هنوز هم درباره آنچه ميگويد شك دارم. اصلاً نميتوانم باور كنم. همين جا بيخ گوشمان اين كارها انجام ميشود. اما او آدم دروغگويي نيست تازه اين حرفها را دست و پا شكسته قبلاً هم از چند نفر ديگر شنيدهام. كلاسهاي آموزشگاهي كه قرار بود محل آموزش زبانهاي خارجي باشد حالا با گذشت چند هفته از ترم جديد تبديل شده به كلاس رقص و سبك زندگي غربي. آنطوركه اين مادر تعريف ميكند: چند ماه پيش دختر نوجوانش را براي فراگيري زبان انگليسي در يكي از آموزشگاههاي زبان ثبت نام ميكند اما با گذشت چند هفته از ترم متوجه تغييراتي در نوع رفتار و لباس پوشيدن دخترش ميشود. كنجكاو ميشود. موضوع را پيگيري ميكند و در كمال ناباوري ميبيند در كلاس آموزش زبان انگليسي غير از زبانهاي خارجي هنرهاي جديدي مثل رقص و انواع آرايشهاي جديد را هم به كساني كه ثبت نام كردهاند آموزش ميدهند. هرچند با شكايت اين مادر و چند نفر ديگر از والدين مجوز اين آموزشگاه باطل و كلاسهاي آموزشي آن تعطيل ميشود اما ماجراهاي تكان دهندهاي كه اين مادر با نگراني از وضعيت برخي كلاسهاي آموزش زبانهاي خارجي ميگويد موضوعي نيست كه بتوان به راحتي از كنار آن گذشت.
عكسهاي نامناسب و ذهن پاك كودك
درحالي كه انتقادها از سيستم آموزشي زبانهاي خارجي در كشور و كيفيت ارائه آموزشها همچنان ادامه دارد هشدارها و انتقادات فراوان فعالان و مسئولان فرهنگي كشور نيز به محتواي كتب آموزش زبانهاي خارجي موضوع تازهاي است كه بازنگري در كيفيت ارائه آموزش زبانهاي خارجي و افزايش نظارت به ابعاد كمي و كيفي آن را بيش از پيش ضروري ميسازد.
خوب يادم هست وقتي دوباره ياد صحبتهاي آن مادر ميافتم يكي از مسائل نگرانكننده ديگري كه مطرح ميكرد اين بود كه برخي از عكسها و تصاوير مندرج در كتب آموزش زبان انگليسي به هيچ وجه متناسب با سبك زندگي ايراني – اسلامي نيست و به طور واضح ترويجكننده نوع پوشش و سبك زندگي غربي است. براي همين يك روز كه درمترو چشمم به كتاب آموزش زبان انگليسي دختر بچه خردسالي ميافتد كه پدرش او را به آموزشگاه ميبرد از سر كنجكاوي براي چند دقيقه كتابش را ميگيرم و به محتواي آن و عكسهايي كه در كتاب گنجانده شده نگاه ميكنم و از آنچه در اين كتاب ميبينم تعجب ميكنم.
ورق ميزنم، دوباره ورق ميزنم، فرقي نميكند صفحات بعدي هم همينطور است، عكسها و تصاويري نامناسب در سرتاسر كتاب زبان انگليسي به چشم ميخورد. دوباره به پشت جلد كتاب نگاه ميكنم تا مطمئن شوم واقعاً اين كتاب كه درتيراژ بالايي هم منتشر شده مجوز انتشار قانوني دارد يا از اين كتابهايي است كه زير زميني و به دور از چشم مسئولان نشر در كشور چاپ و منتشر شده است. نخير، كتاب با مجوز قانوني و در همين تهران چاپ شده، توسط يك انتشاراتي داراي مجوز و در يك چاپخانه نزديك ميدان انقلاب. دخترك سن و سالي ندارد. كتاب را از من ميگيرد و ميگذارد توي كيفش. براي او كه هنوز غرق در دنياي كودكياش است عكسها و تصاوير كتاب انگليسي مثل عروسكهاي باربي جذاب است و اگر 10تا عروسك دارا و سارا هم به او بدهي حاضر نيست حتي يك ساعت آنها را با عروسك باربياش كه تور سفيد عروسي به تن دارد و آهنگ موزون مينوازد عوض كند.
