البته تمام اين مسائل درست است اما نبايد فراموش كرد كه كودك در «محيط» پرورش مييابد و تأثير طبيعت، بيش از نوشتههاي محصور در كتابها است. كافيست چند سالي به گذشته بازگرديم و مروري بر رفتار و كردار پدربزرگان و مادربزرگانمان داشته باشيم و ببينيم آنها چه مسائلي را در رشد و تربيت و آموزش فرزندانشان مراعات ميكردند كه امروز در رفتار والدين از قلم افتاده است.
شايد شما هم بارها و بارها از دوستان و نزديكانتان كه به تازگي بچهدار شدهاند يا داراي كودكي خردسال هستند اين جمله را شنيده باشيد كه ميگويند «اين بچه هم دست و پاي ما رو براي گردش و مسافرت بسته» يا «ميترسيم با بچه بريم مسافرت، نكنه مريض بشه» و...
چنين به نظر ميرسد خيلي از زوجهايي كه به تازگي بچهدار شدهاند تصور ميكنند رفتن به طبيعت با وجود كودك امري بسيار دشوار بوده و به همين علت مسافرتهاي خارج از شهر و گردشهاي خود را به تأخير مياندازند. تفكري كه از پايه مشكل دارد و در حقيقت با اين كار فرزند دلبندشان را از كسب تجربهاي بزرگ باز ميدارند.
استادي به نام طبيعت
در مورد ورود بچهها به دامان طبيعت همين بس كه طبيعت، اولين و بهترين معلم براي رشد خلاقيت كودك است و اين امكان را به وجود ميآورد تا بچهها از تمام حواس خود براي انجام كارهايشان بهره ببرند. وقتي كودك وارد طبيعت ميشود، تمام حواسش فعال و قدرت خلاقيتش براي يادگيري و آموزش تحريك ميشود.
نبردن كودك به دل طبيعت به هر دليل و بهانهاي كه باشد، در اصل محدود كردن او براي كسب تجربه و بستن راهش در جهت آموختن اصول اوليه زندگي است.
روحتان را صيقل بدهيد
پزشكان، پاييز و بهار را بهترين فصول براي گردش در طبيعت و بهرهمندي از زيباييها و دانشهاي نهفتهاش ميدانند زيرا در اين دو فصل بيش از تابستان و زمستان، دماي هوا متعادل و براي كودكان و بزرگسالان دلنشين و روح نواز است. آب و هواي خوب، آن هم در دشت و كوه و صحرا و جنگل، قدرت تمركز و يادگيري را در كودكان افزايش داده و اختلالات تمركز را در آنها كاهش ميدهد.
وقتي حس يادگيري در شخصي فعال شود، ناخواسته حس كنجكاوي و تحرك ذهني نيز برانگيخته ميشود كه به عقيده پزشكان، طبيعت بهترين محرك براي كودكان جهت آغاز آموزشهايشان به حساب ميآيد.
با اين اوصاف، اين نه يك خواهش بلكه توصيهاي اكيد به مادران و پدران است كه سفر به طبيعت را به طور مرتب در سالهاي اوليه رشد كودك يا نوزادشان در برنامه خود قرار دهند و آنها را در لذت بردن از طبيعت سهيم كنند. شك نكنيد اولين كساني كه از چشماندازها و طبيعت محيط لذت برده و روحشان صيقل مييابد شما والدين هستيد. اما يك نكته را نبايد فراموش كرد كه وقتي شما از هوا و فضا لذت ميبريد، فرزند شما در حال تجربه كردن بسياري از مسائل است. تجربياتي كه آينده او را ساخته و نوع نگرشش به محيط پيرامون را ترسيم ميكند.
خاكبازي بد نيست
وقتي از تجربه و نحوه كسب كردن آن و به قول معروف «تجربه اندوزي» سخن به ميان ميآيد بايد حساب كودكان و نوزادان را از بقيه جدا كرد زيرا تمام تجربههاي آنان در بازيهايشان نهفته شده است. در حين بازيهايي كه از نظر بزرگترها نوعي كثيفكاري به شمار ميآيد، كودكان چيزهايي را ميآموزند كه در هيچ كلاس و مدرسهاي نميتوان آموخت. به عنوان مثال، «خاكبازي» يكي از تمايلات بيچون و چراي كودكان است. آنها دوست دارند در ميان خاكها بنشينند و حتي اگر در كنار ساحل باشند، در ميان ماسهها بخزند و غلت بخورند. كودكان در خلال اين بازيها چيزهايي كه از نظر آنها عجيب و جديد است را پيدا ميكنند و با آنها بازي كرده و حتي احتمال دارد برخي اجسام را به سمت دهان خود نزديك كنند.
