ميدهد كه پالايشگاهها نيز ظرف چند روز گذشته با برگزاري مجامع عموميشان در مجموع 3500ميليارد تومان سود تقسيم كردهاند با اين حساب با درنظر گرفتن ميزان سود بقيه شركتهاي بورس ميزان سود تقسيمشده از سوي شركتهاي بورس از مرز 30هزار ميليارد تومان هم عبور كرده است.
آمارها نشان ميدهد، سود تقسيمي شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در پايان سال 91 مبلغ 169 هزار و 733 ميليارد ريال بود.
بر اساس اين گزارش، 294 شركت بورسي در مجامعي كه تا نيمه اسفندماه سال 92 برگزار كردند در برابر تحقق درآمد بيش از 365 هزار و 36 ميليارد ريال، بالغ بر 276 هزار و 22 ميليارد ريال را در مجامع خود تقسيم كردند كه اين رقم عددي معادل 73 درصد از كل درآمد واقعي اين شركتهاست.
تقسيم ناشيانه كل سود به صاحبان سهام درحالي اتفاق ميافتد كه بخش زيادي از اين شركتها براي تأمين منابع مالي مورد نيازشان در طول سال متوسل به شبكه بانكي ميشوند و سالانه هزاران ميليارد تومان از شبكه بانكي وام ميگيرند درحاليكه ذخيره منابع حاصل از عملكرد شركتها از يك سو منجر به تقويت بنيه مالي و اجراي طرحها و پروژههاي جديدتر ميشود و از طرف ديگر منابع مالي بانكها را كمتر درگير ميكند.
سود انباشته هميشه يكي از منابع تأمين مالي بلند مدت براي شركتها بوده است. معمولاً شركتهاي سهامي عام 35 درصد سود خالص (سود پس از كسر ماليات) را به حساب سود انباشته منظور ميكنند. از آنجايي كه بخشي از سود سالانه به صاحبان سهام داده ميشود و بخشي ديگر به حساب سود انباشته منظور ميگردد هيئت مديره ميتواند سياستهاي مربوط به تقسيم سود را به عنوان يك راهنما مورد استفاده قرار دهد.
در دهه 70 شركتهاي بورس اختيار داشتند بخش زيادي از سود عملكردشان را در حسابي تحت عنوان اندوخته قانوني طرح توسعه ذخيره كنند. اين حسابها كه براي اجراي پروژههاي جديد صرف ميشد تا 5سال معاف از ماليات بود. بهمعناي ديگر شركتهايي كه درصدد اجراي پروژه جديد بودند ميتوانستند به شرط اينكه ظرف 5سال پروژه جديد را آغاز كنند اين منابع را بدون كسر ماليات در حسابهايشان ذخيره كنند. اين كار مانع از تقسيم سودهاي هنگفت در بورس تهران ميشد، از سوي ديگر به انباشت سرمايه در اقتصاد كشور و افزايش ارزش روز بازار سرمايه كمك ميكرد.
بهتازگي نيز در بسته سياستي دولت در بخش سياستهاي مالياتي بندي درنظر گرفته شده كه براساس آن بر سود تقسيم شده از سوي شركتها با هدف اصلاح ساختار سرمايه شركتها ماليات وضع ميشود. اين بند ميتواند به روند بهبود وضع تقسيم سود شركتها در بورس كمك كند.
