هفتههاي فيلم ايران در كشورهاي مختلف سالهاست از معدود اقدامات فرهنگي مسئولان ايراني براي مخاطبان غيرايراني است. محافلي كه عموماً توسط سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، رايزنان فرهنگي سفارتهاي ايران و همچنين وابستگان فرهنگي ايران در كشورهاي مختلف برگزار ميشوند و در بسياري موارد به تنها خروجي اين مسئولان در دوران مديريتشان نيز تبديل ميگردند.
در تمام اين سالها اما همواره از سوي رسانههاي مختلف سؤالاتي جدي در مورد نحوه انتخاب آثار سينمايي براي نمايش در اين محافل مطرح شده است و هيچگاه هم پاسخي قابل تأمل از مسئولان دريافت نشده است. به همين جهت هم حالا برگزاري اين هفتههاي فيلم اكثراً تبديل به روالي عادي شده است كه در آنها نهتنها هيچ اتفاق خاصي از لحاظ معرفي جدي ايران و انقلاب از اين طريق به جهان صورت نميگيرد، بلكه حتي بعضاً به دليل پخش آثاري سياه از ايران به عكس خود نيز تبديل ميشوند و كاركردي عليه منافع جمهوري اسلامي مييابند. در همين زمينه اما هفته گذشته چهارم خردادماه، هفته فيلم كشورمان در مسكو با عنوان «روزهاي سينماي معاصر ايران» در محل خانه سينماي مسكو برگزار شد. هفته فيلمي كه در آن فيلمهاي «كيفر» (حسن فتحي)، «چهلسالگي» (عليرضا رئيسيان)، «آقا يوسف» (علي رفيعي)، «طلا و مس» (همايون اسعديان) و «آدمكش» (رضا كريمي) براي مخاطبان روس به نمايش درآمدند. اما نگاهي به اسامي اين فيلمها به عنوان مشت نمونه خروار چندين و چند محفل فرهنگي ايران در كشورهاي مختلف در طول سال به خوبي عدم سياستگذاري مشخص در انتخاب فيلمها را نشان ميدهد. در افتتاحيه اين هفته فيلم، مهدي سنايي سفير جمهوري اسلامي ايران در فدراسيون روسيه در سخناني با تشكر از برگزاركنندگان و سازماندهندگان اين برنامه، توجه به سينماي ايران در جهان را توجه به پيامهاي معنوي و متأثر از آموزههاي متعالي ديني و معرفتي آن دانسته و حضور اين جمع از علاقهمندان در روز تعطيل و گرم شنبه را نشانهاي از علاقه و شوق مخاطبان هنرشناس روس به موضوع سينماي معناگراي ايراني خوانده است. اما تنها يك نگاه گذار به ليست فيلمهاي انتخابي براي نمايش در اين محفل فرهنگي نشان ميدهد كه در واقع هيچ پشتوانه فكري براي برگزاري و برپايي اين پاتوقهاي فرهنگي وجود ندارد و مسئولان فرهنگي ايران در سفارتخانهها با آنكه در سخنرانيهاي مختلف در همين محافل به علاقه مخاطب غيرايراني به «پيامهاي معنوي و متأثر از آموزههاي متعالي ديني و معرفتي» معترفند اما برگزاري اين هفتهها، جشنوارهها و نمايشگاههاي فرهنگي و هنري ظاهراً برايشان تنها براي حجيم كردن بيلان كاري و پر كردن كارنامه عملكرد مهم است و هيچ تفكري پشت سر انتخاب آثار آن وجود ندارد. سؤال اساسي اين است كه معيار برگزاركنندگان اين مراسمها- و منجمله هفته فيلم مذكور- براي انتخاب آثاري در حد «آدمكش»، «كيفر» و «چهلسالگي» براي نمايش براي مخاطب غيرايراني چيست؟
به نظر ميرسد در ميان مسئولان سازمان فرهنگ و ارتباطات و همچنين رايزنان فرهنگي جمهوري اسلامي هنوز هدف از برگزاري اين هفتههاي فيلم مشخص نيست چراكه اگر فرض بر آن باشد كه قدرت تكنيكي و فرمي سينماي ايران به مخاطب غربي نشان داده شود بايد فيلمهاي ديگري انتخاب شوند و اگر فرض بر ارائه پيام انقلاب و حرف جمهوري اسلامي به مخاطب غيرايراني باشد باز بايد آثار ديگري انتخاب شوند. جالب است كه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي اعلام كرده است، بر اساس برنامه مصوب رايزني فرهنگي كشورمان در روسيه، اواخر سال گذشته پنج فيلم ايراني را به زبان روسي دوبله كرده است كه در چارچوب هفته فيلم مذكور براي مخاطبان روس نمايش داده شود و فيلمهاي دفاعمقدسي و فيلمهايي مانند «بازمانده» و «شكارچي شنبه» و دهها فيلمي كه ميتواند پيام جمهوري اسلامي را به مخاطب خارجي برساند در بين اين فيلمها جايي ندارند و آثاري در حد «آدمكش» در ليست فيلمهاي منتخب هستند. اين نشاندهنده ميزان انحرافي است كه در اين پاتوقهاي فرهنگي وجود دارد و تاكنون هم كسي پاسخگوي آن نبوده است.
