شايد شما هم در لابهلاي صفحات حوادث روزنامهها به اينگونه خبرها برخورديد كه تأسف هر خوانندهاي را بر ميانگيزد. اخبار غمانگيزي كه جامعهشناسان و روانشناسان دلايل مختلفي را براي بروز اينگونه اتفاقات بيان كردهاند.
متأسفانه اين روزها در جيب برخي از نوجوانان و جوانان كمتحمل انواع مختلفي از سلاح سرد مانند چاقو، پنجه بوكس و... ديده ميشود كه بسياري از آنها در توجيه نگهداري و حمل اين نوع وسايل غيرمتعارف صحبتهاي جالب توجهي دارند.
وسايل غيرمتعارفي كه گاه برخي از اين افراد ناخواسته در مشاجرهاي كه با افراد پيدا ميكنند از اين وسايل استفاده كرده و دست به كاري ميزنند كه عواقب بسيار تأسفباري براي آنها و خانوادههايشان دارد.
موضوع مهمتري به نام احساس امنيت
اما به راستي فكر ميكنيد علت استفاده از اين وسايل غيرمتعارف در ميان برخي از افراد خصوصاً نوجوانان و جوانان چيست؟
يك استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه اجتماعي با توجه به تحقيقاتي كه در طي سالهاي اخير در اين خصوص داشته به اين سؤال ما پاسخ ميدهد و ميگويد: يكي از مهمترين مسائلي كه در هر جامعه وجود دارد امنيت است اما به عقيده تمامي كارشناسان اجتماعي و انتظامي موضوع مهمتري به نام «احساس امنيت» مطرح است كه بايد اين حس امنيت را به افراد جامعه منتقل كرد.
وي ميگويد: در بررسيهاي انجام شده شهرهاي مختلف ايران جزو امنترين شهرهاي دنياست و ميزان جرائم انجام شده در شهرهاي كشور نسبت به برخي از كشورهاي مختلف در حد بسيار پايينتري است با اين حال برخي از افراد به بهانههاي مختلف از جمله دفاع از خود وسايل غيرمتعارفي مانند چاقو را با خود حمل ميكنند.
دكتر عبدخدايي در ادامه ميگويد: در اينجاست كه موضوع مهمي به نام احساس امنيت بايد در كنار ايجاد امنيت ديده شود و همانگونه كه دستگاههاي مختلف روي موضوع مهمي به نام امنيت تأكيد دارند به موضوع مهمتري به نام احساس امنيت نيز توجه كنند.
به گفته اين پژوهشگر اجتماعي رسانهها در اين خصوص نقش بسيار مهمي دارند و بايد با پرداختن به موضوع مهمي به نام احساس امنيت، وضعيت امنيت جامعه را مطلوب و مناسب جلوه دهند.
وي در ادامه ميگويد: در بسياري از كشورها امنيت وضعيت مطلوبي ندارد و آمار جرائم بسيار بالاست با اين حال احساس امنيت در آن كشور از اهميت بالايي برخوردار است و با اينكه گروههاي مختلف خلافكار در شهرهاي گوناگون آن كشور جولان ميدهند اما مردم دليلي براي حمل سلاح سرد يا گرم براي مقابله با گروههاي خلافكار نميبينند.
وي بر اهميت و جايگاه و نقش رسانهها اشاره ميكند و در عين حال با گلايه از اخبار صفحات حوادث برخي از روزنامهها ميگويد: اگرچه احتياط شرط عقل است و اطلاعرساني و آگاهيبخشي به مردم وظيفه رسانههاي مختلف است اما تحقيقات نشان ميدهد درج اخبار حوادث و اتفاقات ناگوار به صورت صريح در صفحه حوادث روزنامهها در كمرنگ شدن حس امنيت در جامعه تأثير بسزايي دارد از اين رو رسانهها بايد در خصوص درج اخبار مربوط به حوادث دقت نظر بيشتري به خرج دهند.
دكتر عبدخدايي ادامه ميدهد: چه لزومي دارد اخبار مربوط به جرايم مختلف را به صورت صريح و با ذكر تمامي جزئيات در صفحه حوادث چاپ كنيم؟ چراكه درج اينگونه اخبار ميتواند به نوعي حس ناامني را در جامعه ايجاد كند.
اين استاد دانشگاه خاطرنشان ميكند: وقتي فردي در صفحه حوادث روزنامهها هر روز اخبار مختلفي را در خصوص جرائم گوناگون ميخواند خواسته يا ناخواسته احساس ميكند كه امنيت وي در جامعه در خطر است و بايد براي دفاع از خود در مواقعي ضروري فكري اساسي كند از همين رو گاهي اوقات ميبينيم كه در جيب برخي از افراد از جمله نوجوانان و جوانان وسايلي مانند سلاح سرد پيدا ميشود.