هشدار كارشناسان تعليم و تربيت
براي او و هزاران كودك و نوجوان ديگر كه امروز به خاطر علاقهمندي والدينشان و براي جبران آينده و فرداي خود به كلاسهاي آموزش زبانهاي خارجي ميروند تفاوت عكس و تصوير كتاب انگليسي كه آموزشگاه به او ميدهد با كتاب فارسي دبستان خيلي مشخص نيست. اما نگرانيها آنجايي بيشتر ميشود كه كارشناسان تعليم و تربيت و روانشناسان كودك از تأثير عكسها، تصاوير، ديالوگها و حتي رفتارهاي مربيان آموزشي در ذهن كودك ميگويند و نسبت به آنچه در برخي از آموزشگاههاي زبان خارجه ميگذرد هشدار ميدهند.
به عقيده آنها روشي كه آگاهانه يا ناآگاهانه در برخي از آموزشگاههاي زبانهاي خارجي به كار گرفته ميشود ميتواند در آينده كودك را در انتخاب سبك صحيح زندگي ايراني – اسلامي دچار مشكل كند.
شايد براي همين است كه وقتي با يكي از كارشناسان تعليم و تربيت كه سالها در مدارس تهران تدريس داشته است و اكنون مديريت يكي از آموزشگاههاي زبانهاي خارجي را بر عهده دارد صحبت ميكنم خود درباره آنچه در برخي از آموزشگاههاي زبانهاي خارجي ميگذرد اظهار نگراني ميكند. علي محمد حسينزاده معلم بازنشسته آموزش و پرورش در اين باره ميگويد: در برخي از آموزشگاههاي زبانهاي خارجي خصوصاً آموزشگاههاي انگليسي كتابهايي چاپ و منتشر ميشود كه با فرهنگ و سبك زندگي ايراني – اسلامي در تضاد است. وي ميگويد: متأسفانه گاهي اوقات عكسها يا تصاويري را در كتابهاي آموزش زبانهاي خارجي ميبينيم كه به هيچ وجه مناسب نيست و ميتواند تأثيرات منفي براي بيننده داشته باشد. او ادامه ميدهد: اين نگرانيها زماني بيشتر ميشود كه در متون و ديالوگهاي برخي از كتب نيز شاهد ترويج نوعي از سبك زندگي غربي و تحقير سبك زندگي ايراني – اسلامي هستيم. اين معلم بازنشسته ادامه ميدهد: تمام نگراني ما اين است كه اين كتابها به راحتي در اختيار كودكان و نوجوانان قرار ميگيرد و بدون اينكه به تأثيرات ناگوار آن توجه كنيم آن را در اختيار كودكانمان قرار ميدهيم.
فيلمهاي آموزشي، فيلمهاي هاليوودي
حسينزاده به پخش فيلمهاي آموزشي در كلاسهاي آموزشگاههاي زبانهاي خارجي اشاره ميكند و ميگويد: برخي از اين آموزشگاهها فيلمهاي هاليوودي را براي فراگيران زبان و دانشآموزان پخش ميكنند كه بسياري از آنها تبليغ مستقيم زندگي غربي و تحقير سبك زندگي ايراني – اسلامي است. وي اضافه ميكند: ديالوگهاي فيلم، پوشش بازيگران، استفاده از جلوههاي ويژه و گاهي اوقات صحنههاي نامناسب در اين فيلمها به گونهاي است كه ميتواند اعتقاد ديني و علاقهمندي افراد به زندگي ايراني – اسلامي را تحت تأثير قرار دهد.
چاپ كتاب مطابق ميل مدير آموزشگاهها
اما شايد بد نباشد بدانيد كتابهاي زبان انگليسي كه حاوي تصاوير غربي و عكسهاي نامناسب است مطابق ميل و به درخواست مديران برخي از آموزشگاهها و در مؤسسات انتشاراتي مختلف چاپ ميشود.
