افزايش قيمت سوخت مايع در بخش حمل و نقل با چنان شيب ملايمي صورت گرفت كه محمدباقر نوبخت چهره شاخص اقتصادي دولت يازدهم براي تأييد آن ميگويد:«افزايش قيمت بنزين در مقايسه با كشورهاي همسايه چندان بالا نيست!»
مجموعه دولت فعلي مانند دولتهاي گذشته بر اين باور است كه قيمت بنزين، گازوئيل و سيانجي در مقايسه با كشورهاي همسايه ناچيز است و مهمترين ادله خود را براي اثبات چنين ادعايي، نرخ سوخت در كشورهاي همسايه قرار ميدهند. در حالي كه براي تطبيق قيمت سوخت با اين كشورها توجه ويژه به پارامترهاي اصلي اقتصاد از جمله درآمد سرانه، توليد ناخالص داخلي، ميزان سرمايهگذاري خارجي و... ضروري است اما چه ميتوان كرد كه «بختك» تحليلهاي «مجرد» و «يكطرفه» براي توجيه تصميمات دولت، سالهاست بر اقتصاد سايه افكنده است و هر كس از ظن خود يار برنامه خود ميشود. قيمت بنزين و گازوئيل در ايران بسيار ناچيزتر از قيمتهاي منطقه است؛ آمنا و صدقنا اما آيا ميتوان با متوسل شدن به اين دستمايه، منكر تفاوتهاي اقتصادي ايران و همسايهها شد؟ به عنوان نمونه قيمت بنزين و گازوئيل در تركيه بيش از 5 هزار تومان برآورد ميشود؛ مردمان اين كشور به عاديترين شيوه رايج در جهان از خودروهاي كممصرف استفاده و با درآمد سرانه 10 هزار دلاري گذر ايام ميكنند. حال آنكه در ايران نه خبري از خودروهاي كم مصرف است و نه نشاني از درآمد سرانه بيشتر از 4 هزار و 500 دلار.
گفته ميشود قيمت بنزين و گازوئيل در ايران ارزان است اما متأسفانه هيچگاه به اين موضوع پرداخته نميشود كه همزمان براي افزايش قيمت سوخت بايد براي افزايش درآمد سرانه ايرانيها، بهرهگيري از خودروهاي كممصرف و با كيفيت، نبود تعرفههاي چندده درصدي، افزايش كيفيت فرآوردههاي نفتي، راهسازي و توسعه شبكه ارتباطات جادهاي، مهندسي دقيق بزرگراهها، كاهش عمر مصرف خودروها، توسعه ناوگان حمل و نقل عمومي، حذف خودروهاي پرمصرف از دستگاههاي دولتي، كاهش پرت سوخت در شبكه انتقال سوخت و... طرحي نو در انداخت و نه آنكه به عنوان تنها راه براي كاهش مصرف يا افزايش درآمدهاي دولت، سوخت را گران كرد. در اقتصادي كه حدود نيمي از آن، «پنهان» است و قاچاق سوخت به «شيك»ترين شكل خود صورت ميگيرد و خطوط لوله و لنجها، در كمال آرامش منابع ملي را به تاراج ميبرند نميتوان از تطبيق خود با همسايگان سخن گفت. اين پنهان بودن به حدي است كه هيچ مسئولي نميتواند از ميزان قاچاق سوخت سخن به ميان آورد و با اين توضيح كه «نميتوان تخمين زد» از پاسخ به آن شانه خالي كند در شرايطي كه ميتواند به راحتي از لزوم واردات بنزين بگويد! وارداتي كه گويا بيش از آنكه براي ايرانيها باشد براي دلالاني است كه به صورت مافيايي و بسيار شگفتانگيز، كسب سود ميكنند و در نهايت مردم بايد هزينه آن را بپردازند به اين بهانه كه شكاف قيمتي در ايران و ساير كشورها، موجب قاچاق سوخت ميشود.
چند سال پيش، يكي از مديران ارشد صنعت نفت درجلسهاي خصوصي به صراحت اعلام كرد كه مافياي قاچاق اجازه ساماندهي به سوخت در نواحي مرزي را نميدهد و چنان قدرتمند است كه مديران را عزل و نصب ميكند. بله آقاي نوبخت، مشكل جاي ديگري است و نه زيادهخواهي مردم و مصرف بالاي آن كه فراتر از الگوي جهاني است. باور بفرماييد هيچ يك از هموطنان شما علاقهاي به آلودگي هوا، خرج اضافه، حيف و ميل منابع ملي و... ندارند اما چه كنند كه «رقص» امروزشان با «سازي» است كه مسئولان كوك كردهاند؛ مردم به پيكاني عادت كرده بودند كه 20 ليتر در 100 كيلومتر ميسوزاند، سمندي كه 14 ليتر دود ميكند و پژويي كه 15 ليتر ميخورد، حال انتظار داريد مردم با همان خودروها و همان ميزان مصرف، آب از آبشان تكان نخورد؟
خواهشاً قيمت بنزين را با هيچ يك از كشورهاي جهان مقايسه نكنيد، فقط كافي است تمامي پارامترهاي تأثيرگذار در تعيين ميزان مصرف و قيمت را در فرمولي خاص بگذاريد و تعيين قيمت كنيد؛ نه با تركيه كه به طور كلي اقتصادي متفاوتتر از ايران دارد يا كشورهايي مانند عربستان، كويت و قطر كه به لحاظ جمعيت، ميزان مصرف، درآمد سرانه و... قابل مقايسه با ايران نيستند؛ با خودمان مقايسه كنيم.
از حضرتشان سوالی دارم، قیمت خودرو در کشورهای همسایه چند است؟ قیمت سیب زمینی، برنج هندی، گوشت چطور؟؟؟؟؟؟