هرچند در طول تمام اين ساعتها بايد مراقب رفتار كودكان بود اما هرگز نبايد نگران كثيف شدن لباسهايشان باشيم. با اين شرايط اگر نگران ميشويد كه كودك شما دست خود را آلوده كرده و آن را در دهان خود بگذارد، ميتوانيد جايگاه مناسبي براي بازي او فراهم كنيد. بنابراين پيشنهاد ميشود از زيراندازهاي بزرگ پلاستيكي استفاده كنيد و كودك خود را با خيال آسوده روي آن قرار دهيد.
توجه به نيازهاي فرزند
والدين بايد بدانند كه در طول سفر يا حتي يك گردش روزانه، مسئوليتهايي مانند غذا پختن و جمع كردن هيزم و... را برعهده دارند. شايد هم بخواهند در طبيعت اطراف قدم زده و از مناظر ديدني و دل انگيزش استفاده كنند. در اين شرايط حتماً بايد كودك همراه آنها باشد و اگر نوزاد آنقدر كوچك است كه هنوز نميتواند تعادلش را حفظ كند حتماً بايد از وسايلي مانند «آغوشي» براي حمل او استفاده كرد.
در سفرها، استفاده از هر وسيلهاي كه حمل نوزاد را در طبيعت آسان كند، ضروري به نظر ميرسد چون هرگز نبايد به اين موضوع فكر كنيد كه نوزاد يا كودكتان خسته ميشود و ميخوابد و شما فرصت مييابيد به قدم زدنتان برسيد. ما هم خوب ميدانيم كه هر چقدر هم از مزاياي سفر و گردشهاي يك روزه و تأثيرات مثبت آن بر روح و جسم نوزادان و كودكان بگوييم، باز هم والديني كه براي اولين بار قرار است كودكشان را به طبيعت ببرند ممكن است كمي ترس در وجودشان باشد و فكر كنند تجربه دلهرهآوري خواهند داشت.
براي اينكه از همان اولين لحظات خروج از منزل، آرامش وجودتان را فرا بگيرد، پيشنهاد ميشود براي دفعه اول به مناطق تفريحي با امكانات ويژه يا مناطق حفاظت شده برويد. البته بهتر است جايي را انتخاب كنيد كه قبلاً نيز به آنجا رفتهايد و با محيط آن به خوبي آشنايي داريد. رفتن به مناطقي كه داراي امنيت و تجهيزات ويژه و در دسترس است، اين امكان را مهيا ميكند تا در صورت نياز به كمك، دسترسي شما به مراكز مورد نياز راحتتر باشد البته اين پيشنهاد را هم ناديده نگيريد كه به همراه داشتن جعبه كمكهاي اوليه جزو واجبات است. در اولين سفر اگر كودك شما هنوز قادر به راه رفتن نيست، منطقهاي را براي تفريح انتخاب كنيد كه زمين آن صاف باشد. زماني كه كودك شما بيدار است شما مجبور هستيد او را در آغوش گرفته و براي گردش با خود به اطراف ببريد بنابراين انتخاب يك مكان بدون پستي و بلندي ميتواند كار شما را آسانتر كند.
توجه به آب و هوا
اگر فكر ميكنيد آماده و مهيا بودن ملزومات، سفر را براي شما خوش و لذت بخش ميكند، به اين مسئله نيز توجه داشته باشيد كه بردن كودك به طبيعت هم نياز به توجهات خاص خودش دارد. يكي از مهمترين مسائلي كه بايد مد نظر قرار بگيرد، فراهم كردن تداركات لازم براي هر نوع آب و هوا است. كودكان توانايي لازم را ندارند تا بتوانند درجه حرارت بدن خود را با هر نوع آب و هوايي سازگار كنند. بنابراين به همراه داشتن لباسهاي ضد آب و گرم، بادگير، كلاههاي گرم و همچنين پتو براي كودك به خصوص در هنگام سفر به مناطق سردسير حتي در فصل تابستان ضروري است. اگر هم قرار است به مناطق گرم سفر كنيد حتماً براي نوزاد خود كلاه لبهدار، بادبزن دستي و كوله پشتي كوچكي كه براي كودكان قابل حمل است را برداريد.
