هر ساله تمام كشورها روز بيست و دوم آوريل مصادف با دوم ارديبهشت را به عنوان «روز زمين پاك» گرامي ميدارند و در اين روز حتيالامكان از تخريب و آلودگي زمين محل زيست خود امتناع ميورزند. اين روز تمرين و ممارستي است براي رفتار درست با طبيعت از اين رو در اقدامي قابل تحسين در روز دوم ارديبهشت زنگ «زمين پاك» در مدارس كشور نواخته ميشود.
با اين احوال تاريخچه گراميداشت چنين روزي به سال 1969 ميلادي برميگردد. زماني كه «جان مك مونل»، فرزند يك مبلغ ديني و علاقهمند به دين، علم، صلح و محيطزيست، ايده برگزاري روزي با عنوان «روز زمين پاك» در گستره جهاني را مطرح كرد. اولين بار طرح چنين موضوعي در همايشي كه يونسكو درباره محيطزيست برگزار كرده بود، صورت گرفت. از اين رو يوتانت، دبيركل وقت سازمان ملل متحد از ايده مك مونل استقبال كرد و اين روز به يك روز جهاني در تقويمهاي سراسر دنيا تبديل شد.
در ايران نيز همزمان با ديگر كشورهاي جهان هفته زمين پاك از روز دوم ارديبهشت آغاز و تا يك هفته ادامه مييابد. هدف از گراميداشت اين روز، مقيد كردن انسانها به رفتاري انساني با آب و خاك و زمين است كه مهمترين آنها خلاصه ميشود در پنج محور همچون آلوده نكردن زمين (به ويژه در عرصه محيطزيست شهري)، آلوده نكردن آبها، قطع نكردن درختان، شكار نكردن حيوانات و آلوده نكردن هوا (به ويژه در عرصه محيطزيست شهري). به اين ترتيب زيرشاخههاي بيشماري ذيل محورهاي فوق ساماندهي شده است كه براي پرهيز از اطاله كلام از آنها ميگذريم.
اما صحبت اين است كه در كتاب آسماني ما مسلمانان توجه بسيار ويژهاي به محيطزيست و مشخصاً به «زمين» شده است. طبق آماري كه سايت تبيان ارائه داده است، كلمه زمين (ارض) 438 مرتبه در قرآن كريم تكرار شده است كه طبق اين بررسي تنها 93 آيه مستقيماً انسان را به شناخت زمين توصيه كرده است و قرآن در اكثريت قريب به اتفاق اين آيات انسان را به پاكيزه نگهداشتن و آباداني محل زندگي خود (زمين) سفارش كرده و همواره بهترين راهكارها را براي برخوردي معقول با طبيعت پيش پاي انسان قرار داده است و جاي تأسف دارد كه دركشورمان با آنكه بسياري از مسئولان دم از برخوردي انساني و اسلامي با محيطزيست ميزنند، هنوز نه تنها هيچ كار قابلملاحظهاي در رابطه با پاكيزگي و حسن نگهداري زمين انجام ندادهاند، بلكه عملكرد آنها به خاطر ضعف و سوءمديريت بيشتر باعث تخريب و ويراني محيطزيست شده است، به گونهاي كه چندي پيش فراكسيون محيطزيست مجلس شوراي اسلامي از سقوط 70 پلهاي محيطزيست ايران خبر داد و درباره ادامه اين روند مخرب هشدار داد.
با اين حال اميد است كه روز و هفته زمين پاك در كشورمان منشأ خيري شود تا دستگاهها و سازمانهاي همگرا و همسو به بحرانهاي زيست محيطي توجه ويژهاي نشان دهند و با حمايت از برنامههاي همديگر ضعفهاي موجود را به قوت تبديل كنند. با اين اوصاف، تذكر و پيشنهاد چند نكته كه در يكي دو سال اخير بحرانها و صدمات جبرانناپذيري به زمين وارد كرده است، ضروري مينمايد.
اين موارد كه نيازمند توجه جدي مسئولان است عبارتند از معضل آلودگي هوا و ايضاً بحث لاينحل ريزگردها، آلودگي درياي خزر و ورود فاضلاب به آبهاي اين دريا، ضرورت احياي درياچه اروميه و هامون و بختگان، جلوگيري از قطع بيرويه درختان در محيطزيست شهري و جنگلي، مبارزه جدي با بحث زمينخواري، جنگلزدايي و بيابانزايي در حاشيه جنگلها، فراهم آوردن امكان پايش ماهوارهاي براي پهنههاي حفاظت شده، جلوگيري از آتشسوزي جنگلها، اقدام جدي در مورد جلوگيري از نابودي بيش از پيش جنگلهاي بلوط در ناحيه زاگرس، جلوگيري از صيد و شكار به ويژه شكار گونههاي نادر، مرزبندي زيستگاههاي طبيعي حيوانات نادر در حال انقراض، جلوگيري از زندهگيري و قاچاق پرندگان به ويژه پرندگان باارزشي همانند «هوبره» به كشورهاي حاشيه خليج فارس، جلوگيري از تخليه مواد نفتي در آبهاي خليج فارس، اختصاص بخش اخبار محيطزيست در رسانه ملي و مهمتر از همه تحقيق، تكميل و تدوين قوانين جامع زيست محيطي توسط مجلس شوراي اسلامي و موارد ديگري كه در اولويتهاي بعدي قرار ميگيرند.
