سالهاست طرح ساماندهي تابلوهاي صنوف شهري قرار است به اجرا درآيد اما اين طرح به دليل اظهارنظرهاي مختلف در چگونگي اجرا و دريافت عوارض و همچنين اختلاف در فرم اجراي تابلوهاي صنوف به حال خود رها شده است، اين در حالي است كه در هفته گذشته پس از چندين سال لايحه اخذ عوارض از ابزار تبليغاتي صنفي منصوب، پس از كشمكشهاي فراوان به تصويب اعضاي شوراي اسلامي شهر تهران رسيد، با اين حال بايد منتظر ماند و ديد آيا تابلوهاي شهري كه آشفتگي بصري در سيما و مبلمان شهري ايجاد كردهاند، ساماندهي خواهند شد تا به زيبايي شهري بيفزايند و سبب افزايش نشاط و شادابي شهري شوند؟
اگر شهر را به مثابه موجود زندهاي در نظر بگيريم، توجه به يك بخش آن و غافل شدن از ساير بخشها سبب ميشود فعاليتهاي صورتگرفته در شهر به چشم نيايد و در هياهوي شهري گم شود. براين اساس از آنجا كه اقتصاد شهر بخش مهمي از فعاليتهاي شهري را در خود جاي داده است، بسياري از صاحبان صنوف براي اطلاعرساني و تبليغ كالا و خدمات خود دست به تبليغات شهري به شيوههاي مختلف ميزنند كه در اين ميان نصب تابلو بر سردر مغازهها و مراكز تجاري و خدماتي از جمله اين موارد به شمار ميرود اما به دليل نبود طرح و برنامه مشخص صاحبان اين اماكن تجاري و خدماتي از فضاي شهري براي كسب سود و منفعت خود استفاده ميكنند، بدون آنكه به زيبايي سيما و منظر شهري توجه داشته باشند و اقدام به نصب انواع و اقسام تابلوها در شكل و ابعاد مختلف روي سردر مغازه خود ميكنند تا بتوانند كالا و خدمات خود را عرضه كرده و مشتريان را جذب فعاليتهاي كاري خود بكنند.
نبود ضوابط خاص براي استانداردسازي تابلوها
در حال حاضر اكثريت مراكز تجاري و خدماتي و حتي اداري اقدام به نصب انواع و اقسام تابلوهاي تبليغاتي كردهاند، به گونهاي كه سطح شهر مملو از تابلوهاي كوچك و بزرگ، رنگارنگ شده است. با نگاهي به نوشتهها و مباحث تبليغاتي مشخص ميشود چه بيسامانياي روي اين تابلوها وجود دارد، به گونهاي كه اين تابلوها در ابعاد، رنگهاي مختلف و... بدون رعايت هيچ ضابطهاي در همه جاي شهر نصب و در معرض ديد همگان قرار گرفته است. گاه در يك مسير يا روي يك پايه يا روي يك ساختمان تعداد زيادي تابلو با مشخصات و اطلاعات مشابه نصب شدهاند كه حتي شهروندان را به جاي راهنمايي براي يافتن موضوع مورد نظر به سرگرداني و سردرگمي دچار ميكنند. وجود تابلوهاي قديمي كه ديگر صنف مورد نظر آن وجود ندارد يا به مكان ديگري نقل مكان كرده است از ديگر مواردي ميباشد كه به سرگرداني شهروندان ميافزايد، همچنين به دليل رعايت نكردن موارد ايمني برخي تابلوها در برابر عوامل جوي مستحكم نبوده و با سقوط روي خيابانها يا معابر و پيادهروها جان و امنيت شهروندان را به خطر مياندازند.
بيتوجهي به فرهنگ و ادبيات ايراني
آنچه بيش از همه سبب اين نابساماني و ناهمگوني تابلوهاي تبليغاتي ميشود آن است كه برخي نوشتههاي روي تابلوها با تخصص و حتي حرفه صاحبان تابلوها همخواني نداشته و ندارد.