تعلل مجلس در تصويب يك لايحه
اظهارنظرها و دغدغه اين پژوهشگر و استاد دانشگاه در حالي است كه لايحه «ممنوعيت استفاده از سلاح سرد» سالهاست در مجلس شوراي اسلامي از اين دست به آن دست ميشود و با گذشت بيش از هفت سال از زمان ارائه اين لايحه به مجلس، هنوز خبري از تصويب آن نيست هرچند گفته ميشود اين لايحه تبديل به طرح شده و به تازگي در كميسيون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي در دست بررسي است.
اين روزها با مراجعه به صفحات روزنامهها و محاكم قضايي و نگاهي به جرايم واقع شده، ميبينيم «چاقو» يكي از مهمترين ابزار وقوع جرم است؛ وسيلهاي كه اين روزها در دسترس همگان است و به راحتي كنار معابر هم فروخته ميشود.
درحال حاضر تنها ماده 917 قانون مجازات اسلامي است كه به موجب آن با استفادهكنندگان از اين سلاح برخورد ميكند. در اين قانون آمده است؛ «هركس به وسيله چاقو يا هر نوع اسلحه ديگر تظاهر يا قدرتنمايي كند يا آن را وسيله مزاحمت اشخاص يا اخاذي يا تهديد قرار دهد يا با كسي گلاويز شود در صورتي كه از مصاديق محارب نباشد به حبس از شش ماه تا دو سال و تا 74 ضربه شلاق محكوم خواهد شد و چنانچه محارب شناخته شود محكوم به حد خواهد شد.»
نكته جالب اينجاست كه بدانيد سلاح سرد در قانون مثل سلاح گرم است و اگر كسي با سلاح سرد موجب اخافه (ترساندن) مردم شود به عنوان محارب يا مفسد فيالارض قطعاً حكمش اعدام است اين از جمله مسائلي است كه تاكنون هم محل بحث و اتفاق نظرهايي بوده است چراكه بحث محاربه و فساد فيالارض كه در ماده 183 قانون مجازات اسلامي آمده بيان ميكند كه چنانچه فردي سلاح بكشد و با سلاح مردم را بترساند جرمش محاربه است و تبصره ماده اين را هم ميگويد كه ميان سلاح سرد و گرم تفاوتي نيست.
متأسفانه با گذشت چند سال از ارسال لايحه ممنوعيت حمل، فروش و توزيع سلاح سرد به مجلس، تصويب آن به فراموشي سپرده شده است. اين در حالي است كه منحني وقوع جرائم خشن با چاقو طي سالهاي اخير روندي صعودي داشته و بر اساس آمارها 40 درصد قتلها با چاقو انجام ميشود.
از تهران تا ايالت جورجيا
دكتر عبدخدايي در خصوص دلايل و ريشه تمايل برخي از افراد براي نگهداري و حمل انواع سلاح سرد ميگويد: سريالها و فيلمهاي غربي خواسته يا ناخواسته تأثيرات مستقيمي روي بيننده ميگذارد و وقتي در اين فيلمها يك جامعه ناامن جلوه داده ميشود كه افراد براي مقابله با گروههاي خلافكار خود بايد دست به كار شوند اين حس به مخاطب نيز منتقل شده و افراد به بهانه اينكه بايد از خود دفاع كنند و اين سلاح به درد روز مبادا ميخورد با خود انواع سلاح سرد حمل ميكنند.
اين استاد دانشگاه ادامه ميدهد: سبك غلط زندگي غربي از طريق فيلمها و سريالها به مخاطب ديكته ميشود و اين درحالي است كه بررسيها نشان ميدهد در طول تاريخ جامعه ايراني نسبت به ساير جوامع همواره جامعهاي ايمن بوده و ميزان جرايم صورت گرفته در حد پاييني بوده است.
اين پژوهشگر به موضوع حمل سلاح در امريكا اشاره ميكند و ميگويد: سبك غلط زندگي در غرب باعث شده تا افراد در كشورهايي مانند امريكا با خود سلاح سرد و گرم حمل كنند چراكه آنها جامعه خود را يك جامعه ناامن ميدانند و معتقد هستند گروههاي مافيايي و خلافكاران و جنايتكاران در گوشه گوشه شهر حضور دارند.
