امسال حال سينماي دفاع مقدس نسبت به چند دوره گذشته جشنواره فيلم فجر بهتر شده است. پنج فيلم در بخش مسابقه سينماي ايران حضور دارند و يك فيلم در تلاش است كه خود را به فجر برساند. اينكه سينماي دفاع مقدس بتواند در حدود يك پنجم بخش سوداي سيمرغ جشنواره فيلم فجر را از آن خود كند، آماري قابل قبول براي گونه سينمايي است كه مدتهاست انتظار روزهاي بهتر را ميكشد.
روزهاي زندگي، آخرين خاطره خوب
به گزارش«جوان»، جشنواره سيام فيلم فجر با اهداي جايزه بهترين كارگرداني به «روزهاي زندگي» به كار خود پايان داد؛ فيلمي به كارگرداني پرويز شيخ طادي و با تهيهكنندگي سعيد اسدي كه ساخت آن با مشكلات زيادي روبهرو شده بود. «روزهاي زندگي» در جشنوارهاي كه محمد خزاعي دبيري آن را بر عهده داشت توانست جوايز متعددي را به دستآورد و نشان دهد كه هنوز هم ميتوان با سينماي دفاع مقدس، در جشنواره فجر حرفي براي گفتن داشت. در اين جشنواره «ملكه» نيز حضور داشت. ديگر فيلم مهم دفاع مقدسي در جشنواره سيام به كارگرداني «محمدعلي باشه آهنگر» بود كه به رغم گرفتن دو سيمرغ، هيچ وقت كارگردانش از نتايج داوريهاي جشنواره راضي نبود. فيلم باشه آهنگر حتي از سوي منتقدان فيلم نيز با ايرادات زيادي روبهرو شد. مهمترين ايراد اين بود كه «ملكه» فيلمي ضد جنگ است نه دفاع مقدسي و اين تفاوت ماهوي فيلم باعث شد بسياري از كساني كه اين فيلم را تماشا كردند نتوانند با آن ارتباط برقرار كنند. اما «شور شيرين» ساخته جواد اردكاني كه به بخشي از زندگي سردار شهيد محمود كاوه ميپرداخت، شروعي بود براي گرايش سينماي ايران به توليد فيلم درباره فرماندهان شهيد دفاع مقدس. ادامه اين روند را در «زيباتر از زندگي» انسيه شاه حسيني و نيز فيلم«چ» به كارگرداني ابراهيم حاتميكيا ميبينيم. «شور شيرين » در چند بخش نامزد دريافت سيمرغ شد و توانست به طور مشترك با فيلم «در انتظار معجزه» سيمرغ زرين دبير جشنواره را از آن خود كند.
موفقيتهاي اين سه فيلم را ميتوان آخرين درخششهاي سينماي دفاع مقدس، در آسمان سينماي ايران دانست.
وعده 10 درصدي
مهرماه سال گذشته كرمان ميزبان دوازدهمين جشنواره بينالمللي فيلم مقاومت بود؛ جشنوارهاي كه ابتدا با نام جشنواره فيلم دفاع مقدس آغاز به كار كرده بود اما به دليل گستردگي موضوع مقاومت، به جشنواره فيلم مقاومت تغيير نام داد. دوازدهمين دوره اين جشنواره با دبيري محمد خزاعي برگزار شد. اين بار «ملكه» توانست جوايز مهم جشنواره را از آن خود كند تا شايد بيمهري كه در فجر به آن شده بود به نحوي جبران شود و باشه آهنگر با دلگرمي بيشتر به سراغ توليد فيلم جديدش كه باز هم در حال و هواي دفاع مقدس است، برود.
در اختتاميه اين جشنواره، جواد شمقدري رئيس وقت سازمان سينمايي طي سخناني به اهميت سينماي دفاع مقدس پرداخت و گفت: «يكي از واقعيتهاي تلخي كه در عرصه سينماي دفاع مقدس رخ داد به سال 76 و هنگام روي كار آمدن دولت اصلاحات برميگردد. در اين دوران تير خلاص به سينماي دفاع مقدس زده شد و اين سينما ديگر نتوانست به دوران فعال و پرتلاش خود بازگردد.»
وي ادامه داد: «شايد در 10 سال گذشته به طور متوسط مثلاً سالي دو فيلم با مضمون دفاع مقدس در كشور توليد شده اما اين تعداد با توجه به ظرفيت بالاي سينماي دفاع مقدس، خيلي كم است. اين در حالي است كه خود دفاع مقدس به مثابه گنجينه گرانبهايي از نظر شخصيتپردازي، قصهپردازي، توليد درام و جذابيتهاي ذاتي تماشاگر است.»
رئيس وقت سازمان سينمايي گفت: «سينماي دفاع مقدس ميتواند سينماي ايران را به نقطه آرماني خود برساند.» وي ادامه داد: در برنامهريزيهاي ما حداقل 10 درصد توليد فيلم دفاع مقدس لحاظ شده و هم اكنون هفت اثر در اين ژانر آماده نمايش است و پنج فيلم نيز در عرصه مقاومت بينالملل در آستانه توليد قرار دارد.»
