اين در حالي است كه مشاركت و تعامل شوراياريها در بسياري از محلات نقش مؤثر آنان را در ارتقاي و زندگي ساكنان محلات به اثبات رسانده است.
با اين حال بايد توجه كرد كه پررنگتر شدن نقش شوراياريها در اداره محلات سبب كاهش مسائل و مشكلات شهري و افزايش مشاركت شهروندان در امور شهري و اداره آن خواهد شد.
بر اين اساس بعد از ماه مبارك رمضان بايد منتظر انتخابات دوره جديد شوراياريها در پايتخت باشيم؛ انتخاباتي كه با حضور شهروندان محلات، نواحي و مناطق رنگ مشاركتي و همدلي خواهد گرفت تا نمايندگان مردمي بتوانند بار ديگر در عرصه اداره محلات نقش خود را به بهترين شكل ممكن ايفا كنند.
شهر تهران با وسعت 650 كيلومتر مربع و با جمعيت 10 ميليوني داراي مسائل بسياري است كه همچون كلاف پيچيده، مشكلات در آن به يكديگر تنيده شده است كه رفع و حل اين مشكلات و معضلات علاوه بر برنامهريزي كلان كشور، نيازمند برنامههاي منطقهاي بر اساس اولويتهاي شهري شهروندان است. در ميان مسائل و مشكلات محلات 374گانه شهر تهران عزم جدي مديران همچون شهرداري مناطق و نواحي است تا در كنار شوراياريها با رصد و شناسايي مسائل و مشكلات موجود بتوانند براي حل مشكلات اقدامات لازم را انجام دهند.
از آنجايي كه مشكلات محلات و به اصطلاح كف خياباني بيشتر در محلات شهري نمود پيدا كرده است، بنابر اين لازم است به مشكلات محلات توجه ويژهاي صورت گيرد.
فعاليت چند دوره شوراياريها در بستر محلات و تلاش براي تعامل بيشتر با شهرداري نواحي و مناطق سبب شده است فعاليتهاي شوراياريها نزد شهروندان ساكن محلات به صورت عيني در ارتقاي زندگي شهروندان نمود پيدا كند.
بر اين اساس مديريت شهري نيز به حضور و فعاليت شوراياري و نقش آن در توسعه و ارتقاي زندگي شهروندان آگاه شده است.
تلاش براي تثبيت جايگاه شوراياريها و هم چنين حضور مؤثر آنان سبب شده است تا فعاليت شوراياريهاي پايتخت، الگوي مناسبي براي شوراياري ساير كلانشهرها نيز باشد، در اين زمينه برخي از فعالان حوزه شهري با حضور در پايتخت از نزديك فعاليت و عملكرد شوراياريها در محلات را رصد كرده و نتايج حضور آنان را به عنوان شوراي محلات مشاهده كردند. همين امر سبب شده است در انتخابات آتي، شوراياريها در ساير كلانشهرها نيز فعال شوند.
رشد قابليت و كارآمدي شوراياريها براي ساماندهي محلات
به گفته رئيس ستاد هماهنگي شوراياريها اين انتظار ميرود بتوانيم در آينده نزديك جايگاه بالاتري را براي شوراياري تعريف كنيم و شورايار بايد در حد جايگاه شوراي شهر تعريف شود و به اين سطح از قابليت و كارآمدي برسد كه امورات محلات را به نحو بهتري ساماندهي كند.
به اعتقاد طلايي اهميت كاري و سطح تأثير همه شورايارها به اندازه يك شهردار است، بر اين اساس فلسفه وجودي شوراياران اين است كه شهروندان به سمت و سويي هدايت شوند كه به لحاظ مهارت و آگاهي بخشي همچون شهردار منطقه بتوانند نقش تأثيرگذاري را ايفا كنند.
وي با اشاره به اينكه پس از سال 90 بنابر قانون شوراها عدم مشروعيت برگزاري انتخابات شوراياري اعلام شد، گفت: در اين زمينه با مداخله شوراي شهر، شوراياران به فعاليت خودشان ادامه دادند تا با رايزنيها و هماهنگيهايي كه ستاد هماهنگي در آغاز كار داشت در وزارت كشور كارگروهي تشكيل و با اصلاح قانون به شوراها اين اجازه داده شد تا انتخابات در تهران و كلانشهرهاي كشور برگزار شود.
از آنجا كه شهر به عنوان يك محيط زنده از همه اجزاي يك جامعه تشكيل شده است، بنابر اين همه بايد اعم از كارگر، معلم، پزشك يا افراد ديگر جامعه در اداره آن نقش داشته باشند.
بر اين اساس با فراهم شدن زمينه لازم براي انتخابات شوراياري، ضروري است همه اقشار جامعه كه توان مشاركت و اداره شهر را دارند، البته در بخش كوچكتر آن يعني محلات وارد عرصه اين فعاليت بشوند، بنابراين بايد توجه كرد هدف كلي از تشكيلات شوراياري و ادامه فعاليت و حضور آنان در اداره شهر عبارت است از شكلگيري شبكه گستردهاي از روابط اجتماعي و فرهنگ و افزايش سرمايه اجتماعي به منظور بهرهگيري از تجربه و تخصص شهروندان در محله در اداره امور شهر با برقراري ارتباط فيمابين شهروندان و مسئولان.
