آمار گاهي حقايق تلخ و قابلتأملي را فرياد ميكند. بنا بر آمار يك چهارم تا يك پنجم مردم كشورمان به يكي از اختلالات روانشناختي مبتلا هستند و اين اختلالات در كلانشهر تهران به 34 درصد هم ميرسد. با وجود چنين آمار و ارقامي اما دفتر سلامت روان وزارت بهداشت هر روز كوچكتر ميشود و بيمهها هم بيماران روحي-رواني را در سختترين شرايط تنها ميگذارند.
«افسردگي» يكي از موانعي است كه بر سر راه يك زندگي سالم و شاد قرار ميگيرد و مانع از شكلگيري فعاليتهاي عادي است. اين بيماري رواني درصد قابل توجهي از افراد جامعه ما را درگير كرده است. به گفته رئيس انجمن علمي روانپزشكان كشور، تحقيقات تازه در ايران نشان ميدهد بين 20 تا 25 درصد ايرانيان دچار بيماري رواني هستند و بيش از 50 درصد مراجعهكنندگان به پزشكان عمومي داراي انواعي از بيماري رواني هستند. دكتر سيد احمد جليلي در حاشيه سمينار بررسي علل و درمان افسردگي، ضمن بيان اين آمار در گفتوگو با «جوان»تأكيد ميكند: بيمهها، خيلي از بيماريها را پوشش ميدهند ولي وقتي به بيماران رواني ميرسند، پوشش را برميدارند و مردم همه هزينهها را بايد از جيب خودشان بپردازند. بيمهها در شرايط فعلي، صراحتاً مينويسند اگر بيمار دچار اسكيزوفرني و اختلال دو قطبي است و بايد بستري شود، ما هزينهها را قبول نميكنيم و اين انفعال موجب صدمه به مردم و بيماران رواني ميشود.
50 درصد بيماران اختلالات رواني دارند رنج حاصل از بيماريهاي رواني بيشتر از بيماريهاي جسمي نباشد، كمتر نيست. اصلاً بنا به اذعان بسياري از پزشكان ريشه بسياري از اختلالات جسماني هم به ناسلامت بودن روان بر ميگردد. رئيس انجمن علمي روانپزشكان هم ميگويد:دستكم 30 درصد مراجعان به پزشكان عمومي به دليل انواع مختلفي از بيماريهاي رواني مراجعه كردهاند. بنابراين لازم است پزشكان عمومي درباره درمان بيماريهاي رواني مطالعه داشته باشند.
به گفته جليلي همچنين 30 درصد ديگر بيماران اين پزشكان هم داراي انواع بيماري رواني و جسمي هستند و ميتوان گفت بالاتر از 50 درصد بيماران در كشور، مبتلا به گونههاي مختلف بيماري رواني از جمله افسردگي هستند. با وجود اين آمار و ارقام بالا اما بيماران رواني با چالشهاي متعددي مواجهند. به گفته رئيس انجمن علمي روانپزشكان كمبود تختهاي روانپزشكي، كمبود روانپزشك و روان پرستار در جامعه، از مشكلات اين بخش به شمار ميرود. سالهاست تعداد تختهاي روانپزشكي در كشور از 7 تا 11 هزار عنوان ميشود و اين ميزان افزايش چنداني نيافته است.
معاونت سلامت روان
نيازي ضروري براي 20 ميليون بيمار رواني
جليلي با تأكيد بر اينكه در 40 سال گذشته از امكانات و ابعاد دفتري كه سلامت روان را در وزارت بهداشت پيگيري ميكند، كاسته شده، افزود:هميشه درخواست ما از وزارت بهداشت اين بوده و هست كه براي مسئلهاي كه 25 درصد مردم كشور را گرفتار ميكند، يك معاونت لازم است. وقتي معاونت وجود داشته باشد، طبيعتاً پرسنل، امكانات و بودجه لازم را هم خواهد داشت و ميتوان تحقيقات گستردهتري را در زمينه سلامت روان انجام داد؛ چراكه هر كاري در زمينه سلامت روان بايد با آمار و تحليل از وضعيت كنوني جامعه باشد.
جيب بيماران رواني و هزينههاي
رواني كننده!دكتر فربد فدايي، مدير گروه روانپزشكي دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي هم در گفتوگو با جوان درباره اختلالات رواني شايع در جامعه اينگونه توضيح ميدهد: نزديك به 400 نوع نابساماني يا اختلال رواني وجود دارد كه به 16 گروه عمده تقسيم ميشوند، از اين 16 گروه، روانپريشها درصد كمي از بيماران رواني را تشكيل ميدهند اما با توجه به شدت علائم و تأثيري كه روي زندگي فرد و خانوادهاش دارند، بيشتر مورد توجهند و در دورههايي نياز به بستري پيدا ميكنند.
وي اغلب بيماريهاي رواني را بيماريهايي خفيف ميداند؛ بيماريهاي روانتني كه تأثير روان بر جسم است و همچنين افسردگيهاي خفيف، وسواس و اضطراب از جمله بيماريهايي هستند كه بنا به تأكيد اين روانپزشك اغلب سرپايي درمان ميشوند. وي درباره بيماران نيازمند به بستري ميگويد: مبتلايان به نوعي روانپريشي به عنوان اسكيزوفرنيا فقط در حدود نيم درصد بيماران رواني را تشكيل ميدهند اما 16درصد هزينههاي بهداشت روان صرف اين بيماران ميشود. شدت نشانهها و طول دوره درماني و اينكه از دوران نوجواني و جواني فرد را درگير ميكند و بازدهي آنها را از بين ميبرند و نياز به داروهاي تخصصي دارند، بار هزينهاي زياد را موجب ميشود. اما بيمهها در برابر هزينههاي اين بيماران كاملاً خود را كنار ميكشند و بيمار بايد همه اين هزينهها را از جيب بپردازد.
رها شدن 20ميليون بيمار رواني چه كسي به داد بيماران رواني ميرسد؟با عنايت به آمار حدود 20 ميليوني افراد مبتلا به اختلالات رواني شايد روانپزشك خانواده و همچنين توجه به سلامت روان در طرح تحول سلامت ضرورتي انكارناپذير باشد. به گفته دكتر جليلي ظاهراً سلامت روان در طرح تحول سلامت وارد شده اما هميشه از تئوري تا عمل فاصله بسياري وجود دارد. بايد ديد دولت چه تدبيري براي اين جمعيت ميليوني در چنته دارد.