آنطور كه يكي از مديران يك مؤسسه انتشاراتي در تهران ميگويد: عكس روي و پشت جلد كتابهاي انگليسي يا ديگر كتابهاي آموزش زبان خارجي يا عكسهاي مياني صفحات و تصاويري كه در لابه لاي صفحات كتاب ميآيد به سفارش مدير آموزشگاه و مطابق ميل وي چاپ و منتشر ميشود.
وي ميافزايد: راستش را بخواهيد هيچ نظارتي بر محتواي كتب زبانهاي خارجي نيست و آموزشگاهها هر طور كه بخواهند به چاپ و انتشار كتابهايشان اقدام ميكنند.
اين صحبتهاي مدير انتشاراتي را يك عضو هيئت علمي دانشگاه و مدرس زبان انگليسي نيز تأييد ميكند و با انتقاد از محتواي كتب زبان انگليسي ميگويد: كتابهاي زبان انگليسي خالي از محتواي فرهنگ ايراني- اسلامياند درحالي كه اين كتابها بايد فرهنگ اسلامي و ايراني ما را منعكس كنند. محمود عليزاده ميافزايد: براي نمونه تصاويركتابها بايد منطبق با فرهنگ خاص كشورمان باشد. ارتباط صميمي كه ميان خانوادهها وجود دارد ميتواند از طريق مفاهيم و تصاوير كتاب به دانشآموزان منتقل شود، اما متأسفانه امروز در كتابهاي زبان تنها نوعي گفت و شنودهاي عادي و پيش پا افتاده مطرح شدهاند. وي به استفاده از فيلمهاي هاليوودي در برخي از آموزشگاهها نيز انتقاد ميكند و ميگويد: متأسفانه در برخي از اين آموزشگاهها از نسخه اصلي فيلمهاي هاليوودي با زبان اصلي به عنوان فيلمهاي آموزشي استفاده ميشود و زماني كه به اين روش انتقاد ميشود مديران آموزشگاه اينگونه توجيه ميكنند كه پخش اين فيلمها براي تقويت زبان خارجي دانشآموزان و فراگيران زبان است. اين عضو هيئت علمي دانشگاه وقوع اينگونه رفتارها را در برخي از آموزشگاههاي زبانهاي خارجي مصداق روشن «تهاجم فرهنگي» ميداند و با اشاره به دغدغههاي رهبر معظم انقلاب در خصوص مقابله با تهاجم فرهنگي ميگويد: حضرت آيتالله خامنهاي رهبر معظم انقلاب اسلامي چندي پيش در ديدار رئيس و اعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي، رصد و شناخت دقيق پديدههاي نوظهور تهاجم فرهنگي را قبل از ورود به ايران ضروري دانستند و خاطر نشان كردند: «دير فهميدن و دير جنبيدن مشكل آفرين است بنابراين بايد به موقع و حكيمانه برخورد كرد.»
عليزاده خاطر نشان ميكند: همه متوليان فرهنگ و دلسوزان فرهنگي بايد براي مقابله با اين نوع جديد از تهاجم فرهنگي و پيشگيري از نفوذ و گسترش آن تلاش كنند.
انتقاد نمايندگان مجلس
مشكلات فرهنگي و ناهنجاريهاي برخاسته از برخي كلاسهاي زبان انگليسي حتي مورد انتقاد مسئولان از جمله نمايندگان مجلس هم هست. به گونهاي كه ابوالقاسم خسرويسهلآبادي، عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي نيز چندي پيش در گفتوگو با خبرگزاريها نحوه نادرست تدريس در آموزشگاههاي زبان خارجي را يكي از دلايل رواج فرهنگ غرب ميداند.
اين نماينده مجلس شوراي اسلامي گفته است: مشكل از آن جا شروع ميشود كه آموزشگاههاي زبان، كتابهاي آموزش زبان خارجي را كه محتوايي از سبك زندگي غربي در آن وجود دارد بدون هيچ تغييري براي متربيان تدريس ميكنند و اين متربيان كه اكثراً قشر جوانان جامعه هستند، علاوه بر فراگيري زبان خارجي، با فرهنگ آنان نيز آشنا ميشوند و به تدريج اين فرهنگ را در زندگي خود به كار ميگيرند.
