در انتخابات پارلماني قبلي عراق، يك فراكسيون پرقدرت منطقهاي و غربي براي حمايت از دستههاي رقيب دولت مركزي يا گروههاي شيعي با تمام توان رسانهاي و مالي وارد شدند ولي سير تحولات چهارساله باعث حذف چهرههاي مورد اتكاي اين ائتلاف خارجي در انتخابات اخير گرديد. به نحوي كه ديگر هزينههاي ميلياردي و جريانسازي رسانهاي و مواضع آتشين از سوي عربستان و تركيه و امارات و اردن ديده نشد. تركيب پارلمان عراق در انتخابات اخير در حقيقت بازتاب دهنده كارنامه سياسي و جايگاه اجتماعي احزاب و گروههاي مختلف بود و مالكي و حزب دولت قانون با بالاترين تعداد كرسي و فاصله از آخرين گروههاي سياسي به پيروزي رسيد.
مطرح شدن شرايط سلامتي جلال طالباني در صحنه رقابتهاي كردي خود را نشان داد و فاصله تعداد كرسيهاي حزب دموكرات و اتحاديه ميهني از ميزان تفاوت دور قبلي انتخابات پارلماني عراق بسيار كمتر شد. نكته مهم در آمارهاي انتخاباتي اين بود كه تمامي گروههاي سياسي نسبت به انتخابات دورهاي قبلي ريزش تعداد كرسي پارلماني داشتند.
ساز و كار دموكراسي توافقي، منطق بازمانده از توصيههاي امريكايي براي اداره امور عراق بود كه خود دليل محوري كاسته شدن از ضريب كار آمدي حكومتي محسوب ميشد. مالكي هم با روشن شدن آمار انتخابات پارلماني، با آن مخالفت كرد، موضوعي كه موجب آشفتگي و افزايش نگراني جناحهاي رقيب در مناطق كردي و يك حزب سياسي سني شد. به همين دليل، در مسير رويدادهاي ناشي از حملات گروه داعش در عراق، جايگاه و نقش اين دو جناح كردي و سني در مقابل دولت مركزي و همراهي با داعش را نشان داد. مواضع تند بارزاني براي تجزيه و جدايي اقليم كردستان از عراق يا ادبيات سياسي سنيها كه نيروهاي داعش را تروريست نام نگذاشتند، اين شكاف را نمايانتر كرد. همين شكاف ملي اين فرصت را براي نقشآفريني امريكاييها و تا حدودي هم تركيه داد تا به عنوان اهرم فشار به دولت مالكي، به حمايت از اين دو جناح بپردازند.
واكنش مرجعيت و نخبگان و احزاب گوناگون شيعي در عراق براي مهار تهديدات و حملات داعش نوعي انسجام بيسابقه در عراق را نشان داد و همگي گروههاي سياسي شيعي از مالكي حمايت مقتدرانهاي به عمل آوردند و شتاب تهديدات داعش در عراق و مناطق مختلف را مديريت كردند. يكسره سازي تهديدات داعش تا حد زيادي به تكميل اركان دولتي و سران سه قوه در عراق باز ميگشت و به همين دليل، دو جناح كرد و سني، در كنار رفتار غيرعادي خود در مسئله داعش، براي همگرايي و همسويي با دولت مركزي و همراهي براي مقابله با تهديدات داعش، برشرط غيرمنصفانه حذف مالكي در دور سوم حكومتي اصرار كردند. رگههاي رقابتي با مالكي در بين برخي شخصيتهاي حزبي شيعي هم در فضاي فعلي تأثيرگذار و رايزنيهاي مربوط به كانديداي ائتلاف شيعي را به سوي فردي جز مالكي به پيش برد و نهايتاً به معرفي حيدر عبادي منتهي شد از خودگذشتگي مالكي ميتواند براي عراق كاركردي ملي داشته باشد، هر چند او بر اساس قانون اساسي و نتايج انتخاباتي نماينده حزب پيروز محسوب ميشود و در مقايسه با رفتارهاي غيرسازنده مسعود بارزاني و جناح سني و خانواده نجيفي رفتار پذيرش بزرگ منشانه مالكي موجب خواهد شد كه فضاي انسجام ملي با حضور همه طرفهاي سهگانه در عراق براي يكسرهسازي تهديدات داعش با سرعت و وسعت بيشتري به اجرا در آمده و تكميل شود.
پذيرش كنارهگيري مالكي از حق قانوني خود، باعث حذف بهانههاي دو جريان بارزاني و نجيفي- سني و بازگشت آنها به مجموعه حاكميتي خواهد شد. مضافاً اينكه مالكي با اين اقدام ملي كارنامه قابل قبول و تحسين برانگيزي در فعاليتها و رقابتهاي ملي از خود به جاي ميگذارد و زمينه و بهانههاي مداخلهگري امريكا براي يارگيري به بهانه تهديدات داعش و موجسواري بر فراز شكافهاي دروني سياسي را از بين ميبرد.
