در دنياي تمثيلها و حكايات ما، حكايت مهماني را آوردهاند كه براي ميزبان بسيار فقير خود كه حتي نان خشكي هم درسفرهاش يافت نميشد، به رسم تعارف و سوغات انباني پر از «پياز» برد. ميزبان فقير با تعجب از علت اين رفتار پرسيد و مهمان با آب و تاب فراوان شروع كرد و از فايده پياز گفت كه اشتهاي انسان را در وقت تناول غذا باز ميكند !
ميزبان فقير نگاهي عاقل اندر سفيه به مهمان نادان انداخت و گفت: « در سفره خانه من هيچ چيز، حتي نان خشكي هم براي خوردن يافت نميشود !با اين وجود اشتهاي وافر را براي چه ميخواهيم؟!»
اين حكايت مصداق گفتههاي خانم دكتر ابتكار رئيس سازمان حفاظت از محيط زيست است كه روز گذشته با تيتر «تشكيل شبكه واكنش سريع براي مقابله با حوادث طبيعي» روي خروجي خبرگزاريها قرار گرفت. خانم ابتكار در اين باره ميگويد: «با توجه به مشكلاتي كه هنگام امدادرساني در مواقع بحران وجود دارد و تجهيزات ناكافي سازمان حفاظت محيط زيست براي مقابله با حوادث، در تلاشيم از طريق تقويت روابط و تعاملات چند سويه، شبكهاي منسجم و قوي براي مقابله با حريق و مديريت بحران وزارت كشور تحت عنوان شبكه واكنش سريع ايجاد كنيم. اين ستاد واكنش سريع با همكاري و هماهنگي هلال احمر، منابع طبيعي، دستگاههاي انتظامي، ستاد مديريت بحران و سازمان حفاظت محيط زيست تشكيل خواهد شد كه اگر حادثه در منطقه تحت پوشش سازمان حفاظت محيط زيست رخ دهد، تشخيص اعزام هلي كوپتر بر عهده سازمان محيط زيست و اداره كل آن استان است در غيراين صورت جزو وظايف سازمان جنگلهاست.»
اين در حالي است كه در دو سال اخير كه آتشسوزي جنگلها به سريالي پيوسته و منسجم و معنادار تبديل شده، مديران و مسئولان سازمان حفاظت از محيط زيست مدام از كمبود امكانات و تجهيزات اطفاي حريق گلايهمند بودهاند تا جايي كه حتي شمار محيطبانان را براي پايش و رصد اراضي و جنگلهاي تحت نظارت خود، ناكافي و كم دانستهاند. با اين وجود و در شرايطي كه هر روز اخبار ناگوار آتشسوزيهاي انسانمحور و تعمدي در صدر اخبار رسانهها قرار ميگيرد، صحبت از تشكيل شبكه واكنش سريع براي مقابله با حوادث طبيعي به خواب و خيال شبيه است چراكه بارها خود خانم دكتر ابتكار از ضعف بودجه و كمبود اعتبار گلايه داشتهاند.
حال ممكن است اينگونه تصور شود كه اين كار با همكاري نهادهايي چون هلال احمر، منابع طبيعي، دستگاههاي انتظامي و ستاد مديريت بحران ميسر شود اما متأسفانه از آنجا كه در حافظه تاريخي مردم ما همكاري محكوم به شكستي از چند ارگان و سازمان در كميته كاهش آلودگي هوا وجود دارد، باور اين وعده كه در آيندهاي نزديك جنگلها و اراضي حفاظت شده ما (به قول خانم ابتكار) مجهز به شبكهاي منسجم و قوي (آنهم با همكاري چند ارگان دولتي) براي مقابله با حريق و مديريت بحران شود، خيلي دور از ذهن است اما اگر بر آن باشيم كه نيمه پر ليوان را ببينيم و خوشبين باشيم، اين سؤال اساسي و تعيينكننده پيش ميآيد كه تا چند روز، چند ماه و چند سال ديگر جنگلها و اراضي ما مجهز به شبكه واكنش سريع براي مقابله با حوادث طبيعي ميشود؟! سؤال اساسي دوم اين است كه در اين فاصله يعني از روز طرح اين مسئله توسط خانم ابتكار تا زمان تشكيل و بازدهي اين سيستم، تكليف جنگلها و اراضي بايسته پايش چه ميشود؟ به بيان ديگر اگر يك سال زمان براي تشكيل اين شبكه وقت نياز باشد، سازمان عريض و طويلي چون سازمان محيط زيست در اين يك سال چه ميكند و براي مقابله با حريق و آتشسوزيهايي كه با هدف جنگلزدايي و تملك زمينهاي حاصل از آتشسوزي است چه تمهيداتي در نظر ميگيرد؟ آيا مانند يك سال گذشته دست روي دست ميگذارد و از ارائه حتي يك راهكار كوچك سر باز ميزند؟ اين سؤال از اين بابت است كه از سال گذشته كه خانم ابتكار بر مسند رياست سازمان محيط زيست نشست، كشور ما اوج آتشسوزيها را تجربه ميكرد؛ آتشسوزيهايي بيسابقه كه جنگلهاي سر تا سر كشور به ويژه جنگلهاي شمال را فرا گرفته بود. اينك سؤال آخر كه بايد خطاب به شخص خانم ابتكار مطرح شود اين است كه با توجه به اينكه شما بالغ بر يك سال است كه سكان هدايت سازمان محيط زيست را در دست گرفتهايد، در اين مدت براي مقابله با آتشسوزي جنگلهاي تحت نظارت سازمان متبوعتان چه سياستهايي را در پيش گرفته و چه تمهيداتي انديشيدهايد؟
با اين اوصاف و با وضعيت بحراني موجود درخصوص آتشسوزي جنگلها و با جديت و اهتمامي كه زيادهخواهان و ويژهخواران براي تملك منابع و مواهب كشور دارند، آيا اساساً جنگلي در آينده باقي ميماند كه شبكهاي براي پايش و رصد آن برپا كرد؟
