ز اما چند ماه پس از تصویب پروژه مذکور، موضوع به دست فراموشی سپرده شد و به طور کامل مسکوت ماند تا اینکه بالاخره در سال 83 و همزمان با استان شدن خراسان شمالی، احداث این سد به منظور تامین آب روستاها و شهرستان بجنورد و البته انتقال بخشی از آب آن به استان خراسان رضوی به جریان افتاد. اما باز به دلایل متعدد خبری از عملیات اجرایی نشد تا اینکه بالاخره اوایل دهه 90 این پروژه ملی در ردیف بودجه قرار گرفت. با این حال هنوز اهالی خراسان شمالی به ساخت این سد و جان گرفتن زمین های تشنه شان امیدوار نیستند!
*********
از زمان مطرح شدن بحث احداث سد قوردانلو تا تعیین بودجه برای اجرای آن بیش از 15سال طول کشید و در این مدت نه تنها هیچ اقدامی برای پیشرفت این پروژه انجام نشد بلکه گاهی اعلام اخباری چون نیاز به بازبینی مجدد محل احداث سد، کاستن حجم مخزن و یا مطرح کردن ساخت بند خاکی به جای سد قوردانلو بی توجهی به اجرای این مصوبه را بیش از پیش نشان می داد و ناامیدی و یاس را دل بجنوردی ها می نشاند. بالاخره پس از اعلام نارضایتی و پیگیری های نمایندگان شهرستان های استان در مجلس شورای اسلامی، در سال 90 از محل فروش اوراق مشارکت، 100 میلیارد ریال و در سال 91 نیز 50 میلیارد ریال اعتبار به آن اختصاص یافت که البته به علت عدم هماهنگی این اعتبار دوباره برگشت خورد!
با این حال حجم مخزن این سد از 190میلیون مترمکعب تصویب شده در سال 76 ، به تدریج کم وکمتر شد تا نهایتا به 35 میلیون متر مکعب رسید! در مورد پیشرفت فیزیکی طرح هم در طی دو سه سال اخیر همچنان اخبار ضد و نقیضی اعلام می شود. بنا به گفته نماینده مردم بجنورد در مجلس، گاهی خبرهایی شنیده می شود که اجرای این طرح تجهیز کارگاه شده و عملیات ساخت آن به زودی اجرایی می شود، اما هم اکنون بخشی از کارهای اداری این طرح نیز انجام نشده است چه برسد به اینکه تجهیز کارگاه شده باشد!
علاوه براین خبرهایی از انجام اقداماتی برای اخذ کمیسیون 215 مطرح است، گویا اجرای این پروژه برای گرفتن کمیسیون 215 به معاونت برنامه ریزی ریاست جمهوری ارسال شده اما هنوز پاسخی دریافت نشده است. داشتن مجوز کمیسیون ماده 215 پروژه های عمرانی به این معناست که از لحاظ تخصیص بودجه ردیف ملی دارند و دارای سقف اجرای هم هستند البته بعضی پروژه حتی تا بیشتر از ۲۰ سال سقف اجرا دارند!
تشنگی ،حاصل تعلل در ساخت سد
یکی از اهداف اصلی برای احداث سد قوردانلو، آبرسانی به اهالی شهرستان بجنورد و روستاهای اطراف بود که به دلیل تعلل در ساخت این سد، این مناطق به مرور با خشکسالی و شرایط بحرانی روبرو شدند. روستاهای بخش گرمخان شهرستان بجنورد از جمله روستاهایی است که مشکل کم آبی، کشاورزی و دامپروری این روستاها را با بحران مواجه کرده و سبب مهاجرت بیش از نیمی از ساکنان به حاشیه شهرهای اطراف شده است.
از چند سال پیش آب کشاورزی این روستاها از جمله روستای اخلی از طریق یکی از شاخه های رودخانه اترک تامین می شد که با مرور زمان وبروز خشکسالی و کمبود بارش آب این رودخانه نیز خشک شد و با از دست رفتن قسمت اعظمی از زمین های کشاورزی، خسارت اقتصادی بسیاری به مردم منطقه وارد شد. طبق اظهارات معاون حفاظت و بهره برداری شرکت آب منطقه ای خراسان شمالی آورد رودخانه ها در حوزه آبریز اترک در هفت ماه نخست سال آبی گذشته (از اول مهر 92 تا پایان فروردین ماه 93) در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته بیش از 54 درصد و در مقایسه با دوره آماری بلندمدت 60 درصد کاهش داشته است. این مسئله خود گواه بحرانی بودن اوضاع در روستاهایی است که از آب اترک بهره مند می شوند.