استفاده از كلمات خارجي و تصاويري كه با فرهنگ و آداب و رسوم ايراني همخواني ندارد، سبب شده است تا فرهنگ و ادبيات غني ايراني در اين تابلوهاي تبليغاتي گم شود و به دليل فقدان نظارت لازم هر روز بر تعداد اين تابلوها افزوده ميشود. گاه برخي تابلوها با نورپردازيهاي نامناسب نه تنها جنبه تبليغاتي نداشته بلكه آلودگي بصري را هم به دنبال دارند. استفاده از نورها و لامپهاي ليزري و زنون مزاحمتي را براي همسايگان در شبها فراهم ميسازد و همچنين بايد توجه داشت كه در اين كمبود انرژي الكتريكي، مصرف برخي تابلوها از حد مجاز نيز بالاتر رفته و به نوعي حقوق ساير شهروندان با اسراف كردن انرژي زير پا گذاشته ميشود. برخي صاحبان صنوف، تابلوهاي قابل حمل را گاهي اوقات روي معابر يا گوشه خيابان قرار ميدهند تا بتوانند با جلب نظر مشتري خدمات و كالاي خود را به فروش برسانند، گاه همين بيدقتي سبب شده است تا برخي اتومبيلها و حتي عابران آسيب ببينند.
هرچند در سالهاي اخير از سوي سازمان زيباسازي اقداماتي براي ساماندهي تابلوهاي تبليغاتي اين مركز صورت گرفته است اما به دليل تعداد زياد تابلوهاي تبليغاتي و نبود سازوكار مناسب و قانونمند تاكنون اقدامات قابلتوجهي براي ساماندهي اين تابلوها صورت نگرفته است و فقط مراكز تجاري و خدماتي و حتي اداري جديدالتأسيس اقدام به گرفتن مجوز كرده و براساس ضوابط عمل كردهاند، با اين حال به دليل وجود خلأ و نبود قوانين جامع اخيراً اعضاي شوراي شهر رسيدگي به لايحه اخذ عوارض از ابزار تبليغاتي را در دستور كاري خود قرار دادهاند.
ورود شورا به بحث ساماندهي و اخذ عوارض از تابلوهاي تبليغاتي صنوف
بحث ساماندهي و لايحه اخذ عوارض از ابزار تبليغاتي صنفي در حالي در شوراي شهر تهران به تصويب اعضاي شورا رسيد كه برخي از اعضا بر كاهش عوارض و برخي ديگر بر افزايش قيمت عوارض دريافتي از صنوف تأكيد كردند. علیرضا دبیر در جلسه علني شوراي اسلامي شهر تهران با اشاره به اينكه اين لايحه در سال 91 به شورا فرستاده شده، اظهار داشت: طرح ساماندهی تمام مصوباتی که درباره زیباسازی در شورای شهر وجود داشته آغاز شده است و در حال حاضر موضوع اخذ عوارض را در کمیسیون بررسی کردهایم. وی افزود: آخرین مصوبه در خصوص اخذ عوارض صنفی مربوط به سال ۸۵ بوده و ما در مصوبه جدید اصلاً به موضوع افزایش قیمتها نپرداختهایم؛ موضوعی که در این لایحه بررسی شده بازدارندگی اصناف است.
