خدا خير بدهد «يوزپلنگ ايراني» را كه به رغم وضعيت بحراني حيات خود هنوز نردبان ترقي برخي از مسئولان هموطن خود ميشود يا بهتر است بگوييم خيلي از مسئولان اين حيوان در آستانه انقراض را نردبان لافهاي خود ميكنند. درست خواندهايد. منظور همين چيزي است كه از خواندن جمله اول دريافت كردهايد. به بيان ديگر وضعيت كميك تبليغاتي اين روزها در مورد يوزپلنگ ايراني مصداق صادق و حجت وجه اين تمثيل است كه ميگويد: «خانه از پايبست ويران است/ خواجه در فكر نقش ايوان است» اين تمثيل و تصور كه به آن اشاره شد، از مشاهده تلاشهاي تبليغاتي در مورد به كارگيري تصوير يوزپلنگ ايراني در لباس بازيكنان تيمملي فوتبال كشورمان در بازيهاي جام جهاني 2014 به ذهنم متبادر شد.
استفاده از نقش يوزپلنگ ايراني در لباس بازيكنان ما في نفسه طرح بسيار عالي و قابل دفاعي است كه در چند ماه گذشته به «سپ بلاتر» رئيس فيفا كه روز 16 آبان سال جاري به تهران سفر كرده بود، ارائه شد. اين پيشنهاد فراز و فرودهاي بسياري را طي كرد و خبرهاي متناقضي در اين رابطه و در چند ماه اخير رسانهاي شد. اين خبرها از رد كردن فيفا، پذيرفتن و مشروط پذيرفتن اين طرح حكايت ميكرد. اما به طور رسمي در تاريخ 23 دي ماه خبر رد كردن اين طرح به سبب مغايرت با قوانين و اساسنامه فيفا در رأس اخبار رسانهها قرار گرفت و در اول بهمن اخباري با تيتر سايه يوزپلنگ به جام جهاني ميرود، دوباره دوستداران حيات وحش و مدافعان حقوق حيوانات را خوشحال كرد و روز يازدهم بهمن يعني يك روز قبل از رونمايي از لباس جديد مردم خبردار ميشوند چراكه بر اساس بند 7 ماده 11 آييننامه تجهيزات تيمملي فدراسيون فوتبال،وسط پيراهن تيمملي با لوگوي طراح لباس، سمت چپ پيراهن لوگوي فدراسيون فوتبال و روي آستين پيراهن لوگوي جام جهاني به كار برده ميشود.
به همين خاطر فيفا تا 12 بهمنماه فرصتي دوباره به كشورمان داد كه در طراحي لباس از علائم و نمادهايي مانند سايه يوز، اشك يوز يا نشانههايي كه يادآور سرعت يوز باشد استفاده كنيم به شرط آنكه اين علائم با برندهاي معروفي مانند پوما مشابه نباشد از لوگوي مشخص يوزپلنگ ايراني در تيشرت هواداران و ساير وسايل تبليغاتي كه هواداران تيمملي ميتوانند با خود داشته باشند، استفاده و شعار حمايت از يوز پلنگ آسيايي روي اتوبوس تيمملي درج شود.
تا به اينجاي كار كه تمام تمهيدات در حد پيشبيني و قرار و مدار ميباشد، خيلي خوب و قابل تحسين است. بماند كه برخي از مسئولان ما با كمك مشاوران خود معمولاً مسئولاني خوش فكر،خلاق و نظريهپرداز هستند اما در زمان اجرايي كردن غالباً كشتي طرحهاي ناب به گل نامرادي مينشيند. اما با اين همه اگر در خوشبينانهترين حالت ممكن بپذيريم كه اين برنامههاي تئوريك هم در زمان اجرا خوش بدرخشد باز چند نكته خاطر هر دوستدار حيات وحش و ناظر بر اين برنامهها را ميآزارد.
اول اين است كه هر كسي با هر شغل و موقعيتي كه كوچكترين خط و ربطي با سازمان حفاظت محيطزيست داشته باشد، از مشكلات مالي اين سازمان مطلع است و چنين اشخاصي تصوير و تصور ذهنيشان با شنيدن نام اين سازمان كيسهاي خالي است كه برخيها يك طرفه به قاضي رفته و توقعاتي غيرمعقول از اين سازمان و مسئولانش دارند.
با اين همه سازماني كه مدام با چالشهاي مالي مواجه است چرا بايد براي رونمايي از لباس بازيكنان تيمملي برنامهاي سنگين و مفصل با حضور فوتباليستهاي قديم و جديد، بازيگران سينما و تلويزيون افراد و اشخاص چهره و شخصيتهاي چهرهاي از اين دست تدارك و اجرا نمايد. اين در حالي است كه برخي از بازيگران در قبال شركت در برنامه توقعات زيادهخواهانهاي دارند كه كمترين آن تقديم سكه ناچيز تمام بهار آزادي به آنهاست. با اين وجود هنوز هم نكته بعدي كه احتمال تبليغاتي بودن اين برنامه را تشديد ميكند، اين است كه چنين ريخت و پاشهايي چه تأثيري روي صورت مسئله كه همان خطر انقراض يوز ايراني است، دارد؟ بر فرض كه تمام مردم دنيا تصوير يوز را بر لباس بازيكنان ما ديدند و توانستيم به همه القا كنيم كه ايرانيان مردمي با فرهنگ و اهل حمايت و طرفداري از حيوانات هستند اما ما كه خود اوضاع فلاكتبار حيات وحش كشور را درك و لمس ميكنيم، آيا القايي اينچنين را درست و اخلاقي ميدانيم؟ مردم دنيا اصلاً فرهنگ ما را بدانند كه چه شود، وقتي كه در داخل كشور هر روز جنايتي زيست محيطي، تاراج و نابودي و كشتار حيات وحش روح و جان دوستداران محيطزيست را ميآزارد.
دغدغه بعدي اين است كه در چند ماهه گذشته بحران كشتار عمد و غيرعمد حيوانات حيات وحش به حد فاجعه و به بالاترين سطح ممكن خود رسيده است و در اين مدت به جز مشتي شعار و اخباري كه القا كننده فعاليتهاي زيست محيطي باشد چه كار قابل دفاعي در رابطه با جلوگيري از كشتار حيوانات انجام شده است؟ مورد آخر، سؤالي است خطاب به متوليان حوزه محيطزيست؛ آيا هزينهاي كه براي مراسم رونمايي از لباس بازيكنان خرج شده نميتوانست صرف اطلاعرساني به مردم ساكن در حواشي جنگلهاي بلوط زاگرس شود كه از اين پس با دست خود و از روي ناآگاهي سايه درختان بلوط را از سر خود كوتاه نكنند؟
