دوپينگ بيشك بزرگترين آفت ورزش است. آفتي كه ميتواند ورزش را از راه درست آن منحرف كرده و آبروي ورزشي يك كشور را تحت تأثير قرار دهد! مسئلهاي كه با وجود تمام تلاشهايي كه در دنيا براي فرهنگسازي در خصوص آن و دور كردنش از ورزش ميشود، هنوز هم به عنوان بزرگترين آفت ورزش وجود دارد و ورزش ايران هم از اين آفت مخرب در امان نمانده است به طوري كه در همين سه ماهي كه از سال جديد ميگذرد، هفت تست دوپينگ ورزشكاران ايراني مثبت اعلام شده و باعث پس گرفته شدن عنوانها و مدالهاي آنها شده است كه اين مسئله بيشك زيبنده ورزش ايران نيست. مسئلهاي كه شايد براي رهايي از آن نياز به فرهنگسازي بيشتر باشد؛ مسئلهاي كه به گفته لطفعلي پوركاظمي، دبير كل ستاد ملي مبارزه با دوپينگ (نادو) در رأس برنامههاي فدراسيون پزشكي ورزشي و ستاد ملي مبارزه با دوپينگ است.
با مثبت اعلام شدن هر تست دوپينگ، ناخودآگاه همه نگاهها به سوي ستاد مبارزه با دوپينگ برميگردد كه چه برنامهاي دارد براي آنكه ديگر شاهد چنين آبروريزيهايي در ورزش آن هم در سطوح بينالمللي نباشيم؟
مطمئناً ستاد مبارزه با دوپينگ و فدراسيون پزشكي ورزشي بيشترين دغدغه را در اين زمينه دارد كه تستهاي ورزشكاران مثبت اعلام نشود. به همين دليل تلاش زيادي هم ميكند و برنامههاي متعددي را براي دور نگه داشتن ورزشكاران از دوپينگ پياده ميكند تا تست ورزشكاران مثبت اعلام نشود و اين در رأس برنامههاي ما قرار دارد.
اما هنوز هم شاهد مثبت اعلام شدن تست دوپينگ بسياري از ورزشكاران هستيم به طوري كه در سه ماهه اول امسال، تست دوپينگ هفت ورزشكار مثبت اعلام شده است.
وظيفه ما قبل از هر چيز پيشگيري از دوپينگ است. به همين منظور سالانه بيش از 600 دوره آموزشي ضد دوپينگ براي بازيكنان و مربيان برگزار ميكنيم كه طي آنها آموزشهاي لازم داده ميشود. علاوه بر اين بيش از 200 هزار بسته آموزشي در اختيار آنها قرار ميگيرد تا از همه لحاظ آموزش ببينند. ضمن اينكه روي سايت فدراسيون نيز ليست تمام داروهاي ممنوعه وجود دارد كه بهانهاي براي عدم آگاهي آنها در اين مقوله باقي نماند.
با اين حساب چرا پس شاهد اين هستيم كه همواره بسياري از ورزشكاران و قهرمانان دوپينگي از آب در آمده و با محروميتهاي متعدد روبهرو ميشوند؟
با توجه به آموزشهايي كه در اين خصوص داده ميشود، 95 درصد علت دوپينگ ورزشكاران خود آنها هستند كه با علم و آگاهي از استفاده مواد ممنوعه تست دوپينگشان مثبت اعلام ميشود. مشكل اصلي اينجاست كه آنها تصور ميكنند ميتوانند با محاسبات خود، از اين مسئله فرار كنند. فكر ميكنند شايد افسرهاي دوپينگ از آنها تست نگيرند. گاهي محاسبه ميكنند كه در طول مثلاً فلان مدت زماني، آثار استفاده از مواد ممنوعه از بدن، خون يا ادرار آنها پاك ميشود. اما محاسباتشان اشتباه از آب در ميآيد و دستشان رو ميشود. البته همه اين مسائل در كلاسهاي آموزشي به آنها گوشزد ميشود اما آنها فكر ميكنند ميتوانند با يك دو دوتا چهار تا كردن ساده از اين مسئله فرار كنند كه در واقع اينگونه نميشود و گير ميافتند.
چرا گاهي با وجود خبر مثبت اعلام شدن تست دوپينگ ورزشكاران اين مسئله انكار ميشود؟ آيا به اين دليل نيست كه جاي اميدواري وجود دارد كه در اعتراض نتيجه تغيير كند؟
اعلام دوپينگي بودن يك ورزشكار قبل از صدور حكم نهايي از سوي فدراسيون جهاني ممنوع است چراكه اين احتمال وجود دارد كه در نمونه B و A و در بررسيهاي بعدي يا حتي با ارائه مداركي ديگر شخص تبرئه شود. به همين دليل نبايد قبل از صدور حكم، اين مسئله اعلام و رسانهاي شود.
