رشد 22 درصدي پايه پولي، افزايش شش برابري نقدينگي و رشد سالانه 54 درصدي بدهي بانكها به بانك مركزي از تغييرات بازار پول در دولت پنجم و ششم است.
به گزارش ايسنا، طي سالهاي 68 تا 75 پايه پولي با متوسط نرخ رشد سالانه 2/22 درصد از حدود هزار و 31 ميليارد تومان در سال 1368 به حدود 4هزار و 734 ميليارد تومان در سال 1375 افزايش يافت، اما بررسي اجزاي تشكيل دهنده پول يعني اسكناس و مسكوك در دست مردم و سپردههاي ديداري نيز نشان ميدهد كه طي دوره مورد بررسي، نرخ رشد اسكناس و مسكوك بهطور متوسط سالانه 3/18 درصد و نرخ رشد سالانه سپردههاي ديداري به 3/33 درصد رسيده است، به عبارتي ديگر رشد سپردههاي ديداري در دوره يادشده افزايشي بوده است.
اما نقدينگي كه متشكل از پول و شبهپول است از رقمي بالغ بر هزار و 875 ميليارد تومان در سال 1368 به رقم 11 هزار و 655 ميليارد تومان در سال 1375 افزايش يافت. نقدينگي در انتهاي دوران سازندگي در حالي نسبت به ابتداي دوره 500 درصد افزايش مييابد كه در همين سال اقتصاد ايران تورم بيسابقه حدود 50 درصدي را نيز تجربه ميكند.
در عين حال پايه پولي كه از سمت مصارف شامل اسكناس و مسكوك در دست مردم، ذخاير يا سپردههاي قانوني بانكها نزد بانك مركزي و ذخاير اضافي يا احتياطي (اسكناس در صندوق بانكهاي تجاري و سپردههاي اضافي بانكهاي تجاري) است اجزاي آن بر حسب منابع يعني خالص داراييهاي خارجي بانك مركزي با نرخ رشد متوسط سالانه 3/49 درصد از رقم حدود 70 ميليارد تومان در سال 1368 به هزار و 526 ميليارد تومان در سال 1375 افزايش يافت. همچنين در اين بازه زماني خالص بدهي بخش دولتي به بانك مركزي بهطور متوسط سالانه 3/17 درصد افزايش يافت كه ميزان رشد سالانه سپردههاي بخش دولتي نزد بانك مركزي 7/28 درصد و ميزان بدهي بخش دولتي به بانك مركزي 3/19 درصد بوده است. از سويي ديگر ميزان بدهي بانكها به بانك مركزي با رشد افزايشي سالانه 1/54 درصد از 32 ميليارد تومان در سال 1368 به هزار و 19 ميليارد تومان در سال 1375 رسيده است.
