هر چند در گزارشها و اظهارنظراتي كه مسئولان آموزش و پرورش طي شش ماه گذشته از ساماندهي نيروي انساني در اين مجموعه عريض و طويل ارائه ميكنند، صراحتاً به اورژانسي بودن اين مسئله تأكيد نميشود؛ اما نتيجه روشني كه از اين گزارشها به دست ميآيد اين است كه آموزش و پرورش در حوزه نيروي انساني به ويژه در كادر آموزشي و پرورشي مدارس با مشكل مواجه است.
مشكل تأمين معلم و قراردادن تخصصهاي آموزشي و پرورشي سرجاي خود به طور مستقيم جريان و فرآيند تعليم و تربيت را تحت تأثير قرار ميدهد. تمركز معلم در يك منطقه و كمبود نيروي انساني در منطقه ديگر شايد يكي از بارزترين مسائل مربوط به نيروي انساني در آموزش و پرورش باشد.
يكي از نمونههاي مسائل نيروي انساني، مربوط به دوره اول متوسطه است كه عظيم محبي، مدير كل آموزش متوسطه اول روز گذشته در گفت و گو با رسانهها اين مسائل را تشريح كرد. وي با بيان اينكه بسياري از معلمان پايه هفتم به ويژه در استانها آموزش لازم را براي تدريس كتابها نديدهاند، گفت: گروههاي آموزشي و مدرسان مجرب در اين معاونت به حالت آمادهباش درآمدهاند تا آموزشهاي لازم را به معلمان در استانهاي مختلف براي نحوه صحيح آموزش كتابهاي جديدالتأليف بدهند.
50 هزار معلم مازاد فقط در يك مقطع
محبي درباره وجود معلمان مازاد در مقطع متوسطه اول گفت: در حال حاضر 50 هزار معلم مازاد با توجه به ساختار جديد نظام آموزشي و حذف پايه هشتم در سال تحصيلي جاري وجود دارد؛ بسياري از اين معلمان در مدرسه حضور دارند اما ساعت تدريس نداشته و تنها در دفتر مينشينند. از سوي ديگر در بسياري از مناطق نياز به حضور معلم است كه بايد ساز و كار لازم براي ساماندهي اين نيرو انجام شود.
مشاور امين جايگزين ناظر
مدير كل آموزش متوسطه اول در عين حال به كارگيري اين معلمان مازاد در پژوهشسراها و استفاده از تواناييهاي آنها در سمت مشاوره و هدايت تحصيلي دانشآموزان را به عنوان برنامههاي وزارت آموزش و پرورش براي ساماندهي نيروي انساني معرفي كرد كه هر دو در حد طرح و پيشنهاد است و هنوز به مرحله تصويب نرسيده است.
وي همچنين درباره كمبود معلمان باتجربه در مناطق محروم گفت: بايد در مناطق محروم و عشاير بر اساس سند تحول آموزش رايگان براي معلم وجود داشته باشد تا آنها تجربه لازم را به دست بياورند. البته در حال حاضر نيز دانشگاه فرهنگيان در مناطق مختلف كشور وجود دارد كه براي سالهاي آينده ميتوان اميدوار به حضور معلمان باتجربه بومي در مناطق محروم باشيم.
محبي ادامه داد: بر اساس سند تحول بنيادين درصدد هستيم تا با ايجاد پايگاه كيفيت بخشي براي هر درس امكان ارتقاي آموزش و تدريس آن به دانشآموزان ايجاد شود. اين پايگاههاي كيفيت بخشي با توجه به تجربه هر استان به استانهاي مختلف داده ميشود مثلاً پايگاه كيفيت بخشي درس زبان انگليسي به استان تهران داده خواهد شد و پس از كيفيت بخشي اين درس، آن را به تمام استانها اعلام ميكنيم.
وي با بيان اينكه هدف ديگر ما نظارت باليني روي معلمان مقطع متوسطه اول است، گفت: در اين طرح ناظران گروههاي آموزشي صرفاً ديگر از كلاس درس بازديد نميكنند بلكه به عنوان مشاور امين سر كلاسها رفته و حتي نحوه تدريس معلمان را مشاهده ميكنند و اگر ايراد يا اشكالي وجود داشته باشد با معلمان مشورت و گفتوگو ميكنند تا اشكالات برطرف شود.
مدير كل آموزش متوسطه اول درباره اينكه آيا با كمبود نيرو در بحث نظارت در سراسر كشور مواجه نيستيد، گفت: به اندازه كافي نيرو در سطح گروههاي آموزشي وجود داشته به گونهاي كه ميتوان گفت به اندازه يك هزار معلمي كه به صورت 24 ساعته فعاليت ميكنند ما ناظر داريم.
اولويت نخست فاني در دستانداز
اما فارغ از فراگير بودن كدام نوع از آسيبهاي حوزه نيروي انساني در آموزش و پرورش، اظهارات مسئولان اين وزارتخانه نشان ميدهد كه بعد از گذشت بيش از شش ماه، هنوز نتوانستهاند به يك برنامه جامع براي حل اين مسئله دست پيدا كنند.
از طرف ديگر، به روال كنوني به نظر نميرسد ساماندهي نيروي انساني كه اولويت نخست دوران وزارت علي اصغر فاني است هنوز نتوانسته به ساحل سلامت و آرامش نزديك شود. اگر هر كدام از اولويتهاي كنوني آموزش و پرورش براي مرتفع شدن يك سال زمان ببرند، براي اصلاح بيش از 700 گردنه آسيبخيز آموزش و پرورش بيش از 700 سال زمان نياز خواهد بود. به عبارتي با فرض ايستادگي زمان در برابر تحولات نو به نو و ساكن و ثابت بودن شرايط كنوني، بيش از 700 سال ديگر و در زمان دولت 196 ام آموزش و پرورش در خور شأن جامعه خردپيشه ايران اسلامي خواهيم داشت.
