روسيه در سالهاي اخير در مورد بهسازي و نوسازي توانمندي هستهاي استراتژيك خود گامهاي بلندي برداشته و در اين زمينه بر ساخت و استقرار موشكهاي هستهاي قارهپيما و زيردرياييهاي هستهاي استراتژيك تأكيد ويژهاي كرده است. در واقع روسها خواهان آن هستند تا سال 2020 ميلادي، حدود 700 ميليارد دلار صرف نوسازي زرادخانه خود، اعم از تسليحات هستهاي ومتعارف نمايند. اين در حالي است كه تحولات اخير موجب شده تا روسها به نمايش عملي قدرت هستهاي خود بپردازند.
در همين راستا ولاديمير پوتين رئيسجمهوري روسيه پنج شنبه 18 ارديبهشت در جريان بازديد از تمرينهاي نظامي فرماندهي نيروهاي مسلح روسيه در سخناني تأكيد كرد تحولات اوكراين نشان داد كه سياستهاي غيرمسئولانه به كجا ميانجامد و پس از آن دستور حمله هستهاي ارتش روسيه به هدف فرضي را صادر كرد. اين در حالي است كه سرگئي شويگو، وزير دفاع روسيه اعلام كرد توانمنديهاي هستهاي روسيه در حال آمادهباش رزمي قرار دارد. همچنين شماري از مقامات روس پنجشنبه اعلام كردند روسيه چندين آزمايش پرتاب موشكهاي بالستيك انجام داده است.
به نظر ميرسد كه در بحبوحه رويارويي روسيه و امريكا بر سر اوكراين كه تنش بيسابقهاي در دوره پس از جنگ سرد بين اين دو قدرت نظامي بهوجود آورده است، روسيه در صدد آن است تا با برگ برنده استراتژيك خود، يعني نيروي هستهاي استراتژيك به ويژه موشكهاي قارهپيماي هستهاي قدرت نظامي خود را به رخ امريكا و ديگر همپيمانان غربي آن بكشد. در واقع تهديدات متعدد مطروحه از سوي امريكا و ناتو در ماههاي اخير عليه روسيه و صف آرايي نظامي ناتو در شرق اروپا بيش از پيش نگراني روسها را برانگيخته است. افزايش تنشها بين روسيه و امريكا بر سر بحران اوكراين كه در سالهاي اخير بيسابقه بوده، باعث شده دو طرف به نوعي به نمايش قدرت در برابر يكديگر بپردازند و در اين ميان روسيه با اتكا به نيروي هستهاي خود و نيز حمله هستهاي فرضي به اهداف احتمالي به نوعي آمادگي خود را براي به كارگيري توانمندي هستهاياش در صورت بروز تهديدات جدي به نمايش گذاشته است.
از سوي ديگر، روسيه با استفاده از نيروي هوايي استراتژيك خود قدرتش را در نزديكي مرزهاي امريكا با به پرواز در آوردن بمب افكنهاي استراتژيك و نيز جنگندههاي دور پرواز به رخ كشيده است. ضمن اينكه ناوهاي رزمي روسيه نيز در منطقه اقيانوس آرام غربي حضور خود را افزايش داده و به عمليات دريايي پرداختهاند. اقدامات روسيه را ميتوان در عين حال پاسخي به افزايش قابل توجه استقرار نيروها و تجهيزات نظامي ناتو و امريكا در كشورهاي همجوار اوكراين و هم مرز با روسيه از جمله استقرار جنگندههاي امريكايي در لهستان و جمهوريهاي بالتيك تلقي كرد.
اين در حالي است كه با افزايش اختلافات روسيه با غرب بر سر چگونگي حل بحران اوكراين، روسيه نيز اقدام به استقرار هزاران نيروي نظامي و استقرار تجهيزات نظامي قابل توجهي در مرزهاي غربي خود يعني در مجاورت اوكراين كرده است و اخيرا گزارشهايي در باره پرواز دهها فروند هواپيماي روسي، از جمله هواپيماهاي جنگنده در آسمان شبه جزيره كريمه داده شده كه به اعتقاد برخي از كارشناسان، اين مسئله حاكي از انتقال گسترده يگانهاي هوايي مسكو به اين منطقه است. در مقابل امريكاييها با بازبيني استراتژي نظامي خود در شرق اروپا قصد دارند ضمن افزايش سطح همكاريهاي نظامي با كشورهاي اين منطقه كه عضو ناتو هستند، حضور نظامي خود را نيز به نحو قابل توجهي افزايش دهند. اين افزايش سطح استقرار در واقع به منزله هشداري به مسكو است تا ضمن خودداري از مداخله در اوكراين، از تهديد مستقيم و غيرمستقيم كشورهاي حوزه بالتيك، كشورهاي حوزه درياي سياه و نيز لهستان دست بردارد.
در مقابل روسيه بر اين گمان است كه اقدامات ناتو و به ويژه امريكا در اروپاي شرقي صرفاً در راستاي تنشآفريني در منطقه بوده و موجب تهديد امنيت ملي روسيه شده است. در عين حال امريكا با جديت خواهان محدودشدن روابط نظامي و تسليحاتي غرب با روسيه است. در اين راستا ويكتوريا نولاند، معاون وزير امورخارجه امريكا پنجشنبه اعلام كرد كه واشنگتن از فروش از پيش برنامهريزي شده ناوهاي بالگردبر فرانسوي «ميسترال» به روسيه با توجه به بحران اوكراين نگران است. ارزش اين ناوها كه قرار است فرانسه به روسيه بفروشد يك ميليارد و 200 ميليون يورو اعلام شده است.
