
در حالي كه اخباري به نقل از وزير انرژي روسيه درباره توافق نفتي ايران و روسيه حكايت داشت، اما برخي خبرها حاكي از تكذيب چنين توافقي است. نكته جالب اينكه با انتشار خبر تفاهم مسكو- تهران در يك روزنامه روسي، ارزش سهام شركت بزرگ امريكايي 139 واحد سقوط كرد.
به گزارش جوان، تحريمهاي اقتصادي غرب عليه ايران و روسيه سبب شده تا اين دو كشور براي مقابله با تحريمهاي يكجانبه و دور زدن آنها بيش از پيش به هم نزديك شوند. انتشار توافق احتمالي 20 ميليارد دلاري در بخش انرژي در زماني كه اوج تحريمهاي اروپا و امريكا عليه ايران و روسيه است، ميتواند سرآغاز دور جديدي از اتحادهاي منطقهاي براي مقابله با جبهه غرب باشد. اين قرارداد نفتي كه در ظاهر براي فروش نفت ايران به روسيه است، در صورت عملي شدن ميتواند برگ برندهاي براي ايران در فروش انرژي خود باشد، آن هم زماني كه مذاكرات هستهاي ايران با 1+5 در جريان است، ضربه مهلكي بر پيكر تحريمهاي غرب است كه سعي داشت تا با گسترش دامنه تحريمها عليه ايران، بتواند آن را بر سر ميز مذاكره با غرب بكشاند. تكذيب خبر اين توافق از سوي وزارت نفت ايران درحالي است كه روزنامه انگليسي ديلي تلگراف روز چهارشنبه در اين زمينه نوشت: «ولاديمير پوتين، رئيسجمهور روسيه با عقد قرارداد 20 ميليارد دلاري با ايران، تحريمهاي غرب عليه كشورش را پس ميزند.» بر اساس اين گزارش، روسيه با اين قرارداد پنج ساله در زمينههاي مختلفي به ايران كمك ميكند.
هرچند كه دولت روسيه سه شنبه شب خبر عقد قرار داد نفتي با ايران را تأييد نكرد اما با وجود اين چرخش موضع انتشار اين خبر به بازارهاي امريكا ضربه زد. با انتشار اين خبر ارزش سهام شركت بزرگ «داو» 139 واحد سقوط كرد. به گزارش ديلي تلگراف، در صورت عملي شدن، روسيه روزانه 500 هزار بشكه نفت خام از ايران خواهد خريد. اين گزارش افزود:همچنين اين قرارداد وضعيت برد- برد براي ايران و روسيه بوده و براي دور زدن تحريمهاي غرب جهت محدوديت در بخش انرژي دو كشور نقش مهمي ايفا خواهد كرد. براساس اين گزارش، وزارت انرژي روسيه اعلام داشته بود كه اين قرارداد نقض تعهدات بينالمللي نيست. دولت روسيه اخبار مربوط به اين موضوع را تكذيب كرد اما آن را كامل رد نكرد و تأكيد كرد كه بيانيه ديگري در اين زمينه منتشر خواهد كرد. ساعاتي پس از اعلام خبر اين توافق، علي ماجدي معاون امور بينالملل و بازرگاني وزارت نفت امضاي تفاهم نامه خريد نفت ايران از سوي روسيه را تكذيب كرد. علي ماجدي در گفتوگويي كوتاه با خبرگزاري شانا درباره اخبار منتشر شده در برخي از خبرگزاريها مبني بر انعقاد قرارداد ٢٠ ميليارد دلاري خريد نفت ايران از سوي روسيه اعلام كرد: چنين خبري صحت و واقعيت ندارد.
هرچند اين توافق تأييد نشده اما در صورت عملي شدن اين قرارداد، هر دو كشور ايران و روسيه كه تحت تحريمهاي غرب در حوزه انرژي قرار گرفتهاند، همكاري آنان با يكديگر ميتواند به غلبه بر محدوديتهاي اعمال شده در اين باره كمك كند. بستن قرارداد نفتي ۲۰ميليارد دلاري ايران و روسيه نيز جزو سياستهايي است كه ميتواند هردو كشور را به ويژه در امر اقتصادي ذينفع نمايد. غرب و امريكا كه از حمايت روسيه در مذاكرات هستهاي از ايران همواره نگران بودهاند موضوع قرارداد نفتي ايران و روسيه و توافق احتمالي نيز بر نگرانيهاي آنها افزوده است چنانكه همزمان با افزايش تنش در روابط واشنگتن- مسكو بر سر اوكراين، طرح موضوع توافق احتمالي ۲۰ ميليارد دلاري در مورد معامله «نفت در برابر كالا» ميان ايران و روسيه اختلافات ميان دو كشور را وارد مرحله تازهاي خواهد كرد.
