از امــــروز معراجــيها، ساخته مسعود ده نمكي در سينماها اكران خواهد شد. دهنمكي باز هم توانست اكران نوروزي را به دست بياورد اما اين بار نه از سوي شوراي صنفي نمايش، بلكه به درخواست تهيهكننده و جمعي از سينماداران! اكران فيلم معراجيها در حالي صورت ميگيرد كه عملاً شوراي صنفي نمايش منحل شده و تا زمان تشكيل شوراي جديد هنوز مشخص نيست.
به گزارش «جوان»، اواسط آذر ماه بود كه رئيس سازمان سينمايي آغاز تغييرات جديدي را در بدنه سينما اعلام نمود. «نظر به مأموريت حوزه جنابعالي در خصوص امر اكران و نمايش، مقتضي است در اسرع وقت شوراي «تدوين آئين نامه و ضوابط نمايش سال 93» با تركيب سه نفر از سينماداران، سه نفر از تهيهكنندگان، سه نفر از پخشكنندگان و يك نفر كارگردان تشكيل شود؛در ضمن لازم ميدانم از زحمات شوراي صنفي نمايش فعلي كه مأموريت آنها در پايان جشنواره فجر 92 به پايان ميرسد، تشكر و قدرداني نمايم. بديهي است هرگونه تصميمگيري در خصوص نمايش نوروز 93 و بعد از آن، پس از تصويب آئيننامه جديد انجام خواهد شد.» با اين حكم حجتالله ايوبي رئيس سازمان سينمايي، محمد احساني معاون توليد و آثار سينمايي را ملزم به تدوين آييننامه جديد شوراي نمايش كرد و شوراي پيشين را منحل نمود تا گام ديگري در راستاي پاك كردن ميراث شمقدري در سازمان سينمايي بردارد. اقدامي كه به مذاق اعضاي شوراي نمايش خوش نيامد.
شورا محلي براي تصميم، جايي براي دعوا
شوراي صنفي نمايش به عنوان مرجع تعيين زمان اكران فيلمها و سينماهاي سرگروه، نقش مهمي در موفقيت يا عدم موفقيت يك فيلم در اكران عمومي دارد. شوراي صنفي اكران عمري 12 ساله دارد. در تعريف اوليه وظايف شورا آمده است: «اين شورا براي نظارت بر ثبت و حسن اجراي قراردادهاي منعقده سينمايي بين توليد كنندگان، توزيعكنندگان و سينماداران و حل اختلاف آنان و با هدف امكان گردآوري اطلاعات و پردازش و ارائه آن به صاحبان فيلم و سينما فعاليت ميكند.» شورا ابتدا زير مجموعه خانه سينما بود. شورا تا سال 89 زيرمجموعه خانه سينما بود اما اتفاقات سال 88 عاملي بود تا شوراي صنفي نمايش خود را از زير سايه خانه سينما خارج كند. در فضاي ملتهب سينما در آن سالها و با حمايت جواد شمقدري، شوراي صنفي نمايش خود را مستقل از خانه سينما اعلام كرد و در عمل توسط گروهي از تهيهكنندگان سينما كه به آنها اتحاديه 2 گفته ميشد، اداره ميگرديد. خانه سينما كه در گير و دار انحلال يا ابقا بود، هيچ وقت فرصت نكرد كه مخالفت جدي و تأثيرگذاري در برابر جدا شدن شورا داشته باشد.
شوراي صنفي نمايش نقش تعيينكنندهاي در ديده شدن فيلمها در فصلهاي مناسب اكران يا ديده نشدن آنها دارد به نحوي كه يك فيلم متوسط در اكران نوروزي ميتواند با فروش مناسبي به كار خود پايان دهد و در مقابل بهترين فيلم جشنواره فيلم فجر در فصل بد اكران، با شكست سنگين تجاري رو به رو گردد، اتفاقي كه همين امسال نيز شاهد آن بوديم.
چالشها درباره وجود يا عدم وجود شوراي صنفي، به دولت پيشين باز ميگردد. زماني كه اين شورا به مسئلهاي براي عليرضا سجاد پور معاون وقت سازمان سينمايي تبديل شده بود و حتي زمزمههاي انحلال آن به گوش ميرسد. مخصوصاً اينكه شورا در برابر اقدام حوزه هنري در عدم نمايش برخي از فيلمها واكنش نشان داد و عملاً سينما آزادي را در تحريم قرار داد و اين سينما كه سرگروه نيز بود مجبور شد تا مدتها به اكران فيلمهاي ساخته شده توسط حوزه هنري قناعت كند.
غلامرضا فرجي، مدير پخش و بازاريابي سازمان توسعه سينمايي سوره از اينكه شوراي صنفي نمايش مجوز اكران «كلاه قرمزي و بچه ننه» را به سينما آزادي نميداد، به شدت از فعاليتهاي شورا انتقاد كرده بود. شوراي صنفي نمايش با استفاده از اين حربه كه حوزه هنري اعلام كرده بود تنها فيلمهاي ارزشي را پخش خواهد كرد، فيلم «كلاه قرمزي و بچه ننه» را فاقد مشخصههاي فيلمهاي ارزش دانسته بود و از ارائه آن به سينما آزادي سر باز ميزد. فرجي در مصاحبه خود عليه شوراي صنفي گفته بود: شوراي صنفي نمايش وظايف مشخصي دارد، جايگاه اين شورا در بدنه سينماي ايران تعريف شده و قرار نيست اين شورا تشخيص بدهد كه چه فيلمي خوب يا بد است، ارائه تحليل درباره كيفيت فيلمها و عملكرد سازمانها و نهادهاي صاحب سينما در انتخاب فيلم از وظايف شوراي صنفي نمايش نيست.