به رغم تأكيد مسئولان مديريت شهري بر همكاري و مشاركت ميان شوراياري و مديران مياني به خصوص شهرداري مناطق باز هم مشاهده ميشود كه هنوز بخشي از بدنه شهرداري و شوراياريها نتوانستهاند با هم هماهنگ شوند، بر اين اساس برخي مشكلات و ناهماهنگيهايي كه ميان مديران شهري و شوراياريها وجود دارد باعث شده در برخي موارد تلاش شوراياريها براي حل مشكلات به جايي نرسد.
به واقع اين امر ميتواند در بلند مدت زمينه شكلگيري ساير مشكلات و مسائل را فراهم سازد.
بر اين اساس بايد با ريشهيابي بستر مشكلات و آناليز موضوعات پيش آمده و با اصلاح قوانين و با مداخله اعضاي شوراي شهر و شهرداري، زمينه فعاليت شوراياريها بيش از گذشته فراهم شود.
با نگاهي به كارنامه فعاليتهاي 3 هزار و 740 شورايار به راحتي ميتوان نقاط قوت و ضعف اين فعالان عرصه اداره محلات را مشخص كرد تا براي رفع گرههاي موجود اقدامات لازم به عمل آيد.
افزايش اختيارات شوراياريها در اداره محلات
افزايش اختيارات شوراياريها ميتواند نگاه تكتك اعضاي شوراياري را نيز تغيير دهد كه اين افراد فقط ناظر نيستند بلكه ميتوانند در تصميمگيري و برنامهريزي محلات نقشآفرين باشند.
به واقع با افزايش حوزه اختيارات شوراياريها، ميزان مشاركت و تعامل آنان نيز با شورا و مديريت شهري افزايش چشمگيري خواهد يافت چرا كه اعضاي شوراياري به دليل ارتباط مستقيم با شهروندان محلات بهتر از هر مدير ديگري ميتوانند مسائل و مشكلات محلات در حوزههاي مختلف اعم از شهري، اجتماعي و فرهنگي را رصد كنند و پيگير حل آن باشند، بنابر اين بايد توجه داشت كه افزايش حدود اختيارات شوراياريها در حوزه شهرداري ميتواند زمينه حضور آنان را در مطالبه خواسته شهروندان از ساير دستگاههاي شهري نيز پررنگتر سازد؛ خلائي كه هم اكنون در محلات بيشتر به چشم ميآيد. به واقع با افزايش حدود اختيارات شوراياريها ميتوان به تثبيت هويت محلات نيز كمك بسزايي كرد چرا كه مسائل فرهنگي و اجتماعي به نوعي ارتباط تنگاتنگي با ساير مسائل و مشكلات محلات شهري دارد. ارتقاي مباحث فرهنگي و اجتماعي در محلات ميتواند از آسيبهاي محلات كاسته و به افزايش امنيت و آرامش و آسايش شهروندان كمك كند.
شوراياريها بخشي از بدنه پوياي محلات هستند
برنامهريزي براي شهر، مناطق، نواحي و محلات نيازمند اطلاعات عميق و دقيق از همه حوزههاست، در اين ميان فعاليت 3 هزار و 740 نفر شورايار با توجه به شناخت از اهالي و محلات و رصد مسائل و مشكلات همچون دايرهالمعارفي خواهد بود كه هر آنچه در محلات است را ميتوان نمايان كرد.
بر اين اساس حضور افراد صاحب تخصص و دلسوز در شوراياريها ميتواند نقش مهمي در برنامهريزي و تصميمسازي و تصميمگيريهاي مديريت شهري داشته باشد و حتي زمينه اجراي آنها را نيز به بهترين شكل ممكن فراهم سازد. بايد پذيرفت شوراياريها بخشي از بدنه اصلي محلات هستند كه به صورت آگاهانه و پويا وارد عرصه خدمت شدهاند، بنابراين لازم است از تجربيات و اندوختههاي آنان به بهترين شكل ممكن بهره گرفت. بايد براي ارتقاي آموزش و آگاهيبخشي شوراياريها برنامهريزي كرد تا نقش آنان تأثيرگذار و ماندگارتر شود، از سوي ديگر هر گونه وقفه در تثبيت جايگاه شوراياري محلات سبب خواهد شد در شرايط كنوني (تراكم بافت شهري و افزايش جمعيت) ساختار محلات از هم گسسته شده و از وابستگي ساكنان محلات به محل زندگي خود كاسته شود كه نتايج آن در برخي محلات شهر تهران به وضوح قابل مشاهده است. افزايش آسيبهاي اجتماعي و فرهنگي و تحميل هزينههاي بسيار به مديريت شهري براي نگهداشت محلات از جمله اين موارد است.
شوراياريها؛ آخرين حلقه اتصال شهروندان به مديريت شهري
ميتوان گفت كه شوراياريها به نوعي محوريترين نوع مشاركت در اداره امور شهري هستند و آخرين حلقه اتصال مردم به مديريت شهري انجمنهاي شوراياري است، بنابر اين هر گونه بيتوجهي به نقش آنان در اداره محلات به نوعي بياعتنايي به اداره شهر به حساب ميآيد و ناكارآمدي مديريت ساير بخشها را نشان ميدهد، چرا كه نتوانستهاند بخشي از مشاركت و همكاري خودجوش محلات را به كار گيرند.
حضور گسترده شهروندان در عرصه انتخابات شوراياريها به نوعي فراهم كردن عرصه مناسب براي رشد و توسعه مشاركتهاي واقعي مردم در اداره شهر است، بنابراين انتظار ميرود در انتخابات آتي افراد و گروههاي فرصتساز براي به دست گرفتن ابتكار عمل در مديريت محل وارد عرصه شورايي شوند تا شاهد رشد و ارتقاي زندگي شهروندان در اين كلانشهر باشيم.
