در تقسيمبندي جريانهاي فعال فرهنگي در كشور از منظر انقلاب اسلامي به طور كلي دو جريان فرهنگي را ميتوان مورد مطالعه قرار داد:
1- جريان فرهنگي مؤمن انقلابي
2- جريان فرهنگي غيرمؤمن و غيرانقلابي
هر يك از اين دو جريان به صورت طيفگونه در عرصههاي مختلف ورود داشته و در قالب احزاب، گروهها و تشكلها، مشغول فعاليت ميباشند. در شرايطي كه دشمنان انقلاب اسلامي، در برابر انقلاب و نظام اسلامي به صورت جبههاي عمل و با به راه انداختن جنگ نرم و تهاجم سنگين فرهنگي، تلاش ميكنند با جبران شكستها ناكاميهاي خود طي سه دهه گذشته در عرصههاي ديگر و انقلاب را در عرصه فرهنگي به مرز فروپاشي بكشانند، تشكيل جبهه فرهنگي انقلاب از سوي نيروهاي مؤمن و انقلابي يك ضرورت است. حوادث سالهاي اخير در كشور در حوزه مسائل سياسي و فرهنگي، به ويژه از سال 1388 به اين طرف، جبههاي عمل كردن دشمنان خارجي با كمك عوامل داخلي آنها را به خوبي نشان ميدهد. بديهي است كه در چنين شرايطي، نيروهاي مؤمن و انقلابي نيز بايد به صورت جبههاي عمل نمايند. به عبارت ديگر، شرايط و اقتضائات در دهه چهارم انقلاب اسلامي، تشكيل جبهه فرهنگي انقلاب از سوي جريان فرهنگي مؤمن و انقلابي را به يك امر ضروري و اجتنابناپذير تبديل كرده است. در چنين فضا و شرايطي، با يك حركت جبههاي، منسجم و هدفمند، نيروهاي مؤمن و انقلابي، به راحتي ميتوانند همانند گذشته، انقلاب را محافظت نموده و به سمت آرمان و اهدافش به پيش ببرند. اكنون دستهايي در كار است تا از يك طرف جريان فرهنگي مؤمن و انقلابي را در كشور تضعيف و منزوي نموده و از طرف ديگر زمينهها و بسترهاي رشد و گسترش فعاليت جريان فرهنگي غيرمؤمن و غيرانقلابي را بيش از پيش فراهم سازد.
در فضاي سياسي كشور، نيروهاي مؤمن و انقلابي به طرق مختلف و با شگردها و ترفندهاي شيطاني مورد هجوم قرار ميگيرند و تلاش ميشود تا يكي پس از ديگري با عناوين مختلف و برچسبهاي ناروا از صحنه خارج شوند. در سال 1376 با شكلگيري جبهه اصلاحات، همگان شاهد بودند كه چگونه نيروهاي مؤمن و انقلابي تحت عناويني چون خشونتگرا، مخالف حقوق مردم، شبهنظاميان چماق به دست، مخالف قانون و... تعريف و مورد هجوم قرار گرفتند. در شرايط كنوني نيز اين نيروها با عناوين جديد ديگري مورد هجوم قرار گرفته و تلاش ميشود از صحنه خارج شوند. عناويني چون غيرعقلاني، افراطگرا، غيرمعتدل و... اين روزها چون تازيانهاي بر سر برخي از نيروهاي مؤمن و انقلابي فرود ميآيد. شعار «اعتدال» از شعارهاي اصلي دولت يازدهم است و متأسفانه در ذيل اين شعار خوب، برخي از جريانهاي افراطي در دولت، با چماق همين شعار به دنبال حذف نيروهاي مؤمن و انقلابي و كنار زدن آنها هستند.
رهبر فرزانه انقلاب اسلامي در ديدار مسئولان و كارگزاران نظام در ماه مبارك رمضان نسبت به اين موضوع، اينگونه تذكر دادند: «اعتدال شعار بسيار خوب و مورد تأييد است،زيرا افراط همواره محكوم است. مراقب باشيد كه برخي در صحنه سياسي كشور، با شعار اعتدال، جريانهاي مؤمن را كنار نزنند، زيرا همين جريان مؤمن است كه در مواقع خطر زودتر از همه سينه سپر ميكند و در مشكلات نيز، دولت را به طور واقعي كمك مينمايد.»
از بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامي با صراحت برداشت ميشود كه دولت نه تنها بايد مراقب باشد كه نيروهاي مؤمن و انقلابي كنار زده نشوند، بلكه آنان را بايد به عنوان نيروهاي هميشه حاضر در صحنه مورد حمايت و پشتيباني قرار دهد.