اما اينها تنها بخشي از ايراداتي بود كه به فعاليت شورا گرفته ميشد. يكي ديگر از ايرادات به عملكرد شورا درباره نحوه چينش و انتخاب آثار براي اكران بود به طوري كه كارگردان يكي از فيلمهاي ژانر كودك در گفت و گو با «جوان» از اينكه فيلمش نه در تابستان كه مدارس تعطيلند بلكه در فصل امتحانات اكران شده بود به شدت گلايه كرد. به اعتقاد اژدري، كارگردان عمليات مهد كودك، اگر شوراي صنفي كمي به اين مسئله دقت داشت كه فصل سينما رفتن بچهها در چه زماني است، ميتوانست كمك زيادي در ديده شدن آن فيلم و پا گرفتن سينماي نيمهجان كودك داشته باشد. اما اين هم نميتوانست ايراد محكمي بر فعاليت شورا باشد. مهمترين گلايه فيلمسازان از شوراي صنفي نمايش، لابيهاي پشت پرده براي چينش و انتخاب فيلمها در فصلهاي خوب اكران بود.
هابيل و قابيل و شوراي نمايش
بعد از انتشار حكم ايوبي در خصوص انحلال شوراي صنفي، حبيب كاوش، سخنگوي شورا با گلايه از تصميم ايوبي گفت: «رئيس سازمان سينمايي از نظر قانون، يعني قانون مدون ارشاد كه در قالب كتاب قطور منتشر شده يا قانون مجلس و هيئت دولت، اجازه اينكه در روابط بخش خصوصي سينمادار و صاحب فيلم دخالت كند، ندارد. اين شكل از دخالت نه در قانون وجود دارد و نه اجازه آن وجود دارد. نظارت بر ساخت و صدور مجوز نمايش بر عهده ارشاد است و كسي هم در اين مورد اشكالي متوجه ارشاد نميداند، اما بعد از آنكه مجوز صادر شد، بحث عرضه و تقاضا مطرح ميشود. اين را بارها ديدهايم كه هر وقت دولت در زمينه اكران دخالت كرده، وضعيت به چه ترتيب شده است.» كاوش با گلايه از اينكه رئيس سازمان سينمايي براي تصميمگيري در زمينه شوراي صنفي با اعضاي كنوني شورا مشورت نكرده است، اظهار كرد: «من آقاي ايوبي را كمتر از 100 روز است كه ميشناسم و نه دشمني در گذشته با او داشتم و نه آشنايي و البته نه در اين 100 روز چنان نشست و برخاستي با هم داشتيم كه دشمني به وجود آيد، اما رفتار ايوبي با ما چنين است كه خونخواهي هابيل و قابيل را با هم داريم.»
وي ادامه داد: «برخلاف اينكه در جلسهاي كه با آقاي ايوبي بوديم از سوي ايشان گفته شده بود كه اگر قرار باشد در مورد شوراي صنفي تصميم گرفته شود با شما مشورت خواهد شد، چنين كاري نكردند و حتي چند وقتي است كه نه جواب تلفن و نه تماسهاي ما را ميدهند و منشيشان هم پاسخگو نيست. به همين دليل است كه ناچار ميشوم بگويم برخلاف اينكه معتقدم آقاي ايوبي فردي با شخصيت و تحصيلكرده است، تصميمات جاي ديگري رفته ميشود. بخش سينمايي در ارشاد، دولتي در سايه دارد كه تصميمات را اتخاذ ميكند و اگر لازم باشد زماني در مورد اين دولت صحبت خواهم كرد.» اما اين صحبتها باعث نشد تا تغييري در دستور ايوبي به وجود بيايد. احساني جلسات تدوين آييننامه را از همان آذر ماه آغاز كرد؛ جلساتي كه دبيري آن را محمد رضا فرجي برعهده گرفته است.
شوراي جديد از اسفند ميآيد
محمدرضا فرجي، درباره فعاليت شوراي صنفي جديد و آييننامه آن ميگويد: تا كنون از سوي سه صنف سينماداران، كانون كارگردانان و كانون پخشكنندگان، نمايندگان براي عضويت در شوراي صنفي نمايش به ارشاد معرفي شدهاند. ابوالحسن داوودي به عنوان نماينده كانون كارگردانان، محمد قاصد اشرفي، محمدرضا صابري و غلامرضا فرجي به عنوان نمايندگان انجمن سينماداران و مرتضي شايسته به عنوان نماينده كانون پخشكنندگان معرفي شدهاند و در انتظار معرفي دو نماينده از سوي تهيهكنندگان هستيم. از سوي صنف تهيهكنندگان دو نماينده ميتوانند در جلسات شوراي صنفي حضور داشته باشند و براي ما هيچ فرقي ندارد كه چه كساني معرفي ميشوند و اميدواريم با تعاملبين جامعه صنفي تهيهكنندگان و شوراي عالي تهيهكنندگان، هرچه سريعتر دو عضو از صنف تهيهكنندگان براي حضور در جلسات شوراي صنفي نمايش معرفي شوند.
