اگر پاي صحبت مديران سابق بنياد سينمايي فارابي بنشينيد، آنها در دفاع از ساخت فيلمهايي مانند «راه آبي ابريشم» و «فرزند چهارم» كه به صورت بينالمللي ساخته شدهاند، خواهند گفت هزينههايي كه براي اين كار صورت گرفته براي نشان دادن فرهنگ ايران و دفاع از منافع ملي بوده است. به خصوص اينكه «فرزند چهارم» درباره فعاليتهاي انسان دوستانه است. البته اين تعبيرها و دفاعهاي همه جانبه مديران اسبق از پروژههاي شكستخورده و ضرر دهي چون اين دو فيلم، چيزي را تغيير نميدهد. ايرانيها در مقابل هزينههايي كه براي ساخت فيلمهاي بينالمللي كردهاند كمترين بهره را بردهاند. تنها فيلمهايي كه در اين زمينه موفق بودهاند، فيلمهايي هستند كه در سوريه يا لبنان درباره فلسطين ساخته شدهاند. موفقيت اين فيلمها هم به دليل حساسيت موضوع فلسطين و اهميت آن در جهان اسلام است و اينكه ساخت فيلم در چنين كشورهايي از نظر مالي هزينههاي سنگيني را بر دوش تهيهكننده قرار نميدهد. يكي از عواملي هم كه شاهد رونق حضور فيلمسازان ايراني در كشور لبنان هستيم همين مسئله است.
اما تجربههاي ديگر حضور بينالمللي فيلمهاي ايراني به چه نحو است؟ فيلم فرش قرمز (رد كارپت) ساخته رضا عطاران هم اكنون در سينما اكران ميشود. در اين فيلم عطاران با سفر به كن فرانسه و حضور در جشنواره فيلم كن، با چهرههاي برجسته سينماي جهان روبهرو ميشود. يكي از اين چهرهها سوپراستار زن سينماي هند، آشوارياست. بازيگر محبوبي كه هنديها براي ديدن فيلمهايش در صفهاي طولاني سينما ميايستند. اين اولين حضور غير رسمي اين بازيگر زن در سينماي ايران بود كه كاملاً به صورت رايگان و بدون دريافت دستمزد بود. البته عطاران نام اين بازيگر را به همراه ساير اهالي نامدار سينما كه در فيلمش ديده ميشوند به عنوان بازيگر در تيتراژ فرش قرمز آورده است.
اما آشواريا قرار است در فيلم ديگري از ايران نيز حضور پيدا كند اما نه رايگان كه رقم پيشنهادي دستمزدش دود از سر سينماي ايران بلند كرد. اين بازيگر هندي براي حضور در فيلمي تجاري به نام «سلام بمبئي» رقم نجومي 3 ميليارد توماني را درخواست كرده است رقمي كه شايد با ميزان فروش بهترين فيلمهاي ايراني در طول سال برابري كند.
در حالي كه هزينههاي توليد فيلم در كشورمان رو به گسترش است و ديگر شنيدن خبر بودجه ميلياردي يك فيلم چندان تعجب برانگيز نيست اما رقم دستمزد بازيگران سينماي ايران فاصله بسيار زيادي با دستمزد پيشنهادي بازيگر هندي دارد. شوكي كه اين خبر به سينماي ايران وارد كرده است بار ديگر فاصله اقتصاد سينماي ما را با اقتصاد سينماي جهان نمودار كرد. شايد دستمزد درخواستي آشواريا رقم قابل قبولي در باليوود باشد و حتي رقم عادي در سينماي هاليوود. اما اين رقمها هنوز براي سينماي ما خيلي زود است. سينمايي كه اگر دولت هزينههاي سالانه آن را تأمين نكند، حتي قادر به تأمين پول چاي و قند عوامل توليد فيلمهاي سينمايي نيز نيست.
اصرار عجيبي كه در به كارگيري بازيگران خارجي در فيلمهاي ايراني ديده ميشود، باعث شده تا هر ازچند گاهي نام يكي از بازيگران سريالهاي تركي به عنوان بازيگر فيلمي ايراني به گوش برسد. سريالهاي ساخت تركيه كه به دليلي پخش شدن از طريق شبكههاي ماهوارهاي بينندگان و طرفداراني در داخل كشور دارد. اين پتانسيل را به وجود ميآورد كه با به كارگيري بازيگران نقش اصلي آنها در فيلمهاي ايراني، زمينه فروش فيلم فراهم شود. اما سينماي هند چه تعداد مخاطب در ايران دارد كه حضور آشواريا بتواند مردم را براي ديدن فيلم «سلام بمبئي» به سينماها بكشاند؟! باليوود بر عكس هاليوود فيلمهايي كه ميسازد اكثرا مصرف داخلي دارند و موفقيت تجاري نيز اگر در خارج از هند به دست ميآيد به دليل استقبال هنديتباران مهاجر است كه در كشورهاي اروپايي و امريكاي شمالي به وفور ديده ميشوند.
حال بايد همين انتظار را از هنديهاي مقيم ايران داشته باشيم كه اگر «سلام بمبئي» ساخته شد، حتماً براي ديدن اين فيلم به سينماها بروند تا هزينه دستمزد آشواريا دربيايد. تهيهكننده اين فيلم البته از تلاش براي چانهزني و گرفتن تخفيف از اين بازيگر خبر داده است و گفته قطعا اين رقم را به آشواريا نخواهد داد. اي كاش اين آقاي تهيهكننده به جاي اينكه منت آشواريا را براي يك فيلم عادي بكشد، كمي سطح بلندپروازي خود و كارگردانش را پايين ميآورد و از طرف ديگر شعور مخاطبان خود را هم در نظر بگيرد.
قبل از اينكه نام آشواريا در سينماي ايران مطرح شود آنجلينا جولي هم از گزينههايي بود كه روي آمدنش به ايران خيلي خبرسازي شد و آخر سر هم مشخص شد كه اين خبرسازي صرفا براي مطرح شدن فيلم و تبليغات غيرمستقيم براي آن بوده است و گرنه آمدن آنجليناجولي از ابتدا هم جدي نبود. حالا بايد ديد كه اين بار هم قرار است با بازي اسمهاي مشهور ميخواهند مخاطبان ايراني را براي ديدن يك فيلم تهييج كنند يا واقعا كسي پيدا ميشود كه براي حضور يك بازيگر هندي 3ميليارد تومان هزينه كند و آخر سر هم فيلمش با يك فروش پايين از اكران خارج شود.
