در هياهوي زندگي كه هركسي درگير هزارويك دغدغه خود است، تنها خداي متعال است كه دست ياري به سوي بنده نگران و مضطرب خود دراز ميكند و ميفرمايد: «اي بندگان من آگاه باشيد كه دلهايتان فقط با ياد و مناجات من آرامش پيدا ميكند»، از همين رو است كه ماه رمضان را ماه ميهماني و ضيافت حضرت حق مينامند چراكه خداوند در اين ماه تمام بندگانش را ميهمان رحمت و مغفرت خود ميكند. حجتالاسلام والمسلمين محمدرضا انهاري در گفتوگو با ما از بركات روحي و معنوي رمضان و اثرات تربيتي آن سخن گفته است. ماحصل اين گفتوگو را در ادامه ميخوانيد.
فرصتي براي گرسنگي جسم و سيراب شدن روح
ماه مبارك رمضان به جهت سير در عالم ملكوت و برگشت به اصل حقيقي خود بهترين فرصت براي ترميم روح و تسكين قلب است، لذا در اين ماه بايد به همان مقداري كه قوت آدمي بدان تأمين ميشود بسنده كرد و از شكمبارگي فاصله گرفت چراكه انسان به خاطر همين پرخوري و شكمپرستي است كه از عالم ملكوت جا ميماند و همه ميدانيم از پرخوري آدمي به هيچجا نميرسد و در اخلاق اسلامي چه خوب بيان فرموده رسول خدا كه «انسان هيچ ظرفي را بدتر از شكم پر نكرده است»، چراكه شكمبارگي موجب بيماريهاي فراوان گوارشي و... شده و با فساد معده بدن نيز فاسد ميشود. چربيها افزوده شده قلب را از كار انداخته و موجب فشار خون، كمكاري لوزالمعده، افزايش قند خون، از كار افتادگي كبد، كليه و... ميشود.
علامه مصباحيزدي در شرح حديث معراج ميآورد كه در شب معراج خداي متعال به حضرت رسول اكرم(ص) فرمودند: اى احمد، اى كاش ميدانستي كه گرسنگى و سكوت چقدر شيريناند و اين دو چه بركاتي دارند. حضرت(ص) عرض مىكند: پروردگارا، فايده گرسنگى و سكوت چيست؟
خداوند فرمود: حكمت، يعنى گرسنگى و سكوت مقدمهساز حكمت و شناخت حقايق باطني است.
متأسفانه اغلب ما انسانها خير خود را در پرخوري و مالاندوزي دنيايي ميدانيم در حالي كه خداي متعال كه خالق ماست و ميداند كه كمال و رشد ما انسانها در چيست، آن را در گرسنگي، سكوت و بياعتنايي به مال دنيا بيان ميدارد و به همين دليل است كه در ضيافت ماه مبارك رمضان براي تقرب به خود از ما گرسنگي و روزه ميخواهد.
علامه مصباحيزدي ميفرمايد: بزرگترين عامل غفلت و سلب حضور قلب از انسان، پربودن شكم است. وقتي كه شكم انسان پر باشد به هيچ عنوان نمى تواند فكر و مطالعه كند يا در نماز و بسيارى از امور ديگر حاضر شود. اين مسئله ثابت شده است. كسي كه با شكم پر به عبادت ميپردازد، نظير انسان مستي است كه به تملق ديگران پرداخته است. كسي كه مست است كه شعوري ندارد، لذا تملق گفتنش هم ارزشي ندارد، پس خضوع و نيايش انسان سير كه با شكم پر به عبادت ميپردازد از هيچ ارزش و اعتباري برخوردار نيست.
از آنجا كه عدهاي به دنبال فرار از روزه و گرسنگي هستند، اگر مقداري در روايات و آيات تفكر كنند خواهند يافت كه آرامش واقعي را در عشقورزي به خداي متعال و زندگي با معنويت خواهند يافت نه در زندگي مادي دنيايي و پرمشقت زودگذر!
پرواز روح با روزه
روزه روح را لطيف و زيبا و اراده انسان را دوچندان و غرايز وي را متعادل ميكند. روزه با روح آدمي همان كاري را ميكند كه چون درختان كنار رودخانه و نهر آب كه دائماً از آب سيراب هستند و با اندك زماني كه آب قطع شود و باران نبارد، همه آنها به دليل نازپروردگي ميخشكند و پلاسيده ميشوند اما برعكس درختان بيابان كه در شرايط سخت و كمآبي رشد و نمو كرده و به حيات خود ادامه ميدهند به اين سادگيها طراوت خود را از دست نميدهند و از بين نميروند، لذا افرادي كه در ناز و نعمت بزرگ ميشوند با اندك سختي از پا درميآيند و در شرايط دشوار مقاومتي از خود نشان نميدهند، اما روزهداران هم خود را آماده شرايط سخت كرده و هم مشكلات گرسنگان و بيچارگان را درك ميكنند كه اين خود يك اثر مهم اجتماعي روزه است.
حال كه خداي متعال به ما اين توفيق را داده كه در ماه مبارك رمضان روزه بگيريم آيا فقط روزه گرفتن تنها كافي است؟ آيا فقط چند ساعت را لب از غذا ببنديم بس است؟ در تعاليم اخلاق اسلامي اهل بيت(ع) ميفرمايند كه روزه گرفتن فقط به نخوردن نيست و بايد چشم و گوش، زبان، تمام اعضا و جوارحمان روزه باشد، يعني با تمام قوا و تمام وجود بايد در مقابل خدا خضوع كرد و مشغول اطاعتش شد. انسان باايمان روزهدار زبانش به الفاظ زشت آلوده نميشود، چشمش را به حرام نميآلايد، گوشش شنواي حرف حرام نيست. دستش به حرام دراز نميشود و پايش به سمت حرام حركت نميكند و از همه مهمتر قلب و فكرش به سمت افكار شيطاني رو نميآورد، آري اين است روزهدار واقعي كه تمام اعضا و جوارحش روزه است و همگان از عطر وجود و صفات نيكش بهره ميبرند.
روزهدار واقعي با زبان خود كسي را نميرنجاند و هيچ آسيبي به كسي وارد نميكند و پيوسته در ساعاتي كه روزه است درصدد انجام كارهاي خير و خداپسندانه است چراكه دوست دارد گذشته خود را جبران كند و به محبوب خود، يعني خداي مهربان بندگي خود را اثبات كند و به او بگويد كه با تمام وجود دوستش دارد و سعي در جبران دارد، خداوند متعال نيز با مشاهده اين احوال نظر رحمت و مغفرت خود را بيش از پيش كرده و با آغوش باز از بنده خود پذيرايي ميكند.
