يك روز بعد از شكست مذاكرات موسوم به ژنو2 براي حل بحران سوريه، منابع امريكايي گفتند كه دولت اوباما خود را براي دامنه وسيعي از گزينهها براي فشار بيشتر به دولت بشار اسد آماده ميكند، ولي نبيه بري رئيس مجلس لبنان ميگويد كه حل و فصل بحران سوريه مستلزم فعال شدن مكانيسمي است كه ايران آن را پيشنهاد كرده است:تشكيل گروه 2+5.
به گزارش «جوان»، اجلاس ژنو2 بعد از شش روز مذاكره در غيبت ايران به همان سرنوشتي منجر شد كه اجلاس ژنو- 1 به آن رسيد. معارضان حتي بر سر دستور كار نيز نتوانستند با هيئت ديپلماتيك دولت سوريه به توافق برسند و دور آخر مذاكرات روز پاياني فقط بعد از 27 دقيقه به پايان رسيد. بشار الجعفري نماينده دائم سوريه در سازمان ملل روز يكشنبه گفته كه دمشق هيچ پيششرطي براي آغاز دور سوم مذاكرات صلح ژنو ندارد و امريكا و اسرائيل را به تلاش براي ناكام گذاشتن روند سياسي سوريه متهم كرد، ولي كشورهاي غربي حاضر در مذاكرات، دولت سوريه را عامل شكست مذاكرات خواندند. ويليام هيگ، وزير امور خارجه انگليس در بيانيهاي گفت: «ناكامي در تدوين دستور كار براي دورههاي آتي مذاكرات يك عقبنشيني و پسرفت جدي براي صلح در سوريه است و بشار اسد، رئيسجمهوري اين كشور مقصر اين ناكامي محسوب ميشود.» هيگ همچنين گفته كه شوراي امنيت بايد قطعنامهاي را در مورد وضعيت انساني در سوريه تصويب كند. لوران، فابيوس، وزير امور خارجه فرانسه نيز حكومت سوريه را عامل جلوگيري از پيشرفت مذاكرات دانست. عمران الزعبي وزير اطلاعرساني سوريه ديروز در واكنش به اين اظهارات اعلام كرد: «آنچه برخي مسئولان غرب در خصوص شكست مذاكرات ميگويند مبالغهاي بيش نيست. در چنين شرايطي، دو مسير متفاوت در حال شكلگيري است. »
مسير اول: گزينههاي امريكايي، سلاحهاي سعودي
مقامهاي امريكايي ميگويند كه بعد از پايان بينتيجه مذاكرات، دامنه گستردهاي از گزينهها از جمله گزينه كمك به معارضان سوري را بررسي خواهد كرد. به گزارش روزنامه امريكايي «لسآنجلس تايمز»، يكي از مقامات ارشد كاخ سفيد شنبه شب اعلام كرد كه «باراك اوباما» رئيسجمهور امريكا در حال بررسي طيف گستردهاي از ابزارها و گزينههاي سياسي براي افزايش فشار به «بشار اسد» رئيسجمهور سوريه است، ولي ديروز جان كري پا را از اين هم فراتر گذاشت و اعلام كرد كه كاخ سفيد پنتاگون را مأمور كرده تا گزينههاي نظامي ممكن براي كمك انساندوستانه به معارضين را بررسي كند. كري در پكن گفت: « مشخص است كه بحران در سوريه رو به افزايش است و نه كاهش، در حال بدتر شدن است، آنهم به صورتي دراماتيك».
به نوشته ساندي تايمز، نه پنتاگون و نه وزارت امور خارجه امريكا نگفتهاند كه چه گزينههايي را مد نظر دارند، ولي عقيده بر اين است كه سيا برنامه مخفي خود را براي آموزش و مسلح كردن عناصر ميانهرو معارضان سوري تشديد و تهديد به استفاده از قواي نظامي براي رساندن اين كمكها را بيشتر كند. به نوشته ساندي تايمز، عربستان سعودي براي اولين بار پيشنهاد تسليح مخالفان به سلاحهاي ضد هوايي قابل حمل ساخت چين و همچنين موشكهاي ضد تانك ساخت روسيه را ارائه كرده است. امريكا هرچند در حال بررسي گزينههاي بعد از شكست ژنو - 2 است، ولي از اين نگراني دارد كه اين سلاحها به دست معارضان تندرو سلفي بيفتد. همچنين سي ان ان ديروز عصر گزارش كرد كه اوباما در ملاقات با پادشاه اردن، گزينههاي ممكن در سوريه را با او نيز در ميان گذاشته است. يك مقام امريكايي گفته كه اوباما با پادشاه اردن در اين ملاقات، يك قطعنامه را به بحث گذاشته كه ميتواند زمينهاي حقوقي براي عملياتهايي در كنار مرز سوريه به وجود بياورد.
