اگرچه بهداشت و درمان و به خصوص آموزش پزشكي در سالهاي پس از انقلاب دچار تحولي جدي شد و حالا 91 دانشكده آموزش پزشكي داريم، اما در سالهاي اخير اين بخش به شكلي افسارگسيخته و به قول معاون آموزش وزارت بهداشت كاريكاتوري رشد يافته است. همين امر سبب شده تا برخي رزيدنتها در ازاي پرداخت پول كشيكهاي خود را واگذار كنند. اين در حالي است كه كشيكهاي بيمارستاني بخش مهمي از آموزش عملي رشته پزشكي به شمار ميآيد و رزيدنتي كه از زير بار اين بخش از درس و مشق شانه خالي كند، طبيعتاً بيسواد بار ميآيد و نتيجه بيسوادي پزشكان هم تهديد جان بيماران است.
هفتاد و نهمين نشست شوراي آموزش پزشكي و تخصصي فرصت خوبي بود تا آموزش پزشكي كشور اين بار از پشت عينك انتقاد مورد بازبيني قرار گيرد چراكه تخلفات و اشكالات اين حوزه ميتواند كيفيت آموزش پزشكي را با چالشي جدي مواجه سازد. در اين نشست اما دكتر صبري، رئيس دانشكده علوم پزشكي اصفهان از تخلفي معمول در آموزش پزشكي ياد كرد؛تخلفي كه به رغم رواج بين دانشجويان و رزيدنتها به دليل ضعفهاي آئيننامه انضباطي در مورد رشتههاي باليني دست رؤساي دانشگاهها را در برخورد با متخلفان بسته است.
خريد و فروش كشيكهاي رزيدنتها
به گفته رئيس دانشكده علوم پزشكي اصفهان، سطحبندي نظام آموزشي از مصوبات شوراي عالي گسترش بود اما به راحتي دور انداخته شد. از سوي ديگر حضور مؤثر دستياران در رشتههاي باليني، كارگروه ويژه ميطلبد. صبري افزود: در حال حاضر رزيدنتهاي سال سوم و چهارم در بخشها حضور ندارند و آموزش آبشاري و كشيكها فراموش شده است.
وي ادامه داد: مرتب از متخصص مقيم استفاده ميكنيم و نقش آموزشي اين رزيدنتها كمتر ميشود. همچنين آئيننامه انضباطي در مورد رشتههاي باليني ضعيف و فقط مربوط به اخلاق سياسي است و دست ما كوتاه است در نتيجه كشيكها را جابهجا ميكنند، ميفروشند و واگذار ميكنند.
افزايش هزينههاي بيماران با تربيت پزشكان بيسواد
وزير بهداشت هم از توسعه غير منطقي و غير كيفي آموزش پزشكي انتقاد كرد. وي با تأكيد بر ضرورت تعريف مجدد پزشك عمومي و دورههاي تخصصي نياز به تغييرات در شوراي آموزش پزشكي كشور را گريز ناپذير دانست و افزود: متأسفانه در اين سالها توجه سياستگذاران در حوزه آموزشي به كميت و بخشينگري بوده و به مشكلات، منطقهاي نگاه كردند و چشم و همچشميهاي آنها را نميتوان انكار كرد. به باور سيد حسن قاضي زاده هاشمي، رشتههاي آموزش پزشكي بر خلاف ساير رشتهها به گونهاي است كه مردم از دو بابت هزينه ميكنند يكي به جهت هزينههاي بالاي درمان و ديگري به دليل اينكه دانشجويان پزشكي ممكن است مهارت كافي پيدا نكنند و اين هزينه بيمار را بالاتر ميبرد و به صلاح مردم نيست.
رشد كاريكاتوري پزشكي عامل شكست سلامت
معاون آموزشي وزير بهداشت نيز با اشاره به محروميت حوزه آموزش پزشكي از تخصيص اعتبارات گفت: متأسفانه در سالهاي گذشته آموزش پزشكي رشد بيقواره و كاريكاتوري داشته است و در جاهايي كه نياز نبوده، رشته ايجاد شده است. بنا به تأكيد اميرمحسن ضيائي، در سالهاي گذشته به سمت كمي رفتيم و در ارتقاي كيفي غفلت شد. وي توسعه كيفي را بر خلاف افزايش دانشجو و ايجاد دانشكده، كاري سخت و از مهمترين مأموريتهاي وزارتخانه دانست. وي تصريح كرد: افزايش نيروي انساني در برخي جاها باعث كاهش سطح كيفي سلامت شده است به گونهاي كه در برخي از رشتهها مانند دندانپزشكي بيش از نياز، نيرو تربيت شده و در مقابل نتوانستهايم سلامت دندان را افزايش داده و هزينه زيادي هم به مردم تحميل شده است.
30 سال درجا زدن در تربيت پزشك
ناصري، عضو شوراي آموزش پزشكي در اين نشست پيشنهاد داد كه مركز برآورد نيروي انساني مورد نياز آموزش پزشكي ايجاد شود تا بر اساس آن نياز سالهاي آينده تعيين شده و مشكلي كه در توزيع منابع وجود دارد، حل شود. به باور فريدون عزيزي، عضو شوراي آموزش پزشكي تا زماني كه برنامهريزي درستي انجام نشود نميتوان نيازها را تعيين كرد و مشخص كرد كه به چه تعداد نيروي متخصص احتياج داريم. به گفته وي زماني كه سيستم ارجاع نداريم چطور ميتوانيم تخمين بزنيم كه به چه تعداد افراد نياز است بايد اين برنامهريزي تعريف شود و سپس شورا بنشيند و نيروي انساني مورد نياز را تخمين بزند. وي تأكيد كرد: كيفيت آموزش پايين آمده و شوراي معين بايد توجه جدي به آن كند. همچنين تغييراتي بايد در سيستم ايجاد شود چراكه افراد فوقتخصص توان اجراي آموزش را ندارند و ميبينيم كه تفاوتي بين كيفيت ارائه خدمات از دهههاي 70، 80 و 90 در ميان اين افراد وجود ندارد.
به باور استقامتي ديگر عضو اين شورا نيز عملكرد جزيرهاي معاونتهاي وزارت بهداشت موجب شده تا در حوزه سلامت دچار چالش باشيم زيرا به طور مثال اگر مصرف دارو در كشور بالاست بايد بين آموزش مداوم و معاونت غذا و دارو ارتباط مناسبي برقرار شود. در اين نشست اما اصليترين گزينهاي كه همه روي آن توافق داشتند، لزوم بازنگري و كيفيسازي آموزش پزشكي بود تا هم پزشكان متبحري تربيت شوند و هم مردم كمتر به دردسر بيفتند.