افزايش چشمگير تعداد جمعيت موسپيدان از تمامي كشورهاي صنعتي و شايد افزايش خفيفتري در كشورها در حال توسعه رخ داده است؛ رقمي كه شايد نه تنها براي جامعه بلكه براي خود فرد نيز خوشايند باشد. عمر بسيار انسان تا حدي مديون توانايي او در كنترل خطرات ويرانگري است كه حيوانات آزادزيست در معرض آنها قرار دارند، از جمله سرما و گرماي شديد، عدمدسترسي به آب و غذا و حملات ميكروبي! از مفهوم حداكثر طول عمر چنين برميآيد كه حتي در غياب بيماري ماشين انسان سرانجام فرسوده مي شود. در اين مقاله تنها پيري سلولي، پيري اعضا و دستگاهها و بيماريهاي دوران سالخوردگي و درمان احتمال پيري موردنظر ما است. عملكرد سلولها با افزايش سن به طور پيشروندهاي كاهش مييابد. توانايي بقاي اجزاي سلولي به خصوص اجزايي كه توليد انرژي سلول را بر عهده دارند كاهش مييابد، همچنين توليد پروتئينهاي ساختماني و آنزيمي و... كاهش مييابد و به طور همزمان اجزاي باقيمانده سلول سالخورده در درون سلول تجمع مييابد و احتمال اينكه تأثيرات زيانباري بر عملكرد سلولها بگذارد بسيار بالاست. فرضيههاي متعددي در مورد فرسودگي و پيري سلولي شايع شده است. آسيبهاي ناشي از ريشههاي آزاد بر اثر برخورد با پرتوهاي يونيزه و يا واكنشهاي آنزيمي داخلي باعث آسيب به DNAو RNAو پروتئينهاي آنزيمهاي داخل سلول ميشوند كه باعث صدمه به غشاي سلولي و سرانجام مرگ سلولي خواهد شد. با توجه به اين فرضيه مكانيسمهاي دفاعي مانند ويتامين B و تركيبات عنصر سلنيوم و ساير آنتياكسيدانها در جلوگيري و يا به تعويق انداختن پيري سلولي نقش بسزايي دارند. اين مواد آنتياكسيدان بر روي موش آزمايشگاهي و موش خانگي و گونههاي متعددي از غير پستانداران آزمايش شده كه اميد به زندگي را در گونههاي ذكر شده افزايش داده است اما نتوانسته حداكثر طول عمر را افزايش دهد. مسلماً والدين سالم با عمر طولاني ميتوانند فرزنداني با عمر طولانيتر نسبت به والدين با عمر كم به دنيا آورند. نتيجه اينكه گرچه سلولها بيگمان با گذشت زمان پير ميشوند اما علت زيربنايي و دقيق اين پديده شناخته نشده است و بايد در نظر داشت كه پيري يك فرايند چند عاملي است. به طور خلاصه مكانيسمهاي پيري هم شامل وقايع برنامهريزي شده و هم شامل عواقب ناشي از آزار پيشرونده محيطي ميباشد.
تغييرات ناشي از سالخوردگي اعضا و دستگاههاي بدن
ايمني بدن و پيرهالي: عملكرد سيستم ايمني بدن از نظر كمي و كيفي كاهش مييابد و احتمال افزايش بروز سرطان از سنين بالا نشانگر كاهش ايمني است.
غده درون ريز: اين غده نيز در سالخوردگي دچار اختلال مي شود.
مغز: با افزايش سن معمولاً كاهش خفيف در قدرت حافظه، مقداري اشكال در يادگيري مطالب جديد و كاهش سرعت پردازشگري مغز رخ ميدهد، همچنين حجم مغز كاهش مييابد ولي بايد توجه داشت كه اكثر اعمال مغزي كه به هوش مربوط ميشوند از سرتاسر طول زندگي حفظ ميشوند.
سالخوردگي و دستگاه قلبي- عروقي: سرعت ضربان قلب كم شده ولي برونده قلب كاهش نمييابد. افزايش پيشرونده در فشار خون نيز ديده ميشود و علاوه بر آن ديواره سرخرگها ضخيم و سفت ميشود.
سالخوردگي و كليه: كاهش عملكرد تا حد 40 درصد در افراد سالخورده در مقايسه با جوانان سالم وجود دارد.
سالخوردگي و ششها: ششها دچار تخريب ميشوند و در كل تغييرات ريوي سالخوردگي باعث اختلال تنفسي ميشود.
سالخوردگي و تركيب بدن: كاهش توده ماهيچهها و استخوانها رخ ميدهد، تاندونها تا حدي سفت ميشوند و استخوانها به سوي پوكي ميروند.
سالخوردگي و دستگاههاي ديگر: توده كبد كاهش يافته و خاصيت ارتجاعي پوست نيز كاهش مييابد. پوست چروكيده ميشود. البته پوست پوشانده بدن دچار اين فرايند نميشود بلكه ميتواند ناشي از قرارگيري در معرض مثلاً پرتوهاي ماوراءبنفش و... باشد.
درمان پيري: داروهايي كه داراي ويتامين
Eو عنصر سلنيوم باشند ميتوانند در به تعويق انداختن فرايند پيري سلولها مؤثر باشند ولي اين فقط طبق تعريف است و عوارض و اثرات آن طبق آزمايشات و تأثيرات غذاها و داروها قابل استناد است.
منبع: پاتولوژي رابينز