تأكيد بر پرداخت عوارض براي استفاده از فضاي شهري
این عضو شورای شهر با اشاره به یکپارچهسازی انواع تابلوها گفت: پیش از این، تابلوها بر اساس جنسشان از قبیل چوبی، فلزی و ... هر کدام یک نرخ متفاوت داشتند اما کمیسیون برنامه و بودجه همه تابلوها را یکپارچه و در یک قالب قرار داده و میانگین پنج درصد را برای سردر ورودی تابلوهای اصناف در نظر گرفته است. وي ادامه داد: پیش از این تابلوهای اصناف که روی نمای اصلی و جانبی ساختمان نصب میشد به تفکیک جنس شش تا ۱۴ درصد عوارض داشتند اما ما میانگین ۱۰ درصد را برای همه جنس تابلوها در نظر گرفتهایم. برای بام ساختمانها هم میانگین ۳۰ درصد و برای موضوع شیشهنویسی که پیش از این قانونی وجود نداشت میانگین پنج درصد را تعیین کردیم. همچنين محسن پیرهادی ديگر عضو شوراي شهر تهران در مخالفت با پايين آمدن قيمت عوارض در اين لايحه اظهار داشت: كميسيون برنامه و بودجه اقدام خوبي انجام داده اما با گرفتن ميانگين، ميزان عوارض را كم كرده است. يكپارچه كردن تابلوها خوب است اما بايد همه كساني كه از فضاي شهري براي كسب درآمد استفاده ميكنند، عوارض آن را به شهرداري پرداخت كنند. ما بايد به دنبال افزايش درآمد باشيم و گرفتن ميانگين درست نيست. پيرهادي در ادامه پيشنهاد داد قيمت عوارض افزايش پيدا كند. عليرضا دبير در پاسخ به پيرهادي عنوان كرد: ما نماينده مردم هستيم و بايد درباره ميزان عوارض سمت مردم باشيم. ما به موضوع عوارض تابلوها نگاه درآمدي نداريم و اولويت در اين لايحه سيما و منظر شهري است.
ساماندهي و كاهش اغتشاشهاي بصري
دنيامالي رئيس كميسيون عمران شوراي شهر تهران در ادامه با اشاره به اينكه مشكل مديريت شهري درآمدزايي از محل عوارض تابلوها نيست، گفت: موضوع مهم منظر شهري است. در حال حاضر اغتشاش بصری تابلوها بزرگترین مشکل شهر است. در بسیاری از نقاط شهر میبینیم که تیپبندی و ترکیببندی رنگها رعایت نمیشود، اینها نکاتی است که ما باید به آنها بپردازیم. من پیشنهاد میکنم دوستان در کمیسیون معماری و شهرسازی کمک کنند تا تابلوها سازماندهی شوند.
دبیر در ادامه بیان داشت: لایحه ساماندهی به کمیسیون برنامه و بودجه آمده و ما در حال بررسی این لایحه هستیم. بر اساس طرحی که در شورای سوم تصویب شد سازمان زیباسازی را مجاب کردیم، لایحه ساماندهی را به شورای شهر بیاورد و اکنون در حال یکپارچه کردن این مصوبات هستیم.
حذف تابلوها از روي پلهاي سواره و پيادهرو
یکی دیگر از پیشنهادات ارائهشده در صحن علنی شورای شهر حذف تابلوهای تبلیغاتی از روی پلهای سواره و پیادهرو بود. دنیامالی و سرخو از نمایندگانی بودند که بر تصویب این پیشنهاد اصرار میکردند اما از نظر مسجدجامعی رئیس شورا این موضوعات به عنوان بحث ساماندهی باید در لایحه ساماندهی مطرح شود. رئیس کمیسیون برنامه و بودجه هم با تأكيد بر اینکه ما نباید دستگاه اجرا را با مشکل مواجه کنیم، اظهار داشت: این قانون سال ۸۵ است و ما یک باره نمیتوانیم تابلوها را از این قانون حذف کنیم. کامیاب مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران هم با اشاره به اینکه در لایحه پیشنهادی شهرداری اصناف از تبلیغات کلی شهری جدا شدهاند، تأكيد کرد: لایحه مورد بحث مربوط به اصناف است و ما هر دو لایحه را به شورا تقدیم کردهایم، قصد و غرض ما درآمدزایی نیست. اختلاف اعضاي شوراي شهر درباره تبصرههاي اين لايحه با اضافه شدن چند تبصره حل شد. یکی از تبصرههای اضافهشده پیشنهاد چمران مبنی بر حذف تبصرههای مغایر با لایحه ساماندهی بعد از تصویب آن بود.
ساماندهي تابلوهاي تبليغات شهري اگر به درستي انجام شود علاوه بر آنكه ميتواند بر زيبايي چهره و سيماي شهري بيفزايد، اجراي درست آن ميتواند شهر را از آشفتگي بصيري تا حدي نجات داده و به سيماي شهري روحي تازه ببخشد و بخشي از منبع درآمد پايدار شهري نيز به حساب آيد.