وي با اشاره به تأكيد مقام معظم رهبري مبني بر ترويج سبك زندگي اسلامي، خاطر نشان كرد: نظام آموزشي ميتواند از عوامل مؤثر در ترويج سبك زندگي اسلامي باشد، اما به دليل وجود مربيان ضعيف و ناكار آمد، بحث سبك زندگي اسلامي در نظام آموزشي بسيار كمرنگ شده است.
عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي در خصوص وضعيت نابسامان آموزشگاههاي زبان خارجي اظهار كرد: امروزه شاهد رواج فرهنگ غربي در جامعه هستيم و بيشك يكي از دلايل آن آموزشهاي نادرست در آموزشگاههاي زبان خارجي است.
وي از همه دستگاهها خواست تا در اين خصوص چارهانديشي و با تدوين يك برنامه مناسب از ترويج سبك زندگي غربي توسط برخي آموزشگاههاي زبان خارجي جلوگيري كنند.
كيفيت پايين آموزش در كنار مشكلات فرهنگي
اما دركنار تمام اين مسائلي كه ذكر شد از مشكلات ديگري كه برخي از آموزشگاههاي زبان با آن روبه رو هستند كيفيت پايين آموزش و سطحي بودن آموزش دروس است.
در اين ميان برخي از آموزشگاهها بدون بهره گرفتن از استانداردهاي آموزشي و تنها با اجاره كردن يك فضاي مناسب و استخدام چند مدرس زبان و درج آگهي اقدام به برگزاري كلاسهاي آموزشي ميكنند در حالي كه بيش از هر چيز ديگري به سود و درآمد خود فكر ميكنند. شايد براي همين است كه برخي از افراد حداقل يكبار در دورههاي آموزش زبان شركت كرده و با گذشت يكي دو ترم و نرسيدن به نتيجه دلخواه از ادامه راه صرفنظر ميكنند.
اين موضوع را يكي از مدرسين زبان هم تأييد ميكند و ميگويد: واقعيت در برخي از آموزشگاههاي زبان همين است كه شما ميگوييد؛ چراكه در برخي از آموزشگاهها كيفيت تدريس و سطح بالاي آموزشي چندان معنا و مفهومي ندارد و رقابت در اين آموزشگاهها براي دريافت پول بيشتر است.
وي مهمترين علت اين موضوع را روشهاي نادرست تدريس و بيتوجهي به استانداردهاي آموزشي ميداند و ميگويد: اغلب آموزشگاهها فاقد ساختار و هدف مشخص آموزشي هستند و براي شروع، برنامهريزي مشخص علمي و اساسي ندارند.
آموزشگاههاي غير مجاز زير پوست شهر
شايد بد نباشد بدانيد كه آموزشگاههاي زبانهاي خارجي از وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم مجوز دريافت ميكنند و آنطور كه آمارها نشان ميدهد بيش از 3 هزار آموزشگاه زبان خارجي در كشور فعال است.
اگرچه نميتوان به يك چشم به همه آموزشگاهها نگاه كرد و همه آنها را به عنوان آموزشگاههاي ترويج كننده نوع جديدي از تهاجم فرهنگي دانست اما به طور حتم بايد با آموزشگاههايي كه خواسته يا ناخواسته مروج سبك زندگي غربي هستند و با رفتارهاي خود ارزشهاي ديني و سبك زندگي ايراني – اسلامي را زير سؤال ميبرند به طور جدي مقابله كرد. در اين ميان وجود آموزشگاههاي غيرمجاز معضل بزرگي است كه در نگاه اول بسياري از اين آموزشگاههاي فاقد مجوز ميتوانند لطمههايي جدي به فرهنگ و سبك زندگي ايراني – اسلامي وارد كنند. اما متأسفانه آنطور كه آمارها نشان ميدهد عزم جدي براي برخورد با آموزشگاههاي غيرمجاز وجود ندارد. حداقل در شهر شلوغي مثل تهران كه آموزشگاههاي مختلف مثل قارچ ميرويند خبري از عزم و اراده جدي براي برخورد با آموزشگاهها غيرمجاز يا آموزشگاههايي كه مروج سبك زندگي غربي هستند ديده نميشود. براي اثبات اين ادعا ميتوان همين امروز سري به ميدان انقلاب زد.