مسير دوم
مسير دوم بعد از ژنو - 2، تعريف يك مكانيسم جديد است كه همه بازيگران اصلي بحران سوريه در آن حضور داشته باشند. نبيه بري، رئيس مجلس لبنان ديروز در آستانه سفر به تهران براي شركت در اجلاس بينالمجالس با بيان اينكه كشورش بر حل سياسي بحران سوريه كه قطعاً بايد با حضور جمهوري اسلامي ايران باشد، تأكيد دارد، گفت كه هرگونه اجلاس و نشستي براي حل بحران سوريه بدون برنامه كاري مورد توافق و به ويژه بدون حضور طرفهاي اساسي مانند ايران ناكام خواهد ماند. وي، پس گرفته شدن دعوت از ايران براي حضور در اجلاس ژنو 2 را اقدامي كاملاً ناپسند و اشتباه خواند و افزود: ما روشنايي در انتهاي تونل مذاكرات اجلاس ژنو 1، 2، 3، 4 و. . . براي حل بحران سوريه نميبينيم، چراكه نه برنامه كاري مشخصي دارد و نه طرفهاي اساسي مانند ايران حضور دارند. نبيه بري با بيان اينكه «ميدانيم مذاكرات واقعي براي حل بحران سوريه با حضور ايران و به دور از جنجالهاي رسانهاي، برقرار است»، اظهار داشت: ما خواستار تشكيل گروه 2+5 براي حمايت از مذاكرات سوري – سوري هستيم. وي خاطرنشان كرد كه منظورش از گروه 2+5 ايران، روسيه، تركيه، عربستان و امريكا به علاوه اتحاديه اروپا و چين است.
پيش از اين برخي منابع غربي هم تأييد كرده بودند كه در صورت شكست ژنو2، ممكن است امريكا به يك مكانيزم جديد روي بياورد كه ايران نيز شامل آن ميشود. علي لاريجاني رئيس مجلس ايران نيز ديروز از طرح حل و فصل مسالمتآميز بحران سوريه حمايت كرد. حسين امير عبداللهيان معاون وزير خارجه ايران نيز وجود ايده تشكيل گروههاي موازي با ژنو2 را تأييد كرد، ولي درباره جزئيات اين طرح موازي به همان نحوي كه رئيس مجلس لبنان ميگويد صحبتي نكرده است. او در گفتوگوي ديروز خود با ايسنا درباره اخبار منتشر شده مبني بر توافق امريكا و روسيه براي برگزاري نشستي با حضور نمايندگان ايران، عربستان و سوريه گفت: ايدههايي مطرح است كه به موازات نشست «ژنو2»، نشست چندجانبهاي تشكيل شود كه در آن نشست چندجانبه بتوانيم اشكالاتي را كه درباره «ژنو 2» وجود دارد به نحوي مديريت كنيم. وي در عين حال گفت: پس از اينكه جزئيات دقيقي درباره اين نشست بگيريم در خصوص آن اعلام موضع خواهيم كرد.
اسد آماده انتخابات در تابستان
حسين اميرعبداللهيان، معاون عربي و آفريقاي وزير امور خارجه ديروز در گفت و گو با ايسنا درباره مذاكرات گفت كه گروههاي معارضي كه به نشست «ژنو 2» دعوت شدند گروههاي تاثيرگذاري در سوريه نيستند؛ آنها نه در بين مردم سوريه پايگاهي دارند و نه در بين گروهها و افراد مسلحي كه در داخل سوريه اقدام نظامي ميكنند. به گفته او، كساني كه به عنوان معارض در اين نشست حضور پيدا كردهاند در بهترين حالت سه درصد از جامعه سوريه را نمايندگي ميكنند و در واقع در اين مذاكرات نماينده 73 درصد جامعه سوريه حضور ندارند. اميرعبداللهيان اضافه كرد: دومين اشكال گفتوگوهاي «ژنو 2» اين است كه نقش فعالي براي كشورهاي مؤثر و تاثيرگذار كه ميتوانند به حل موضوع سوريه كمك كنند در اين گفتوگوها ديده نشده است. متأسفانه امريكاييها فكر ميكنند با ديكته كردن يك دستورالعمل ميتوانند خروجي مطلوب خود را به دست بياورند. معاون عربي و آفريقاي وزير امور خارجه همچنين گفت: تا زماني كه بشار اسد رئيسجمهور قانوني سوريه است او را به عنوان منتخب مردم سوريه ميشناسيم و با او تا زماني كه پروسه دموكراتيك و انتخاباتي واقعي شكل بگيرد، تعامل ميكنيم. حكومت سوريه براي برگزاري انتخابات در موعد و زمان مقرر كه تابستان سال 93 خواهد بود آمادگي دارد.
