حذف اسپانيا از جامجهاني تلخ بود، با دو باخت در دو بازي اول، بليت بازگشت قهرمان دور قبل از ريو به مادريد صادر شد و آنها كه چهار سال پيش در آفريقاي جنوبي جام قهرماني را بالاي سر بردند حالا حتي در بين 16 تيم برتر حاضر در برزيل هم جايي ندارند. با كنار رفتن شاگردان دلبوسكه حالا خيليها از پايان عصر تيكيتاكا ميگويند، فوتبال زيبا با پاسهاي تكضرب كه در سالهاي گذشته خيليها را شيفته ماتادورها كرده بود، فوتبالي كه تماشاگر دلسرد شده از فوتبال دفاعي و نتيجهگرا را بار ديگر به ورزشگاهها كشاند تا از تماشاي فوتبال لذت ببرند. فوتبال زيبايي كه البته نتيجه هم ميگرفت، نه مانند برزيل دهه 80 كه زيبا و هجومي بازي ميكرد اما نتيجه نميگرفت و خيلي زود از جام جهاني كنار ميرفت. در دهه اول قرن 21 اسپانياييها با تيكيتاكا نشان دادند كه هم ميشود زيبا بازي كرد و هم قهرمان شد مانند قهرماني در جام جهاني 2010 و دو قهرماني متوالي در يورو تا ماتادورها به تيم شماره يك جهان تبديل شوند كه همه جا از فوتبالشان تعريف ميكنند و برايشان ميايستند و دست ميزنند.
همان روزها كه تيكيتاكاي اسپانياييها دل جهان را برد، خيلي از تيمها و مربيان به تقليد از اسپانيا و بارسا رو به اين سيستم آوردند اما تيمي نبود كه به پاي تيم دلبوسكه و پپ برسد. آنها نه مربياني در اين حد و اندازهها داشتند و نه ستارههايي مانند ژاوي، اينيستا و مسي كه در اين پازل آنها را به كار بگيرند. همين بود كه تيكيتاكا نتوانست خارج از مرزهاي اسپانيا علم شود. با اين حال اما از سو آنتي تيكي تاكا رونق گرفت، تيمهايي كه مقابل اسپانيا و بارسا به دنبال نتيجه گرفتن بودند تنها راه مقابله با چنين تاكتيكي را در بستن بازي و فضاهاي زمين ميدانستند تا اجازه شكل گرفتن پاسكاريهاي متوالي را به اسپانياييها ندهند.
شايد بارزترين اين ضد سيستم را مورينيو مقابل تيمهايي مانند بارسا به عنوان يكي از نمادهاي تيكي تاكا اجرا كرد، همان دفاع اتوبوسي كه تمام راههاي نفوذ به سمت دروازه را ميبست و اجازه خودنمايي به بازيكنان تيم مقابل نميداد و البته روي ضد حملهها كار را تمام ميكرد، فوتبالي كه بر خلاف تيكيتاكا زيبا نبود و تنها در پايان به دنبال نتيجه بود. هر چند اين نوع تاكتيك زياد مورد استقبال تماشاگران قرار نگرفت اما براي تيمهايي كه با اسپانيا و بارسا بازي داشتند ميتوانست نسخه مناسبي باشد.
با اين حال جذابيت تيكي تاكاي اسپانياييها روي ديگري از فوتبال بود كه هوادار زيادي داشت. افت اسپانيا بعد از يورو 2012 و بعد از آن نتيجه نگرفتن در جام كنفدراسيونها در سال گذشته خبر از بياثر شدن تاكتيكي ميداد كه تا قبل از آن جامهاي زيادي را براي اسپانيا به ارمغان آورده بود. اين نزول با حذف در همان مرحله گروهي جام جهاني برزيل ادامه پيدا كرد تا اين سؤال در ذهن فوتبالدوستان به وجود بيايد كه آيا عصر تيكي تاكا به پايان رسيده است؟ سؤالي كه برخي به آن جواب مثبت ميدهند، هر چند بعضي ديگر هم ايراد را در جاي ديگر ميبينند. با تمام اينها به نظر ميرسد كه نه عصر تيكي تاكا بلكه عصر بازيگران اين تاكتيك به پايان رسيده است، عصر ستارههايي كه بخشهاي اصلي اين تاكتيك بودند و به خوبي توانستند آن را در زمين پياده كنند اما حالا افت كردهاند و با بالا رفتن سنشان ديگر خبري از آن تيم تماشايي نيست.
به طور حتم اسپانيا نياز به يك پوستاندازي دارد، تيمي كه ستارههاي پا به سن گذاشته زيادي دارد و جوانگرايي به طور قطع پس از بازگشت از برزيل، جزو برنامههاي اصلي دلبوسكه يا مربي ديگري خواهد بود كه روي نيمكت اسپانيا مينشيند. البته از ايرادهاي تيكيتاكا هم نبايد گذشت و اسپانياييها ميتوانند با بهروز كردن اين تاكتيك و برنامه داشتن براي مقابله با تيمهايي كه ضد آن را به كار ميگيرند، اين نوع فوتبال را دوباره در جهان مطرح كنند. همان طور كه فوتبال هجومي برزيل كه چند وقتي بود فراموش شده بود حالا با اسكولاري دوباره جان گرفته، اسپانيا هم ميتواند با همان تيكي تاكاي معروفش بازگشتي رؤيايي داشته باشد. در اين شرايط اگر چه افول اسپانيا در برزيل تلخ بود اما نميتوان عصر تيكيتاكا را به پايان نرسيده دانست، بلكه با يك ريكاوري ماتادورها دوباره ميتوانند با تيكي تاكا چشمها را خيره كنند.
