سيد مرتضي آويني اوايل دهه هفتاد در مصاحبهاي گفته است: از بدترين فيلمهايي كه بعد از انقلاب ساخته شده است، فيلمهاي به اصطلاح دفاع مقدسي است(نقل به مضمون). شهيد آويني آنموقع انتقاد داشت كه شخصيت و اتفاقات فيلمها جنگي با حقايق موجود در جبههها تطابق ندارند و بيش از آني كه فيلم دفاع مقدسي باشند تحت تاثير سينماي جنگ ديگر نقاط جهان هستند و ضرورت دارد سينما گراني كه به سمت توليد آثار در خصوص جنگ ميروند از جنس و سنخ رزمندگان و بسيجيهاي ميدان نبرد حق عليه باطل باشند.
اما به نظر امروز ميتوان گفت يك سري از فاجعه آميزترين فيلمهاي سينماي ايران، فيلمهايي است كه در خصوص جنگ ساخته ميشود. در سينماي جنگ دهه هشتاد و نودي ديگر رسيدن به حقيقت جنگ اصلا مهم نيست، بلكه ذهنيات فيلمسازاني كه اصلا با دفاع مقدس نسبت چنداني ندارند، مورد توجه است يا اينكه با نگاههاي انتقادي بيشتر تمركز بر مصائب، مشكلات و سختيهاي پس از جنگ دارند و اصل اينكه جنگ ايران جنگ حق عليه باطل هست مورد تشكيك قرار ميگيرد. ارزشهايي را مطرح ميكنند كه اگر نگوييم ضد ارزشها و آرمانهاي موجود در جنگ بود، حداقل در تأييد آن ارزشها نيست.
فيلمهايي كه تشكيك در حقانيت رزمندگان ايران دارند، آيا ميتوانند اشاعه دهنده ارزشهاي جنگ باشند؟ آيا كساني كه زمان جنگ حتي چند روز بودن با رزمندگان را تجربه نكردند و حالا بعد از سالها فيلم دفاع مقدسي با توجه به علايق ذهني دور از واقعيتهاي موجود در جنگ فيلم ميسازند، ميتوانند آينه دار ارزشهاي معنوي و مقدس جنگ باشند؟ آيا اصلا جنگ هشت ساله براي آنها مقدس و معنوي است؟
در سينماي ايران نيز دير سالي است كه فيلمهايي در مورد جنگ ساخته ميشود كه بدبختيها و گرفتاريها و مشكلات به جا مانده از جنگ را نشان ميدهد، كه نياز به بحث مفصل و موردكاويهاي فراوان دارد. اما در برخي فيلمهاي دفاع مقدسي آنقدر دور از ارزشهاي موجود در جنگ ميباشند كه كار از ضديت و نشان دادن مشكلات جنگ گذشته است، به بهانه نگاه متفاوت و طنز رو به سوي هجو و مزخرف گويي درباره جنگ رسيده است.
ارزشهاي ديني و ملي ديگر سليقه شخصي و گروهي بر نميدارد. كجاي دنيا نسبت به ارزشهاي مقدس ملي و مذهبي بيتفاوت هستند كه ما بخواهيم باشيم. در ايران گويي چوب حراج به ارزشهاي جنگ زدهاند كه يا فيلم ساخته نميشود يا ساخته ميشود، فيلم بيخودي ميشود كه متوليانش نيز از آن دفاع نميكنند. سينماي جنگ ايران اگر همينطور سير قهقرايي خود را طي كند، در آينده كساني كه جنگ را از روي سينما بشناسند، شايد به جاي دفاع مقدس بگويند، دفاع مزخرف.