به گفته دكتر عبدخدايي براي همين است كه در برخي از ايالات امريكا از جمله ايالت جورجيا حمل سلاح آزادتر شده است به گونهاي كه فرماندار جورجيا چندي پيش قانوني را به امضا رساند كه بر اساس آن حدود حمل اسلحه در اين ايالت شرقي امريكا گسترش مييابد.
وي ميگويد: بر اساس قانون به تصويب رسيده كه از ماه ژوئيه آينده به اجرا گذاشته خواهد شد، اهالي ايالت «جورجيا» ميتوانند با خود اسلحه كلت كمري و ديگر سلاحها را در كافهها، كلوبهاي شبانه، ادارات دولتي و مناطقي از فرودگاهها كه تحت كنترل نيروهاي امنيتي نيستند، همراه داشته باشند.
به گفته وي، همچنين درحالي كه اكنون كليساها داراي ممنوعيت ورود اسلحه هستند، قانون جديد به مردم اجازه ميدهد كه در صورت رضايت مسئولان مذهبي، سلاح خود را به كليسا نيز ببرند.
اين درحالي است كه در برخي ديگر از ايالات امريكا، در طرح اوليه اين قانون كه از سوي فرماندار جمهوريخواه اين ايالت «ناتان ديل» حمايت ميشد، پيشبيني شده بود كه حمل سلاح در دانشگاهها و مدارس نيز مجاز شمرده شود، اما اين بند از طرح اصلاح شد و به منظور تسهيل در تصويب اين قانون، در نهايت، تنها معلمان و كارمندان مدارس و دانشگاهها، تحت شرايط خاصي ميتوانند سلاح خود را به همراه بياورند.
دكتر عبدخدايي تصويب اين قوانين را نشان دهنده بياعتمادي مردم امريكا به امنيت جامعه خود ميداند.
وي خاطرنشان ميكند: يكي از مهمترين موضوعاتي كه در ايران وجود دارد اين است كه در كنار پليس و نيروهاي نظامي و انتظامي امنيت در بخشهاي مختلف جامعه مردمي محور است به گونهاي كه در يك محل اتحاد مردم باعث شده تا افراد فرصتطلب مجالي براي انجام كارهاي خلاف پيدا نكنند.
افزايش 16 درصدي فوت ناشي از سلاح سرد
با اين وصف بررسي آمارها نشان ميدهد متأسفانه ميزان تمايل افراد براي استفاده از انواع سلاح سرد افزايش يافته به گونهاي كه اداره كل پزشكي قانوني استان تهران اعلام كرده است در 10 ماهه سال گذشته 104 نفر به دليل فوت ناشي از سلاح سرد به مراكز پزشكي قانوني استان ارجاع شدهاند. آمار اين سازمان در شرايطي است كه اين رقم در مقايسه با مدت مشابه سال قبل كه تعداد فوت ناشي ازسلاح سرد 89 نفر بود، 9/16 درصد افزايش يافته است.
از كل فوت ناشي از سلاح سرد در 10 ماهه امسال، 85 نفر مرد و 19 نفر زن بودند. اين در حالي است كه در مدت مشابه سال قبل 66 نفر فوت ناشي از سلاح سرد ارجاعي به پزشكي قانوني استان مرد و 23 نفر زن بودند. در ديماه سال جاري نيز آمار فوت ناشي از سلاح سرد 10 مورد اعلام شده است كه در مقايسه با مدت مشابه در سال گذشته 1/11 درصد افزايش داشته است.
طبق آناليز آماري بهدستآمده در اين تحقيق در اكثر موارد (6/41 درصد) مشت، در 5/14 درصد موارد جسم سخت و در 5/10 موارد سلاح سرد عامل ايجاد آسيب بوده و در بررسي آسيبهاي وارده توسط سلاح سرد يا جسم برنده مورد استفاده در نزاع، كارد بهعنوان بيشترين سلاح بهكار رفته قلمداد شده است. (64درصد). قمه و تيغ موكتبري، شيشه شكسته و ساير ابزارها در مرتبههاي بعدي قرار دارند.
نكته تأسفبار در اين آمارها كه از سوي اداره كل پزشكي قانوني استان تهران ارائه شده است اين است كه از نظر توزيع فراواني سني فرد ضارب و مضروب اكثرا در بين سنين 20 الي 30 سالگي قرار دارند و اين يعني اينكه با گروهي از جوانان روبهرو هستيم كه آستانه تحملشان پايين است. جواناني كه برخي از آنها خواسته يا ناخواسته سبك غلط زندگي غربي روي آنها تأثير گذاشته است.