جشنواره مقاومت با وعده توليد 10 درصدي سينماي دفاع مقدس به پايان رسيد. اما درست چند ماه بعد و در جشنواره سي و يكم فيلم فجر، كمبود فيلمهاي دفاع مقدسي نشان داد كه برنامهريزيهايي كه شمقدري از آنها نام ميبرد حداقل در كوتاه مدت جواب نداده است. در جشنواره سي و يكم فيلم فجر، سينمايي دفاع مقدس عملاً نماينده درخوري نداشت. «خاكستر و برف» ساخته روحالله سهرابي كه به زندگي شهيد داوود منصوري ميپرداخت و «زيباتر از زندگي» فيلم ضعيفي از انسيه شاهحسيني كه به زندگي شهيد علمالهدي پرداخته بود، در بخش مسابقه حاضر بودند كه توفيقي به دست نياوردند.
جشنواره سي و يكم در ميان توجه بيش از حد سينماي ايران به مسائل برونمرزي چون افغانستان و عراق، به كار خود پايان داد.
اين 6 فيلم تازه نفس
اما جشنواره سيودوم كه درست يك هفته تا آغاز به كار رسمي آن باقيمانده است، ميزبان 1+5 فيلم دفاعي مقدسي است. آماري كه حداقل در چند دوره اخير جشنواره بيسابقه بوده است. فيلمهايي كه ممكن است از هم اكنون احتمال به دست آوردن چند سيمرغ را براي آنها رزرو شده دانست. پنج فيلمي كه هم اكنون حضورشان قطعي شده است، عبارتند از «چ»، «مهمان داريم»، «پنجاه قدم آخر»، «شيار 143» و «رنج و سرمستي». با توجه به وعده دبير جشنواره فجر مبني بر انتظار جشنواره براي حضور فيلم«معراجي ها» اين فيلم نيز به احتمال قوي ششمين فيلم دفاع مقدسي امسال خواهد بود.
ابراهيم حاتمي كيا امسال با «چ» به جشنواره فجر آمده است. اين كارگردان كهنهكار سينماي دفاع مقدس، چند سالي بود كه توجه خود را معطوف به سوژههاي اجتماعي كرده بود. «دعوت» و«گزارش يك جشن» هيچ شباهتي به فيلمهايي چون«بوي پيراهن يوسف» يا «برجمينو» نداشتند و دوستداران سينماي دفاع مقدس در انتظار بازگشت حاتميكيا به توليد آثاري در ژانر دفاع مقدس بودند. اين انتظار امسال به سر رسيده است.
«چ» كه با نام «چمران» نيز شناخته ميشود به زندگي شهيد چمران ميپردازد. آن طور كه در معرفي فيلم آمده «چ» قرار است روايت دو روز زندگي شهيد چمران باشد. «پنجاه قدم آخر» دومين تجربه كيومرث پور احمد، در ژانر دفاع مقدس است. «اتوبوس شب» فيلمي با بازي مرحوم خسرو شكيبايي اولين تجربه پوراحمد در حوزه دفاع مقدس بود.
«مهمان داريم» به كارگرداني محمدمهدي عسگرپور است، در خلاصه داستان منتشر شده از اين فيلم آمده است: درباره پدر و مادري است كه سه فرزندشان شهيد شدهاند و تصميم ميگيرند تنها پسر جانباز خود را از آسايشگاه به خانه منتقل كنند. خبر آمدن يك ميهمان گرانقدر، كارهاي زمينمانده و دلشوره پذيرايي، دغدغه پيش روي آنهاست. «رنج و سرمستي» اولين تجربه كارگرداني جهانگير الماسي است. فيلمبرداري«رنج و سرمستي» همراه حواشي نيز بود، از بازديد محمود احمدينژاد رئيسجمهور وقت از پشت صحنه فيلم گرفته تا ادعاي يك نويسنده مبني بر كپي بودن فيلمنامه «رنج و سرمستي» از فيلمنامهاي به نام «يأسهاي پنهان.» «شيار 143» ديگر فيلم حاضر در جشنواره امسال است كه رسيدنش به جشنواره با دشواريهايي همراه بود.
اين فيلم كه به كارگرداني نرگس آبيار توليد شده است، داستان انتظار يك مادر شهيد براي روشن شدن سرنوشت فرزندش را روايت ميكند. «معراجيها» جديدترين فيلم مسعود دهنمكي كه نام فيلمش اسم سگانه پر فروش «اخراجيها» را در اذهان تداعي ميكند. «معراجيها» قرار است هم در قالب فيلم سينمايي و هم سريال تلويزيوني توليد شود. اين فيلم به دليل حادثه انفجار در پشت صحنه آن كه منجر به كشته شدن پنج تن از عوامل فيلم شد، خبرساز شد. در آخرين روزهاي فيلمبرداري «معراجيها» در شهرك سينمايي دفاع مقدس، بر اثر انفجار موادي كه قرار بود در جلوههاي ويژه فيلم به كار برده شوند، جواد شريفيراد مدير باسابقه جلوههاي ويژه سينماي ايران به همراه چهار تن از همكارانش جان خود را از دست دادند. اين حادثه ناگوار باعث ايجاد وقفه در توليد فيلم شد اما عليرضا رضاداد قول مساعد داد تا جشنواره منتظر رسيدن «معراجيها» بماند.
حضور اين شش فيلم ميتواند دوباره چرخهاي سينماي دفاع مقدس را به حركت در آورد مخصوصاً اينكه امسال كارگردانان جواني كه در حال تجربه ژانر دفاعمقدس هستند ميتوانند خود را در رقابت با يكي از كهنهكارهاي سينماي دفاع مقدس محك بزنند.