گاهي هم اما به نظر ميرسد شخص دوپينگي به تنهايي در اين امر دست نداشته. اين مسئله ميتواند در نتيجه حكميكه براي او صادر ميشود تأثيرگذار باشد؟
معمولاً وقتي افراد ديگري در اين جرم سهيم باشند، با توجه به برخي موارد دوپينگ مثل مادهاي كه استفاده شده يا ميزان محروميتها ميتوان تخفيفهايي گرفت. بعضي داروها تركيبات آنابوليك دارند كه حداقل محروميتشان دو سال است. البته در خصوص ماده مصرفي اگر بازرس بتواند دفاع كند كه افراد ديگري هم در جرم سهيم بودند ميتوان انتظار تخفيف خوردن داشت. البته با اين شرط كه زماني از محروميت گذشته باشد. مثلاً در محروميتهاي دو ساله بايد يك سال و شش ماه آن بگذرد و فرد براي مابقي آن پيگير تخفيف باشد.
بيشتر چه زماني تست دوپينگ ورزشكاران مثبت ميشود؟ آيا زمانبندي خاصي در اين خصوص وجود دارد؟
بله، يكي از مهمترين آمار دوپينگ به زمان قبل از رويدادهاي بزرگ ورزشي برميگردد. قبل از مسابقات مهم، همواره شاهد افزايش مثبت شدن تست دوپينگ ورزشكاران هستيم. قبل از مسابقات تعداد تستهايي كه گرفته ميشود، بيشتر است و نمونههاي بيشتري گرفته ميشود كه خب يك قانون جهاني است و نمونههاي بيشتر گاهي به معناي مثبت شدن بيشتر تستهاست متأسفانه!
چه راهكاري ميتوان براي پيشگيري از اين مقوله در نظر گرفت؟
خب علاوه بر آموزشهاي گستردهاي كه داده ميشود، گاه كارهاي ديگر هم انجام ميدهيم. مثلاً قبل از بازيهاي اينچئون، وزير ورزش خواست تا كارواني پاك اعزام شود. به همين دليل قرار شد قبل از اعزام از ورزشكاران تست گرفته شود تا در مجامع بينالمللي و در مواجهه با افسران بينالمللي تست آنها مثبت اعلام نشود. علاوه بر آن مربيان و رؤساي فدراسيونها هم گاهي چنين درخواستي را ميكنند. مثلاً خادم درخواست گرفتن تست دوپينگ در مسابقات قزوين را كرده بود و رضازاده هم خواسته بود از تمام نفرات ملي پوش وزنهبرداري تست گرفته شود تا اگر مشكلي هست همينجا حل و فصل شود.
به نظر ميرسد اين راهكار مناسبي باشد براي اينكه آبروي ورزش ايران تحت تأثير دوپينگ ورزشكاران قرار نگيرد. خصوصاً كه در بسياري از موارد مثبت اعلام شدن تست دوپينگ آنها باعث پس گرفته شدن مدالها و عنوانهاي آنها شده است و اين اصلاً جالب نيست.
متأسفانه هيمنطور است. مثبت اعلام شدن تست دوپينگ ورزشكاران آبروي ورزشي كشورها را تحت تأثير قرار ميدهد و بايد با آن به شدت مقابله كرد تا ريشهكن شود. اما اينطور نيست كه فكر كنيد اين مسئله تنها در ايران است بگذاريد برايتان يك مثال بزنم. مثل ماجراي رانندگان با راهنمايي و رانندگي ميماند. ما روزانه 165 هزار تخلف و جريمه رانندگي داريم كه افراد مختلف را شامل ميشود. از استاد دانشگاه و افراد تحصيلكرده گرفته تا راننده، كارمند و. . . در حالي كه همه آنها آموزشهاي لازم را هم ديدهاند و گواهينامه هم دارند. اما باز هم مرتكب تخلف ميشوند و مقصر آن راهنمايي و رانندگي نيست. تخلفهايي كه گاه به مرگ و نقص عضو ميانجامد و گاه سر و ته آن با يك برگه جريمه هم ميآيد! دوپينگ هم ماجرايش همين است. ما همه آموزشهاي لازم را ميدهيم و همه تلاشمان را ميكنيم، اما گاه افراد خودشان، به خودشان رحم نميكنند و نتيجه ميشود مثبت اعلام شدن تست آنها، محروميتهاي چند ساله و گاه مادام العمر!
