ملك عبدالله، پادشاه عربستان، در بازگشت از مغرب تنها فرصت كوتاهي داشت تا در فرودگاه قاهره توقف كند و همين فرصت نيز براي عبدالفتاح السيسي، ژنرال سابق و رئيسجمهور فعلي مصر، كافي بود تا به همراه ابراهيم محلب، نخستوزير و صدقي صبحي، وزير دفاع، به ديدار او برود. اين اولين ديدار السيسي با يك مقام ارشد خارجي بعد از رسيدن به مقام رياست جمهوري است. هر چند كه ديدار بيش از يك ساعت طول نكشيد و بيشتر اين وقت كم هم بيشتر به ابراز تشكر السيسي از ملك عبدالله گذشت كه از زمان كودتاي سال گذشته تا انتخابات رياست جمهوري و بعد از آن ترديدي در حمايت بيدريغ از او نداشته است.
شايد به دليل كوتاهي مدت ديدار يا محتواي تعارفي گفتوگوي دو طرف بود كه برخي اين ديدار را ديداري نمادين تفسير كردند اما با توجه به شرايط داخلي مصر و اوضاع منطقه، بايد اين ديدار را بيش از ملاقاتي نمادين ارزيابي كرد.
اولين نكته در مورد اين ديدار غيرمترقبه بودن آن است به خصوص اينكه السيسي پيش از اين وعده داده بود با رسيدن به مقام رياست جمهوري، رياض مقصد نخستين سفر خارجي او خواهد بود. بنابراين السيسي برنامه سفر به رياض و ديدار با ملك عبدلله را داشت كه اين سفر با انجام كنفرانس دوستان مصر در ايام تعطيلات فطر، در همين چند هفته انجام ميشود. حالا به نظر ميرسد كه ملك عبدالله ضرورتي را احساس كرده تا منتظر سفر السيسي نماند و با توقف در فرودگاه حتي براي يك ساعت هم كه شده او را در هواپيماي خود ببيند. مسلم است كه دلايل اين ضرورت بسيار بيشتر از تعارفات سياسي بوده و شرايط منطقه دليل اصلي ملك عبدالله بوده چنانكه اوضاع سوريه، عراق و ليبي در اين ديدار مطرح شد.
از طرف السيسي، اوضاع اقتصادي مصر و اميدهاي او به كنفرانس دوستان مصر دليل اين ديدار است كه در مورد اين موضوع هم با ملك عبدالله صحبت كرد. بنا بر اين، هر دو طرف دليلي براي اين ديدار برنامهريزي نشده داشتند تا با طرح دلايل خود به نوعي انتظارات خود از طرف مقابل را مطرح كرده باشند. ملك عبدالله انتظار دارد كه با وجود حمايت بيدريغ از السيسي از بعد كودتاي سوم ژوئيه سال گذشته تا كنون، او به عنوان متحد رياض نقشي در منطقه به عهده بگيرد. اين موضوع از جهت بلندپروازيهاي نظاميسياسي او در منطقه از اهميت خاصي برخوردار است زيرا با دخالتهاي مستقيم و غيرمستقيم اين كشور در سوريه، عراق و لبنان در عمل درگير رشد سرطاني گروههاي تروريستي مثل داعش و جبهه النصره شده و نياز دارد تا قدرت منطقهاي مثل مصر در اين جريان از او حمايت كند.
مشكل ملك عبدالله اينجا است كه السيسي به طور اصولي از يك سو و از سوي ديگر به دليل درگيريفعلي با اخوانالمسلمين تمايلي براي حمايت از اين دست گروههاي تكفيري ندارد. به همين خاطر بود كه السيسي پيش از اين به صراحت عدم دخالت مصر در سوريه را اعلام كرده بود و در روزهاي اخير نيز خواستار مقابله با گروههاي تندرويي مثل داعش شد كه به گفته وي اقدامات ويرانگر خود را در پوشش دين و مذهب انجام ميدهند. در واقع، السيسي هر گونه حمايتي از اين گروههاي تندرو را خطري براي مصر ميداند چون حتي در حال حاضر نيز با گروههاي مشابه آن در مصر درگيري دارد و نميخواهد با حمايت از آنها در منطقه مشكلات خود را در داخل بيشتر از اين كند. السيسي جداي از مقابله و سركوب اخوانالمسلمين و گروههاي تروريستي در مصر با مشكلات سنگين اقتصادي نيز روبهرو است.
بايد توجه داشت كه بدهيهاي دولت مصر در حد 2/89 درصد از توليد ناخالص داخلي و حتي گفته ميشود كه كل بدهيهاي مصر بيش از 100 درصد از توليد ناخالص داخلي است. بايد به اين بدهي كاهش شديد ذخاير ارزي مصر به نصف طي سه سال اخير، رشد شديد بيكاري و وخامت صنعت گردشگري نيز توجه داشت كه مجموع اين عوامل شاخصهاي مختلف از اوضاع نابسامان اقتصادي مصر را نشان ميدهند.
روشن است كه السيسي براي مقابله با اين مشكلات اميد زيادي به كمكهاي ميلياردي عربستان، عربستان و كويت دارد و حتي اينكه بتواند در كنفرانس دوستان مصر حجم بسيار بيشتري از كمك نسبت به اين وعدهها كسب كند. حالا بايد ديد كه السيسي در برابر تطميع پادشاه عربستان و شيوخ خليج فارس حاضر خواهد شد تا در برنامههاي آنها در منطقه و حمايت از گروههاي تروريستي تكفيري نقشي به عهده بگيرد؟
پاسخ اين مسئله در اولويتهاي السيسي است كه در اين مورد به نظر ميرسد موضوع امنيت و ثبات سياسي مصر براي او اولويت بيشتري از مشكلات اقتصادي دارد. او ميداند كه حمايت از اين گروهها و دخالت در وقايع منطقه شمشير دو لبهاي است كه مصر و ثبات سياسي آن مصون از آن نخواهد بود. از اين جهت، او حاضر است مثل اين ديدار و با تعارفات سياسي به خدمت پادشاه عربستان برود تا آن حد كه براي حل و فصل مشكلات اقتصادي مصر بتواند از او چيزي به دست آورد اما اين به آن معنا نيست كه حاضر باشد شريك برنامههاي پادشاه و متحدانش در منطقه بشود.
