قرار بود تا سه روز آتشبس خبر خوبي باشد براي حدود 2500 هزار غيرنظامي كه در محله قديمي شهر حمص به دست گروههاي شورشي در سوريه گرفتار شدهاند و بيش از 80 كودك، زن و پيرمرد هم از مهلكه نجات پيدا كردند، اما حمله خمپارهاي در روز دوم آتشبس وضعيت را به يكباره تغيير داد. چهار امدادرسان سوري در جريان اين حمله مجروح شدند و امدادرسانان با به جا گذاشتن دو كاميون محل را ترك كردند. به نظر ميرسيد كه با اين حمله و نقض آتشبس عمليات امدادرساني هم به پايان كار خود رسيده است، اما والري ايماس، مسئول كمكهاي بشردوستانه سازمان ملل، از عدم تاثير منفي اين حمله بر كار كمكرساني به محله قديمي حمص گفت. حمله به كاروانهاي سازمان ملل در سوريه بيسابقه نيست، اما چرا سازمان ملل اين بار بر خلاف دفعات گذشته عمليات امدادرساني را متوقف نميكند و قصد دارد اين عمليات را تا پايان روز سوم ادامه دهد؟
درست است كه سازمان ملل پيش از اين با حمله و تيراندازي به كاروانهاي خود عمليات امدادرساني را متوقف ميكرد، اما بايد گفت كه وضعيت در مورد فعلي به طور كامل با گذشته فرق ميكند. فرق وضعيت در اين است كه آتشبس سه روزه و امدادرساني در حمص محصول تلاشي است كه سازمان ملل و نماينده آن در سوريه، اخضر الابراهيمي، حدود 10 روز قبل و در جريان مذاكرات ژنو مشهور به ژنو 2 داشتند. آن دور از مذاكرات يك هفتهطول كشيد و خود الابراهيمي اعتراف كرد كه دستاورد قابل توجهي نداشت، اما سازمان ملل با به راه انداختن اين عمليات در حمص سعي كرده تا نشان دهد آن دور مذاكرات بينتيجه نبوده است. از طرف ديگر، قرار است تا يك روز بعد از اتمام مهلت آتشبس، دور بعدي مذاكرات در ژنو شروع شود. اگر سازمان ملل مثل دفعات قبل با اين حمله خمپارهاي عمليات امدادرساني در حمص را متوقف ميكرد، از قبل شكست دور دوم مذاكرات را رقم زده بود و معلوم است كه سازمان ملل به عنوان باني اصلي دور دوم مذاكرات نميتواند چنين كاري كند. بنابراين، سازمان ملل با وجود حمله به امدادرسانان عمليات را ادامه ميدهد تا نشان دهد ميتوان در سوريه با وجود مشكلات كاري كرد و اميد به نتيجهاي از دور دوم مذاكرات را حفظ كند. با وجود اين، حمله خمپارهاي يك واقعيت اساسي در سوريه را نشان داد و آن تقابل اساسي ميان مذاكرات ژنو با واقعيتهاي موجود در سوريه است كه اين تقابل ميتواند اصل مذاكرات و هر توافقي از آن را با چالش اساسي روبهرو كند. واقعيت موجود در سوريه اين است كه گروههاي مسلح در نقاط مختلف با نظام سوريه درگير هستند و ارتباط قابل اطميناني با هيئتمذاكره كننده معارضان در ژنو ندارند تا تابع هر توافقي در ژنو باشند. به همين دليل است كه توافقي براي آتشبس و امدادرساني به غيرنظاميان در ژنو به دست ميآيد، اما تضميني براي اجراي كامل آن در منطقه درگيري وجود ندارد. هر لحظه امكان نقض آتشبس وجود دارد، به خصوص اينكه گروههاي مسلح از غير نظاميان به عنوان سپر انساني استفاده ميكنند. اين سپر از دو جهت براي گروههاي مسلح اهميت دارد؛ اول از اين جهت كه مانع قابل توجهي در برابر عمليات نيروهاي نظام سوريه است و دوم از اين جهت كه وسيلهاي براي حملات رسانهاي به دولت سوريه است. بنابر اين، گروههاي مسلح حاضر نميشوند به راحتي اين سپر را از دست بدهند حتي اگر اينكه الابراهيمي بتواند در ژنو توافق هيئت معارضان را براي كمك به غيرنظاميان به دست آورد. از آنجايي كه كمك به غيرنظاميان به عنوان نخستين گام براي يك راه حل سياسي در سوريه شمرده ميشود، نمونه حمص محك قابل توجهي در اين فرآيند است و نشان ميدهد كه راهحل سياسي تنها در مذاكرات ژنو به دست نميآيد، بلكه مسئله اصلي در همان گروههاي مسلحي است كه به نحو ابزاري از غيرنظاميان استفاده ميكنند. تنها در صورتي مذاكرات ژنو نتيجهاي در پي خواهد داشت كه فكر اساسي در مورد اين گروهها بشود تا با كنترل آنها، نخست غيرنظاميان از مهلكه نجات پيدا كنند و سپس اين گروهها مجبور شوند توافقات به دست آمده از مذاكرات ژنو را قبول و اجرا كنند. تنها با كنترل اين گروهها است كه ميتوان اميدي به راه حل سياسي در بحران سوريه داشت و در غير اين صورت، گروههاي مسلح ميتوانند مثل اين حمله خمپارهاي در حمص، هر توافقي در ژنو را با شليك چند خمپاره نقض كنند.
