بررسي تحولات سوريه در چند روز اخير دو رويكرد مختلف و متضاد را درباره اين كشور و چشمانداز آن به تصوير ميكشد. از يك سو دولت سوريه به موازات پيشرويهاي روزافزون ارتش اين كشور در برابر شورشيان مسلح داخلي و تكفيريهاي داخلي و وارداتي، در مسير بهبود اوضاع سياسي گام برميدارد و تصميم دارد انتخابات رياست جمهوري را به منظور جلوگيري از ايجاد خلأ سياسي در اوايل خردادماه آينده برگزار كند. در اين راستا ثبتنام از نامزدهاي رياست جمهوري با توجه به شرايط و ضوابط تعيين شده در اصلاحيه قانون اساسي صورت گرفت و در نهايت سه نفر از جمله شخص بشار احراز صلاحيت شد. با توجه به اينكه برگزاري انتخابات نيازمند بهبود اوضاع امنيتي است لذا چند گام جديد هم در اين عرصه برداشته شد.
يكي از اين گامها كه براي اولين بار صورت گرفت، امضاي توافقنامه با نيروهاي مسلحي است كه از سال 2012 در بخش قديمي حمص در محاصره قرار گرفته بودند و با توجه به اينكه از ساكنان غيرنظامي اين منطقه به عنوان سپر انساني استفاده ميكردند لذا اين موضوع به يكي از سوژههاي تبليغاتي عليه دولت سوريه تبديل شده بود. از اين رو به نظر ميرسد يكي از اهداف دولت سوريه از امضاي اين توافقنامه اين بود كه اين بهانه حقوق بشري را از دست حاميان خارجي گروههاي مسلح درآورد و در عين حال با تسلط كامل بر منطقه استراتژيك حمص زمينه بهتري را براي برگزاري انتخابات فراهم كند.
از ديگر اقداماتي كه دولت در اين زمينه انجام ميدهد، قطع خطوط مواصلاتي گروههاي مسلح و تكفيريها در اطراف شهر حلب به عنوان دومين شهر بزرگ سوريه است تا شرايط برگزاري انتخابات را در اين شهر نيز بهتر سازد. اما از ديگر سو مخالفان دولت سوريه به موازات تلاشهاي اين كشور براي برگزاري انتخابات خيز جديدي عليه اين كشور برداشتهاند كه به نوعي از تدارك برنامه و سناريوي جديد پرده برمي دارد.
اتخاذ همزمان چند تحرك در اين زمينه قابلتأمل به نظر ميرسد. نخست از سرگيري مجدد كمكهاي لجستيكي كشورهاي غربي به مخالفان مسلح است. ويليام هيگ، وزير امور خارجه انگليس در بيانيهاي كتبي كه تسليم پارلمان اين كشور شد، از سرگيري تحويل تجهيزات نظامي غيرمرگبار را به شوراي نظامي عالي ارتش آزاد سوريه اعلام كرد. وزير امور خارجه انگليس در بيانيهاي كه روز پنجشنبه در پايگاه اينترنتي پارلمان منتشر شد، اعلام كرد « تحويل رايانههاي قابل حمل متصل به اينترنت ماهوارهاي، تلفنهاي همراه، راديو، خودروهاي نظامي، ژنراتورهاي سيار، چادر، جيرههاي غذايي و همچنين كيتهاي پزشكي كه در مجموع ارزش آن به يك ميليون و 200 هزار يورو ميرسد «در اسرع وقت » انجام ميگيرد.»
دوم اينكه هر چند دولت امريكا نيز در اقدامي مشابه انگليس از تحويل مجدد كمكهاي غيركشنده خبر داده است اما در رويكردي جديد براي اولين بار به نقش بحران سوريه در افزايش تروريسم در جهان اذعان كرده كه ميتواند دامنه آن به خاك امريكا نيز برسد. در پي انتشار گزارش سالانه وزارت امور خارجه امريكا درباره وضعيت تروريسم در جهان كه در آن از تأثير بحران سوريه بر رشد گروههاي تروريستي در جهان ابراز نگراني شده است، جيمز كامي James Comey رئيس پليس فدرال امريكا (اف بيآي) روز جمعه گفت قاطعانه تلاش ميكند جلوي وقوع حادثهاي شبيه 11 سپتامبر را كه در سوريه در حال شكلگيري است، بگيرد.
با وجود اينكه در اين گزارش به افزايش تروريسم و گسترش خطرات القاعده و گروههاي وابسته به آن و همچنين سرازير شدن اين گروهها به سوريه اذعان شده است كه اين به طور طبيعي دولت سوريه را در موقعيت دفاعي قرار ميدهد اما نه تنها از رويكرد دولت سوريه در مقابله با تروريسم استقبال نشده بلكه برعكس دولت سوريه عامل و باني افزايش تروريسم معرفي شده است از اين رو سؤال مهمي كه در اين زمينه وجود دارد، اين است كه آيا بايد به گزارش وزارت امور خارجه امريكا و اظهارات رئيس اف بيآي اين كشور به ديده فرصت نگريست يا تهديد؟ به عبارت ديگر آيا اين اذعان ديرهنگام نشانه تغيير رويكرد امريكا در قبال استفاده ابزاري از تروريسم و القاعده براي براندازي دولت سوريه است يا برعكس نشانه بهانهتراشي و فضاسازي براي دخالت نظامي در اين كشور است؟
هر چند پاسخ اين سؤال به درستي مشخص نيست اما نشانه و شاخصها دلالت بر صحت گزينه دوم دارد، به خصوص آنكه ائتلاف غربي و عربي بعد از اعلام تصميم دولت سوريه براي برگزاري انتخابات رياست جمهوري در اين كشور به تحركات گستردهاي در هر سه عرصه سياسي، تبليغاتي و نظامي عليه اين كشور دست زدهاند و در يك تقسيم كار مشترك پروژه جديد را به پيش ميبرند. از اين رو در مجموع ميتوان دورنماي تحولات سوريه را دست كم تا برگزاري انتخابات رياست جمهوري سوريه در اوايل خردادماه ماه آينده فضاي توام با بيم و اميد ارزيابي كرد و اگر چه از يك سو روند تحولات اميدواركننده به نظر ميرسد اما از ديگر سو با توجه به خيز و تحركات جديد مخالفان و حاميان خارجي آنها بيم و نگرانيهايي نيز در اين زمينه وجود دارد كه اين هوشياري دولت سوريه را ميطلبد.