كارشكني امريكا در توافق ايران- روسيههرچند توافق احتمالي ايران و روسيه تكذيب شد اما تلاش امريكا براي برهم زدن اين اتحاد از هم اكنون آغاز شده است. در همين راستا، يك روزنامه روسي از تلاشهاي كاخ سفيد در عدم انعقاد تفاهم همكاري بين ايران و روسيه در حوزه انرژي خبر داد. به گزارش فارس، روزنامه روسي «كامرسانت» روز چهارشنبه به نقل از يك منبع مطلع در كابينه روسيه نوشت:واشنگتن در تلاش براي بر هم زدن معامله نفتي تهران و مسكو و تهديد شركتهاي ايران و روسيه با حربه تحريم است. كامرسانت در ادامه افزود:كاخ سفيد به شدت از روابط مستحكم مسكو و تهران نگران است و سعي ميكند با بيان اينكه همكاري با ايران موجب تحريم عليه كشورهاي همراه ايران خواهد شد و به توافق مقدماتي در زمينه هستهاي لطمه ميزند، به تهديد بپردازد. اين روزنامه تصريح كرد:دولت باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا از اينكه عوايد قرارداد تجاري ايران و روسيه موجب ضربه زدن به توافق بلند مدت امريكا با ايران در زمينه هستهاي خواهد شد به شدت ناراحت است. نگراني واشنگتن از امضاي اين قرارداد به اين خاطر است كه با اين توافق روسيه به ايران كمك خواهد كرد تا تحريمها را دور بزند و اين با خواسته مقامات كاخ سفيد كه به دنبال منزوي كردن ايران هستند، در تضاد است.
احياي پروژه خط لوله صلح يك مقام بلند پايه پاكستاني از تلاشهاي اسلامآباد براي احياي خط لوله گازي ايران با كشورش خبر داد. به گزارش پايگاه خبري «نيوز»، شهيد خقان عباسي، وزير نفت و منابع طبيعي پاكستان ديروز در سخناني اعلام داشت كه اسلام آباد در پي يافتن راههايي جهت احياي خط لوله گازي ايران- پاكستان است. عباسي در مصاحبه اختصاصي خود با اين پايگاه خبري افزود كه تحريمهاي بينالمللي در واردات گاز از ايران وجود دارد اما دولت در تلاش است تا پروژه انتقال گاز از طريق لوله و از ايران را احيا كند. وي افزود: «ما به گاز ايران واقعا نياز داريم.» اين مقام ارشد پاكستاني از سفر هيئت نفتي و گازي اين كشور به ايران در ماه جاري و بررسي راههاي احياي پروژه گازي و نمايش جديت اين كشور در اجراي اين پروژه خبر داد. احياي خط لوله صلح نشان ميدهد كه به رغم تلاشهاي همه جانبه اتحاديه اروپا و امريكا براي انزواي ايران در جامعه جهاني نه تنها اين كشور منزوي نشده بلكه پس از توافق ايران با گروه 1+5 روند بهبود و عاديسازي روابط ساير كشورها با تهران تسريع شده و روند معادلات در خاورميانه و جهان به نفع ايران رقم خورده است.
بحران اوكراين و چرخش مسكو به شرق بيشك اعمال تحريمهاي سنگين غرب عليه مسكو سبب شده تا رهبران كرملين براي جبران كمبودهاي خود به متحدان شرقي خود از جمله ايران و چين روي بياورند. روند سريع رويدادها در اوكراين، الحاق شبه جزيره كريمه به فدراسيون روسيه و همچنين سقوط هواپيماي مالزي در خاك اوكراين سير تحولات را به گونهاي ديگر رقم زد. رويدادهاي ماههاي اخير در قالب بحران اوكراين به عنوان عامل تشديد تنش در مناسبات شكننده مسكو و واشنگتن و اقدام كاخ سفيد و متحدان غربياش به تعميم اصل تحريم يكجانبه در مورد روسيه موجب شده است كه كارشناسان از تقويت عزم چرخش به شرق سياست سازان روس و تلاش كرملين براي جايگزيني چين با امريكا در معادلات بينالمللي سخن بگويند. پس از تحريم حوزه انرژي روسيه توسط غرب، نگاه مسكو به سوي ايران و چين جلب شد. امضاي قرارداد 400 ميليارد دلاري گازي با چين و قرارداد نفتي با ايران بيانگر همين چرخش سياست است. ميتوان گفت كه هر گونه پيشرفت عملي در مسير نزديكي بيشتر مسكو و پكن به عنوان دو قدرت مهم بينالمللي و اعضاي دايم شوراي امنيت سازمان ملل متحد ميتواند برنامههاي راهبردي واشنگتن و متحدان غربياش براي حفظ نظام تك قطبي جاري و نظم نوين جهاني ادعايي آنان را با خطر مواجه كند. از اين رو، به نظر ميرسد هر گونه فشار بيشتر بر روسيه از سوي غرب و نيز تحت فشار گذاشتن ژاپن به عنوان شريك راهبردي امريكا در منطقه شرق دور براي تحريم مسكو ممكن است حتي روسيه را به پشتيباني از چين در مناقشه سرزميني با ژاپن سوق دهد. در همين حال پيمان احتمالي روسيه با چين ميتواند براي واشنگتن و بروكسل در بعد اقتصادي و نظامي – سياسي تبعات ناگهاني به دنبال داشته باشد. در نهايت ميتوان گفت كه گامهاي جديد روسيه براي نزديكي هر چه بيشتر به چين به عنوان نتيجه فشار همه جانبه غرب بر مسكو بر سر بحران اوكراين با دكترين جنگ سرد واشنگتن مبني بر بازدارندگي در تعميق مناسبات مسكو- پكن در تضاد ميباشد و نگراني كاخ سفيد و متحدان غربي آن را سبب شده است.