در چارچوب روابط دوجانبه و رفتوآمدهاي فعال بين ايران و تركيه، ما ميزبان اردوغان هستيم كه هيئت همهجانبه سياسي و اقتصادي را با خود آورده است. به جز عرصههاي همكاري جاري و تجاري بين دو كشور، فضاي جديد و ناشي از برنامه اقدام مشترك، زمينههاي جديدي كه براي تركها جذاب است نيز به انگيزههاي اردوغان و هيئت ترك در اين سفر ميافزايد. با اينكه همواره در دهههاي گذشته مرزهاي دو كشور با هويت دوستي و همكاري همراه بوده، ولي رويكرد به شرق در سياست خارجي تركيه در چند سال گذشته كه با معماري داود اوغلو دنبال شد، آزمون بسيار بدي از رفتار منطقهاي تركيه به نمايش گذاشت.
هزينهاي كه تركها در ازاي سياست صفر كردن تنش با همسايگان متحمل شدهاند، نياز به بر شماري ندارد، ولي مقامات ترك هنوز بر رويكرد منتهي به پرتگاه تروريسم در سوريه اصرار دارند و نميخواهند شانس خود را در نشستهايي مانند ژنو2 در مونترو براي محقق كردن روياي اسقاط نظام، از دست بدهند.
اصرار بر اشتباه به ويژه در حالتهايي كه به تنزل موقعيت سياستمداران و حاكميتها منتهي ميشود، از عبرتهاي تاريخ است. در حوزههاي تجاري و اقتصادي، هر دو كشور بهره بردهاند و توسعه اين مناسبات نيز براي دو كشور سودمند و راهبردي است. خصوصاً اينكه اردوغان در تنشهاي جديدي با جريان گولن و كشمكشهاي درون ساختاري، با 70 ميليارد دلار خسارت روبهرو است كه در مؤلفههاي بورس و كاهش ارزش پول تركيه به وجود آمده است و بيثباتي در سرمايهگذاري در تركيه، آينده سياسي اردوغان را كه كانديداي رياست جمهوري در تركيه است، با دغدغه روبهرو كرده است.
اگرچه داود اوغلو با شيطنت غيرقابل توجيه كه فاقد حداقلهاي شاخص دوستي با ايران است، به هيئت ائتلاف مخالفان در سوئيس گفته است كه دليل گسترش القاعده و تروريسم و خصوصاً داعش و النصره را به عهده ايران و حزبالله در سوريه قرار دهيد و اين ادبيات توسط جربا به عنوان رئيس ائتلاف و مقامات سعودي براي فرار از رسوايي القاعدهپروري در منطقه، هم تكرار ميشود.
در دستهبندي موضوعي براي همكاري با تركيه، بديهي است كه عرصههاي با كاركرد سودمندي دوطرفه بايد محور گفتوگو و گسترش همكاري با مقامات ترك باشد و وارد شدن به عرصههاي اصرار تركيه در استمرار سياستهاي شكستخورده و پرهزينه، نبايد به محور گفتوگو تبديل شود. از آنجا كه آينده سياسي اردوغان براي ايران اهميت دارد، حذف معمار و يا سياستهاي پرهزينه وي ميتواند به عنوان تذكر و نصيحت دوستانه به آنها تذكر داده شود. دليل اين الزام اين است كه مقامات ترك و در بيان واضح، مسئولان امنيتي تركيه با دستور اوغلو و اردوغان، به حمايتهاي تسليحاتي و نظامي از گروههاي وابسته به القاعده و تروريست در سوريه به شكل پنهان ادامه ميدهند كه يك نمونه آن توسط نيروهاي نفوذي گولن در پليس تركيه حدود دو هفته قبل افشا و اعترافات افراد آن در رسانههاي ترك منعكس گرديد. اين رويكرد به جز امنيت داخلي تركيه، حوزههاي امنيتي ايران و دغدغههاي آلوده شدن اين ويروس وحشي در محيط داخلي ايران، موجبات تهديد را مهيا ميكند كه يادآوري آن به طرفهاي ترك ضروري است.
در يك نگاه كلان منطقهاي هنوز انديشههاي اخواني درك دقيقي از خطر امريكا، رژيم صهيونيستي و رژيم وهابي عربستان كه مزرعه و مرتع تروريسم القاعدهاي است، ندارند و عين اليقين شدن اين تهديد براي آنها نياز به زمان دارد تا بدانيد كه چگونه به ابزار اجرايي سياستهاي مطلوب آنها تبديل ميشوند و به تدابير آنها سواري مجاني ميدهند.
لذا همكاري با اردوغان و گسترش همكاريها با تركيه تنها در زمينههايي كه منافع دو كشور و ملت را تأمين نمايد ميتواند مورد استقبال قرار گيرد و خط قرمزهاي ايران در عراق، سوريه و لبنان، حداقلهاي لازم براي تذكر به طرفهاي ترك ميباشد و قابل مذاكره نيستند، خصوصاً اينكه داود اوغلو از همتاي ايراني خود بخواهد كه براي خشنودي وي، اهداف سياست مشكوك و شكست خورده در سوريه را در سيني طلا به آنها تقديم كنيم. اوغلو بايد هزينههاي رويكردي خود را قبول كرده و شريك در شكست و هزينه را در ايران جستوجو نكند.
