جيرجيركها از جمله حشراتي هستند كه بر روي تنه و شاخه هاي درختان نشسته و با به هم ماليدن پاهاي خود حضورشان را در فصل گرما اعلام مي كنند.
شرايط تكامل ورشد آنها با خيلي از حشرات دیگر متفاوت است، لاروهای جیرجیرک ها 4-3 سال و گاهي تا 7 سال در داخل خاک بسر مي برد و سپس حشره کامل از آنها خارج و به سمت درختان پرواز مي كند. از آنجا که لاروها از پوست وشيره ريشه درختان تغذیه می کنند این عمل آنها سبب خشک شدن پوست درختان شده و مي تواند آثار زيانباري برجاي بگذارد.
اين حشرات، تا هنگامی که تعدادشان زیاد نباشد خسارت ببارنمی آورند اما به محض زیاد شدن، بروز فاجعه از سوی آنها غیرقابل انتظار نیست. مشكلي كه امسال گريبانگير استان خوزستان شده و افزایش بیش از حد تعداد جیرجیرک ها علاوه بر وارد كردن خسارت بر درختان، براي ساكنين اين استان نیز دردسر ساز شده است.
***
اوايل مرداد ماه سال گذشته خبر هجوم جیرجیرک ها به استان خوزستان گزارش شد؛ در آن زمان مسئولان محیط زیست اين استان اعلام كردند تعداد جیرجیرک ها به حد هشدار نرسیده از این رو خسارتی هم در پی نداشت. اما مرداد ماه امسال گرماي بي سابقه خوزستان باعث شد جيرجيركها هجوم خود را با شدت بيشتري آغاز كنند و علاوه بر مزارع به شهرهای نيز يورش ببرند.
در حالي كه كارشناسان محیط زیست خوزستان پارسال علت افزایش جمعیت جیرجیرک ها را، افرایش میزان بارندگی عنوان کرده بودند اما امسال گرماي هوا وكاهش بارندگي سبب شد تا اين مهمانان ناخوانده به سمت درختان ومزارع حمله ور شوند.
بر اساس گزارش ها هجوم جیرجیرک ها در شهرهای جنوبی استان خوزستان از جمله آبادان و خرمشهر بیشتر از نقاط دیگر استان است وبه راحتي در کوچه و خیابان های آبادان و خرمشهرجولان مي دهند.همچنين پرواز دسته جمعی جیرجیرک ها و سقوط آزاد آنها بر سر و روی رهگذاران به خصوص در شب و زیر نور چراغ ها باعث آزار واذيت آنها شده است.
علاوه بر این پيدا شدن اين حشرات در خانه و زندگي شهروندان باعث برهم زدن آرامش و ترس كودكان هم شده است.
طبق اظهارات شاهدان، جيرجيرك هاي مزاحم در همه نقاط شهر، محيط هاي سربسته و ادارات و سازمان هاي دولتي به راحتي پرسه می زنند.
البته تنها مشكلات به اين موارد ختم نمی شود و انبارهای غذایی و البسه نيز از حمله این حشرات پرسروصدا در امان نمانند و به فروشندگان مواد غذايي خسارت قابل توجهي وارد شد.
حشرات مفيد يا مضر؟!
در حالی که وجود برخي از حشرات مي تواند تاثير خوبي بر محيط زيست بگذارد اما در صورتی که تعداد آنها زياد شود مي تواند مشكل ساز شود.
عادل مولا معاون اداره کل محیط زیست استان خوزستان با تاييد خبرهجوم جیرجیرک ها به شهرهای مختلف استان خوزستان مي گويد: با توجه به تغييرات به وجود آمده در شرايط اقليمي در چند سال اخير، شاهد خشكسالي شديد در استان هستیم و در حقيقت كمبود منابع آب و بارندگي، گرماي زودرس و سرماي ديررس باعث شده كه شرايط اكولوژيکی استان تغيير پيدا كند.
وي مي افزايد: در شرايط تغییراكولوژي، جیرجیرک ها که مستعد تکثیر فراوان هستند، زیاد می شوند. این در حالی است که وضعیت اقليمي هر منطقه می تواند شرايط مناسبي را براي حضور انواع حيوانات، حشرات، خزندگان و جوندگان را به وجود بياورد.
مولا ادامه می دهد: تعداد بیش از حد هر جانوری هر چند مفید، گاهی به عنوان یک آسیب تلقی می شود. به طور مثال جيرجيرك ها براي از بين بردن برخي از حشرات ريز مثل پشه مفيد هستند اما وقتي تعداد شان زياد می شود خود نوعی بحران و عامل زیان محسوب مي شوند.
چاره چیست؟
كارشناسان كشاورزي براي مبارزه راههاي گوناگوني را پيشنهاد مي كنند كه از ان جمله مي توان به استفاده صحیح از کودهای شیمیایی و سموم، توجه به زمان بیل زدن زمينها ، آبیاری مناسب، حذف سرشاخه های آلوده به تخم حشره نام برد.
علاوه بر خوزستان، برخی استانهای دیگر هم از گزند هجوم جیرجیرک ها در امان نمانده اند. در سال جاری هجوم جيرجيرك دشتي كه ازمهمترين آفات درختان مو به شمار مي رود نیز خسارت زيادي به درختان انگور مباركه وارد کرد.
معاون فنی اجرایی و مسوول حفظ نباتات جهادکشاورزی شهرستان مبارکه در اين رابطه مي گويد: زنجره یا جیرجیرک دشتی یکی از آفات مهم درختان مو در ایران است که در تمام مناطق موکاری وجود دارد و علاوه بر مو به بسیاری از گیاهان دیگر نیز خسارت می رساند.
هرمز رحیمی در خصوص چگونه آسيب رساندن اين حشرات به باغات انگور می افزاید: حشره بالغ زنجره بر روی سرشاخههای مو و سایر درختان میزبان تخم ریزی می كند و بر اثر اين عمل حشره، قسمتی از بافت گیاه از فعالیت باز مانده و در روی آن برآمدگیهایی بوجود میآید که سبب شکنندگی سرشاخه میشود. این سرشاخهها اغلب ضعیف و گاهی خشک میشوند ، لاروها(پورهها)ی آفت پس از خروج از تخم داخل خاک شده وبه مدت چهار سال با پنج مرحله سن پورگی روی ریشههای نازک درخت مستقر و پس از آن برای تغذیه، خرطوم خود رادر نسج ریشه فرو برده و شروع به تغذیه میکنند ، با شیوع آفت در این باغات، پایه مو تدریجاً ضعیف و سرانجام خشک می شوند.