اما نشانهها و قرائن به گونهاي است كه گويا عدهاي با نفوذ در برخي از مراكز كليدي دستگاه اجرايي، به دنبال تقويت جريان فرهنگي غيرمؤمن و غيرانقلابي با حمايتهاي سياسي و مالي دولتي هستند و همين افراد درصدد منزوي ساختن نيروهاي مؤمن و انقلابي ميباشند. اين وضعيت داخلي نيز، ضرورت جبههاي عمل كردن جريان فرهنگي مؤمن و انقلابي را مضاعف مينمايد.
امروز در سطح كشور و در ميان آحاد مردم از يك طرف و در سطوح احزاب، گروهها و تشكلهاي رسمي و شناخته شده ارزشي از طرف ديگر، ظرفيتهاي بالايي وجود دارد كه همگي متعلق به جريان فرهنگي مؤمن و انقلابي است؛ لكن جزيرهاي عمل كردن اين مجموعهها و بعضاً انجام اقدامات تكراري و غيرضرور، باعث شده تا اين جريان نتواند از ظرفيتهاي خود به خوبي استفاده كند. بنابر اين موفقيت جريان فرهنگي مؤمن و انقلابي در كشور، در گرو جبههاي و منسجم عمل كردن آنان با رويكرد همافزايي ظرفيتهاست. نيروهاي فعال در عرصه فرهنگي سياسي كشور با توجه به ويژگيها و شاخصهاي نيروهاي مؤمن و انقلابي از منظر انقلاب اسلامي و مكتب امام و رهبري، بايد يكديگر را شناسايي كرده و در مسير همگرايي و انسجام با يكديگر پيشقدم شده و با رسيدن به ساز و كارهاي مناسب، معقول و منطقي، در نهايت جبهه فرهنگي انقلاب اسلامي را تشكيل دهند. ملاك همگرايي تمامي تشكلها و گروههاي فرهنگي سياسي در كشور، بايد همين شاخصها و ويژگيها باشد.
بر اساس سيره نظري و عملي حضرت امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري (مدظله العالي)، مهمترين شاخصها و ويژگيهاي جريان مؤمن و انقلابي عبارت است از:
1- اعتقاد و التزام عملي به اسلام ناب محمدي (ص)
اسلام نيروهاي مؤمن و انقلابي، همان اسلام ناب محمدي (ص) با ويژگيها و شاخصهاي برشمرده از سوي حضرت امام رحمهالله عليه است. كساني كه اسلام ناب را شناخته و به آموزههاي آن پايبند هستند و بر اساس آن عمل ميكنند و در ستيز با اسلام امريكايي قرار دارند در رديف نيروهاي مؤمن و انقلابي قرار دارند.
2- اعتقاد و التزام عملي به ولايت مطلقه فقيه
از ويژگيهاي مهم نيروهاي مؤمن و انقلابي، پذيرش ولايت الله و اجتناب از ولايت طاغوت است. نيروهاي مؤمن و انقلابي با اعتقاد به حاكميت الهي بر همه امور، ولايت مطلقه فقيه در دوران غيبت را در طول ولايت الهي دانسته و به ولي فقيه زمان حضرت امام خامنهاي (مدظله العالي)، به عنوان نايب امام زمان اعتقاد دارند و خود را مطيع او ميدانند.
3- خلوص و نيت الهي
نيروهاي مؤمن و انقلابي، كساني هستند كه از اخلاص عمل براي خدا برخوردار بوده و در تمامي كارهايي كه انجام ميدهند، داراي نيت پاك الهي هستند. قيام و قعود اين افراد براي خداست و تنها به دنبال كسب رضايت حضرت حق هستند. اين نيروها با چنين ويژگياي به نصرت خدا براي پيشبرد كارها و غلبه بر دشمنان ايمان و اعتماد دارند؛ زيرا معتقدند: «مَن كان للهِ كانَ اللهُ له»
4- شريعتمحور
نيروهاي مؤمن و انقلابي در انجام تمام كارها شريعتمحور هستند و تلاش ميكنند تا وظيفه خود را بر اساس قانون و حكم الهي انجام دهند. اين افراد از هوي و هوس پيروي نميكنند و در مقابل نص به اجتهاد نميپردازند. به عبارت ديگر، نيروهاي مؤمن و انقلابي، در تمامي مسائل و موضوعات، تسليم امر الهي هستند.
