ميتوان با اطمينان گفت اصطلاح تنبلي چشم ديگر به گوش همه رسيده و كما بيش همه والدين ميدانند كه براي درمان آن بايد در حدود سه سالگي بينايي كودك مورد ارزيابي قرار گيرد ولي بسياري از والدين نميدانند دقيقاً اين مشكل چيست و آن را جدي نميگيرند و نميدانند منشأ اين مشكل از كجاست يا شايد به دليل همين كمبود اطلاعات است كه معاينه چشم كودكشان را جدي نميگيرند. آمبليوپي يا تنبلي چشم خود يك بيماري نيست بلكه زاييده بيماريهاي ديگر است. تنبلي چشم فقط در يك چشم كودك رخ ميدهد، آمارها نشان ميدهد كه تعداد افراد مبتلا به اين بيماري 3 درصد است يعني از هر 100 نفر سه نفر به آمبليوپي مبتلا ميشود.
درباره راههاي مقابله و درمان اين بيماري دكتر حسين رئيسدانايي جراح و متخصص بيماريهاي چشم چنين ميگويد: آمبليوپي يك كلمه يوناني است كه از دو كلمه آمبليوس (كندي) و اُپ (چشم) تشكيل شده است. يعني كندي در ديد. ولي متأسفانه به غلط در جامعه به تنبلي چشم جا افتاده كه اصلاً كاربرد درستي نيست. آمبليوپي بيمارياي است كه خود كره چشم مشكل اُرگانيكي ندارد و كره چشم سالم است. هنگامي كه نوزاد به دنيا ميآيد سيستم بينايي شروع به تكامل ميكند و اين تكامل تا حدود شش سالگي ادامه دارد و ما ميتوانيم آن ديد را كامل كنيم. براي ديدن تصاوير پردازشهاي شبكه چشم كه منجر به تحريك الكتريكي در عصب ميشود و به اعصاب بينايي كه در مغز قرار دارد، منتقل ميشود و ما ميتوانيم تصاوير را كامل و شفاف ببينيم و در اين مدت اين سيستم تكامل پيدا كرده و هيچ عيب و نقصي ندارد و به محض بروز هرگونه مشكل كه مانع انتقال تارهاي عصبي شود، سلولهاي بينايي چشم دچار نقصي ميشوند كه به آن آمبليوپي يا تنبلي چشم ميگويند.
آيا تنبلي چشم مادرزادي است؟
اين بيماري يك بيماري اكتسابي است ولي علتهاي آن ميتواند مادرزادي باشد. يكي از علتهاي اصلي كه فرد را درگير آمبليوپي ميكند، لوچي يا انحراف كره چشم است كه ميتواند لوچي به داخل (به طرف بيني)، لوچي به بيرون (به طرف شقيقهها) يا لوچي به بالا و پايين باشد كه در هر سه مورد ميتواند به تنبلي چشم ختم شود. عامل بعدي عيوب انكساري چشم است كه اين عيوب ميتواند در دو چشم نامتقارن باشد يا در دو چشم متقارن باشد، اما افرادي كه عيب انكساري نا متقارن و افرادي كه دوربين هستند، شانس بيشتري براي مبتلا شدن به تنبلي چشم را دارند، همينطور افرادي كه آستيگماتيسم بالاي 5/1 هستند بايد تحت درمان باشند تا به تنبلي چشم دچار نشوند. آب مرواريد مادرزادي يكي ديگر از علتهاي شايع آمبليوپي است كه اگر بعد از تولد و در دوران كودكي چشم كودك بر اثر ضربه، پرت شدن توپ به سمت چشم و... آب بياورد و درمان نشود، مبتلا به تنبلي چشم يا آمبليوپي ميشود. عوامل ديگري مثل كدورت قرنيه كه اين هم ميتواند بر اثر ضربه يا افتادگي پلك باشد يا به دليل خونريزي درون چشمي يا افراد مبتلا به لرزش چشم، ميتواند نقص در سيستم بينايي انجام شود و شخص را مبتلا به آمبليوپي كند.
راههاي درمان
بهترين سن براي تنبلي چشم زير شش سال است، زيرا سيستم بينايي هنوز به طور كامل رشد نكرده و درمان هم قطعي است و هم راحتتر، اما در مواردي هم ديده شده در سن 9 تا 10 سالگي هم اين مشكل در ديد رفع شده است. طبيعي است هنگام درمان بايد علتها را از بين برد و بهتر است هرچه زودتر اقدام كنيم. براي درمان آمبليوپي در كودكان زير دو سال از لنزهاي تماسي استفاده ميشود و در كودكان دو تا سه سال هم از تجويز عينك استفاده ميكنند اما اگر كودك از زدن عينك ممانعت كرد لنز تماسي در اختيار والدين قرار ميدهند تا از آن براي درمان چشم كودك استفاده كنند. در كودكاني كه آمبليوپي همراه با لوچي چشم است، ابتدا با عمل جراحي انحراف چشم را برطرف ميكنند و بعد براي درمان تنبلي چشم از عينك استفاده ميشود. در مواردي هم براي رفع تنبلي چشم كودك از بستن چشم سالم استفاده ميشود كه مدت زمان آن بايد تحت نظر پزشك انجام گيرد ولي متأسفانه پدر و مادرها با بياطلاعي و به دست خود مدت زمان بستن چشم كودك را كم و زياد ميكنند و اين كار منجر به مبتلا شدن چشم سالم به تنبلي چشم ميشود و هردو چشم كودك دچار آمبليوپي ميگردد.
