يادش بخير، سال اول رياست جمهوري احمدينژاد نرخ سودهاي بانكي با فشار رئيس دولت برخلاف آب شنا كرد و بسيار كمتر از نرخ تورم تعيين و ابلاغ شد. همان زمان گروههاي مخالف در جبهه به اصطلاح چپ معتقد بودند كه اين سياست اجباري و دستوري شكست خورده است و بايد اصلاح شود. همه سخنان اقتصاددانان مطرح نيز اين بود كه تورم بايد با نرخ سود همساز شود؛ موضوعي كه در نهايت احمدينژاد زير بارش رفت و نرخ سودها در دو سال پاياني با تورم همسوتر شد. سياست اجبار و دستور در اقتصادي كه چپها مدعي فرمانروايي بازار بودند، محلي از اعراب ندارد و براي همين هم سياست اقتصادي دولت يازدهم كه اعتقاد به بازار و تعيين نرخها براساس عرضه و تقاضا داشت، در حوزه نرخ سود بانكي در شش ماه گذشته تا حدودي اجرا شد.
اما اين سياست به يكباره منتفي اعلام شده و دولت با فشار پنهاني (شما بخوانيد به نام توافق خود بانكها) نرخ سود بانكها را كمتر از تورم اجرايي كرده است. از روز گذشته ميتوان هجوم مردم به شعب بانكها و برداشت پول را ديد. با توجه به اينكه غالب سپردهها كوتاهمدت بوده است، نميتوان انتظار داشت كه فرد با 10 درصد، پولش را در بانك نگه دارد. نبود بازارهاي مطمئن و كم ريسك، تركيدن حباب بازار سرمايه، ركود بازار مسكن و ريسك بالاي بازار ارز و سكه باعث شده بود كه بسياري از سرمايهداران و حتي فعالان اقتصادي براي فرار از تورم و گذران زندگي، بانكها با نرخ سودهاي رنگارنگ را انتخاب كنند.
اگر بازارهاي ديگر سوددهي شبكه بانكي را داشتند، واقعاً مردم تمايل داشتند پول خود را بلوكه كنند؟از سوي ديگر آيا در بازي نرخ سود اين خود بانكهاي بزرگ و حتي دولتي نبودند كه وارد رقابت شدند؟سؤال ديگر اين است كه چرا دولت براي اينكه بازارهاي ديگر را پررونق و كمريسكتر كند، در چند ماه گذشته از عمر دولت برنامه خاصي ارائه نكرد؟ كاهش نرخ سود بانكي و تسهيلات در اقتصاد بسيار كار خوبي هم هست. چند نكته جدي در اين باره فراموش شده است.
اولين نكته اينكه دولت كه خود معتقد به تعادل و شيب ملايم در تمامي سياستهاي اقتصادي خود است، چرا براي نرخ سود بانكي شيب ملايم را اجرا نكرد؟ دومين نكته اينكه اكنون با وضعيت پولهاي رها شده از بانكها، پول موجود به مانند گاو خشمگين در زمين گاوبازي ماتادورها شده و دولت گويي ميخواهد اين پولها سرش را به بازارهاي ديگر نيز فرو كند! اين سياست ميتواند نوسان را در بازار پولي و مالي كشور در پي داشته باشد، مگر اينكه به زودي دولت طرح خاصي را براي بازاري چون مسكن رونمايي كند تا جذب پول رخ دهد.
