«بحث های خوب ولی مذاکرات بدون پیشرفت محسوس و قابل
ملاحظه»، عنوان کلی است که دکتر عراقچی به مذاکرات وین 4 داده اند. وین 4 با اینکه
در فضائی از خوش بینی های طرفین آغاز شد اما ته دل همه مقامات اصلی این دور از
مذاکرات، این نکته به صورت عمیق جای داشت که مذاکره در شرایطی فراگفتگوی محض،
وضعیتی دشوار از منظر تحقق پذیری و به تعادل رساندن مواضع طرفین خواهد داشت.
چارچوب ساختاری مذاکرات وین 4 از آن جهت متفاوت از همه نشست
های وین، ژنو و نیویورک حول مساله هسته ای بود که موضوع «نگارش متن توافق» در میان
بود.
عملاً زمانی که مذاکره از گفتگو و تبادل نظر (به منظور
رسیدن به نقاط مشترک دیدگاهی و موضعی) خارج و به سمت نگارش متنی پیش می رود که می
تواند در دورنمائی بلندمدت به عنوان مبنای چالشها-تعاملات طرفین حول مسائل هسته ای
و تحریم ها باشد، حساسیت بالای این کار تا حدودی منطقی و یا طبیعی جلوه می نماید.
اما به نظر می رسد که حساسیت های این دور از گفتگوها، در
کنار طبع نگارش متن –که در هر گفتگوی منتهی به توافق ها مکتوب سیاسی یا حقوقی
بین المللی، معمول و صادق است-، مسائل دیگری نیز مطرح و دخیل باشند که در حصول
پیامدهای این دور از گفتگوها که «پیشرفت نامحسوس» اطلاق شده، تاثیر اساسی داشته
اند. از جمله این موارد، "بازطراحی راهبرد امریکا در وین 4 بر اساس سناریوهای جدید و
فراتر از گفتگوهای قبلی و توافق های شفاهی گذشته" است. «زیاده خواهی»، عبارتی ساده و عامیانه از همین راهبرد
جدید است که البته علت شناسی اتخاذ آن در شرایط زمانی جاری، می تواند بخشی از
زمینه های ادراکی بی دستاوردی وین 4 در «توافق» یا «نگارش متن توافق» را نشان داده و همچنین در شناحت چشم
انداز گفتگوهای خردادماه نیز تعیین کننده باشد.
برآورد منطقی از وین 4 این بود که طرفین بتوانند در خصوص
حداقل دو مورد از موارد مرتبط با گام پایانی (که کلیات آن در سند نومبر 2013 تصریح
شده است)، ضمن توافق بر سر جزئیات و تکمیل تفاهم هائی که در نشست های قبلی حاصل
شده بود، نگارش را آغاز نمایند. در این سیر منطقی، طرفین می توانستند در گفتگوهای
آتی، به صورت تدریجی موارد دیگر را نیز جزئی و تشریح نموده و در متن موردنظر درج
بگنجانند. از این رو، اینکه حتی در مورد محورهای تفاهم شده قبلی نیز امکان نگارش
متن حاصل نشود، نه امری در حد انتخاب عبارات و کلمات یا جنبه های فنی –حقوقی نگارش متن بلکه امری
اساسی تر و جدی تر بوده است.
اینکه گفته می شود اختلافات بر سر موارد باقیمانده از
محتوای گام نهائی خواه حقوق کلی هسته ای ایران و یا مسائلی فراهسته ای نظیر موشک
های بالستیک، اختلافات تشدید و به عدم نگارش متن منتهی شده است، قاعدتاً عامل
تعیین کننده در جریان نگارش متن بر سر موارد توافق شده، به نظر نمی رسند. چرا که
طرفین حتی اگر در این نشست راجع به مسائل مذکور نیز نقطه نظراتی داشته باشند، موارد
قابل طرح در نشست های بعدی می بوده است. مگر اینکه مراتب همچنان در قالب همان نکته
ای تحلیل شود که در بالا با عنوان تغییر راهبرد امریکا به منظور «تغییر سمت گفتگوها از حدود توافق ها" مطرح شد.
به نظر می رسد این تغییر راهبرد، برگرفته از ذات فرهنگ
استراتژیک امریکا است که گفتگو را به صورت تدریجی به سمت ازدیاد
ستانده ها و تقلیل داده ها برده، نوعی مطالبه گری را بر توافق و نگارش آن
غالب می سازد. با این روند، هرچند همچنان امیدواری در طرف ایرانی و دیگر طرفهای
مذاکرات برای ادامه گفتگو با هدف دستیابی به توافق باقیست اما چشم انداز آن در
شرایط اصرار امریکا بر غالب نمودن جو فشار –خواه برگرفته از منابع داخل در دولت اوباما یا
منابع خارجی باشد-، مبهم خواهد شد. تاکید عراقچی بر اینکه ایران حاضر به توافق «به
هر قیمتی» نیست، ترجمان اینست که ایران حقوق هسته ای خود را خط قرمز در مذاکرات و
توافق ها دانسته و همانگونه که پیش از این نیز بر آن تاکید داشته، آن را در عمل هم
پیگیری خواهد کرد.
در هر حال، تضمین خدشه ناپذیری حقوق هسته ای ایران به عنوان
خط مشی تعیین کننده محتوای توافق ها و اسلب و نگارش توافق نهائی، معیار قابل پذیرش
بودن خروجی مذاکرات در صورت حصول توافق و نگارش آن خواهد بود.
معلوم است که امریکائیها دنبال زیاده خواهی هستند. مگر تا الان نبوده اند؟ این دیپلماسی دولت تدبیر!! و امید!!! است که خواب تشریف دارد و مدام در حال باختن در بازی با امریکا است. امریکائیها چنان بد ذات هستند که حتی دوستانشان در دولت را هم تحمل نمی کننند و مدام ضربه فنی شان می کنند. دیروز ابوطالبی و .. بود، امروز هم نشست وین. اما چه فایده ای داره!! وقتی تیمی از ریش پروفسوریها با کت و شلوارهای اتو کرده، با لبخند، در برابر امریکائیها قرار می گیرند و فقط مویگند چشم!! 