علاوه بر مشکل تامین آب زراعی، مردم این روستا از کمبود آب شرب هم رنج می برند. بنا به گفته رضا برزگر دهیار روستای اخلی در حال حاضر آب شرب این روستا از طریق لوله کشی از چشمه های روستاهای عبدل آباد، نجف آباد و دونگل وارد منبع شده و مردم روستا می توانند روزانه فقط به مدت یک ساعت از آب این منبع استفاده کنند.
این در حالی است که بنا به گفته کارشناسان و مسئولان استان، ساخت سد قوردانلو می تواند آب مورد نیاز کشاورزی چندین روستا را تامین کند و با رونق دامپروری و کشاورزی و اشتغالزایی مانع مهاجرت ساکنان روستاها به شهرهای اطراف شود.
پتروشیمی در انتظار قوردانلو!
با ساخت این سد علاوه بر آبرسانی به شهرها و روستاهای بجنورد قرار بود تا آب مورد نیاز توسعه فاز دوم مجتمع پتروشیمی خراسان شمالی و صنایع پایین دستی این مجتمع تامین شود. ساخت یک نیروگاه برق در اطراف این سد نیز در دستور کار بود. اما عملا هیچ یک از اقدامات مذکور انجام نشد تا اینکه بالاخره در خرداد ماه سال جاری معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان شمالی بحث ضرورت احداث سد برای اجرای فاز دوم پتروشیمی خراسان را مطرح کرد.
محمد حسن علینیا با بیان اینکه برای اجرای فاز دوم پتروشیمی خراسان، ضرورت احداث سد در استان مطرح شد تا آب مورد نیاز این پروژه از محل سد تامین شود گفت: در همین راستا، پیشنهاد تامین آب مورد نیاز برای پتروشیمی خراسان از محل سد قوردانلو در دستور کار قرار گرفت.
وی با بیان اینکه وزارت نیرو به طور قطعی اعلام کرده است که از سد قوردانلو 35 میلیون متر مکعب آب برای فاز دوم پتروشیمی خراسان اختصاص خواهد یافت، ادامه داد: در حال حاضر فرآیند اجرای ساخت این سد در مرحله اخذ مجوز کمیسیون ماده 215 است که با اخذ آن می توان سد را طراحی و اجرای آن را از طریق فاینانس انجام داد.
بنا به گفته معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان شمالی واحد پتروشیمی خراسان به تنهایی یا با مشارکت یک سرمایه گذار دیگر می تواند برای اجرای ساخت این سد، سرمایه گذاری کند.
علینیا همچنین با اشاره به اینکه احداث سد قوردانلو منوط به اخذ مصوبه و مجوز کمیسیون ماده 215 از معاونت برنامه ریزی ریاست جمهوری است، گفت: با اخذ این مجوز، اجرای این پروژه از طریق فاینانس عملیاتی خواهد شد.
به هر حال ظاهرا برخی موانع از سر راه این پروژه نسبتا قدیمی برداشته شده طبق اظهارات ثروتی نماینده مردم بجنورد، مانه و سملقان، گرمه و جاجرم و راز و جرگلان در حال حاضر طبق مصوبه وزارت نیرو حجم مخزن این سد به 35 میلیون متر مکعب رسیده و اعتبار مورد نیاز آن از طریق اعتبارات دولتی و اوراق مشارکت تامین میشود.
در این خصوص جعفری دیگر نماینده مردم شخرستان های خراسان شمالی نز خطاب به وزارتخانه مذکور تاکید کرد: اگر اجرای این طرح محقق نشود، نمایندگان این استان از تمامی ظرفیتهای قانونی خود که یک نماینده میتواند استفاده کند، برای اجرای پروژه استفاده خواهد کرد.