5- داراي غيرت ديني و شجاعت انقلابي
نيروهاي مؤمن و انقلابي، افرادي با غيرت ديني بوده و براي دفاع از ارزشهاي اسلامي و ديني، داراي روحيه قوي و شجاعت انقلابي ميباشند.
6- مردمگرا و مردمدوست
نيروهاي مؤمن و انقلابي، از متن مردم مسلمان و انقلابي سر برآورده و همواره ويژگي مردمگرايي و مردمدوستي خود را بر اساس آموزههاي ديني حفظ ميكنند. اين نيروها براي حقوق مردم اصالت قائل بوده و با تمام وجود به نظام مردمسالاري ديني اعتقاد دارند. نيروهاي مؤمن و انقلابي، كمك به خلق خدا را عبادتي بزرگ دانسته و همواره خود را خادم مردم ميدانند.
7- آرمانگرايي واقعنگر
از ويژگيها و شاخصهاي نيروهاي مؤمن و انقلابي، داشتن بصيرت نافذ مبتني بر نگاه تركيبي آرمانگرايي واقعنگر است. اين نيروها در تمامي امور با فراموش نكردن آرمانهاي الهي انقلاب اسلامي، عقلاني عمل ميكنند و بر مواضع و اقداماتشان عقلانيت حاكم است.
8- ضامن استقلال و عزت ملي
نيروهاي مؤمن و انقلابي با حضوري فعال و مستمر در تمامي صحنههاي دفاع از انقلاب اسلامي و دستاوردهاي آن، تضمينكننده استقلال كشور و عزت ملي ايرانيان هستند. نيروهاي مؤمن و انقلابي، تحت هيچ شرايطي بر سر استقلال و عزت مردم با بيگانگان معامله نميكنند.
9- عدالتمحور و مخالف تبعيض
شعار عدالت و مبارزه با تبعيض، بيعدالتي و فساد، از شعارهاي اصلي نيروهاي مؤمن و انقلابي است. كساني را ميتوان در زمره نيروهاي انقلابي و مؤمن قرار داد كه از يك طرف خود در تمامي امور بر مبناي عدالت عمل ميكنند و از طرف ديگر با رويكردي عدالت محور با هر نوع فساد، تبعيض و بيعدالتي نيز مبارزه كرده و در مسير تحقق عدالت اسلامي در تمامي عرصهها گام برميدارند.
10- استكبارستيز و مستضعفپناه
از مهمترين ويژگيها و شاخصهاي نيروهاي مؤمن و انقلابي، اعتقاد راسخ آنان به شعار «كونو لظالم خصما و لمظلوم عونا» است. اين نيروها، با عمل و رفتار خود، تجليبخش اعتقادشان به شعار مذكور هستند. جريان مؤمن و انقلابي، امريكا را حقيقتاً شيطان بزرگ دانسته و به عنوان استكبار جهاني و پرچمدار ظلم و ستم در دنيا، مبارزه با آن را براي خود يك فريضه ميداند. اين جريان ملت مظلوم و ستمديده فلسطين را مستضعفيني ميداند كه بايد به صورت همهجانبه مورد حمايت قرار گيرند و معتقد است جمهوري اسلامي بايد پناهگاه تمامي مستضعفين عالم باشد. اين نيروها با تكيه بر قدرت ايمان، در نبرد با استكبار هيچگاه مرعوب نشده و احساس ضعف نميكنند.
11- مجاهدت براي بناي تمدن عظيم اسلامي
نيروهاي مؤمن و انقلابي با تمام توان براي پيشرفت علمي و فني كشور تلاش ميكنند و معتقدند بايد با مجاهدت در تمامي عرصهها، تمدن عظيم اسلامي را به عنوان آرمان جمهوري اسلامي بنا نهاد.
12- معتقد به انقلاب جهاني اسلام
نيروهاي مؤمن و انقلابي، انقلاب اسلامي را يك انقلاب ديني و فراملي دانسته و با اعتقاد به صدور آن، تلاش ميكنند اين انقلاب جهاني شود. اين نيروها معتقد به تشكيل هستههاي مقاومت در جهان و تشكيل بسيج جهاني با عضويت تمامي مستضعفين براي رهايي از چنگال مستكبرين هستند. تمامي افراد، گروهها و تشكلهايي كه از ويژگيهاي دوازدهگانه مذكور برخوردار هستند، به جريان فرهنگي مؤمن و انقلابي تعلق دارند و آنان با همافزا شدن به صورت هوشمند ميتوانند جبهه فرهنگي انقلاب اسلامي را تحقق بخشند.