
كنفرانس بينالمللي ژنو ديروز در غيبت ايران با حضور 40 كشور در سطح وزراي خارجه آغاز شد؛ كنفرانسي كه مناظره هيئتهاي شركتكننده بر سر «ماندن يا رفتن اسد» در دوره موسوم به «دوره انتقالي سوريه» مهمترين دستور كار آن است. وزير خارجه سوريه، معارضان سوري و كشورهاي حامي و مخالف اسد سعي كردند با زنجيرهاي از سخنرانيها، كفه ديپلماسي را به سود خود سنگين كنند؛ سخنرانيهايي كه براي لحظاتي به جدال لفظي وزير خارجه سوريه با دبيركل سازمان ملل هم كشيده شد. با اين حال، همانطور كه حسن روحاني در آستانه پرواز به داووس گفته نميتوان اميد چنداني به ژنو2 بست، معاون وزير خارجه ايران نيز اين كنفرانس را بيشتر «يك نمايش سياسي» توصيف كرده و وزير خارجه عمان هم كه كشورش مانند ايران در ژنو حاضر نيست ژنو2 را بينتيجه توصيف كرد. منابع ديپلماتيك عصر ديروز گزارش كردند كه رايزنيهاي گسترده وزيران امورخارجه امريكا و روسيه در حاشيه ژنو انجام شده، ولي رويترز از گستردگي سطح اختلافات خبر داد.
به گزارش «جوان»، كنفرانس موسم به ژنو2 بعد از ماهها كش و قوس سياسي بر سر زمان برگزاري، سرانجام روز چهارشنبه در شهر «مونترو»سوييس با حضور هيئتهاي ديپلماتيك 40 كشور و نمايندگان چندين گره معارض سوري شروع به كار كرد. رئيس و اولين سخنران كنفرانس، بانكيمون دبيركل كل سازمان ملل بود كه بخش اعظم سخنان او به تعارفهاي ديپلماتيك و تشريح وضعيت بحراني سوريه متمركز شد. بعد از آن وزير خارجه سوئيس به عنوان ميزبان سخن گفت و سپس سرگئي لاوروف وزير خارجه روسيه سخنران صلي اجلاس بود. او در سخنان خود گفت كه حضور ايران در ژنو2 ضروري است و تأكيد كرد: «بايد ايران در اين نشست شركت داده شود تا بندهاي توافقنامه ژنو اجرايي شود.» او همچنين تأكيد كرد كه گفت وگوهاي سوريه آسان نخواهد بود و به سرعت نيز پيش نخواهد رفت. وزير خارجه روسيه همچنين گفت كه مهمترين اصل در «ژنو1» رسيدن به يك توافق ميان دولت سوريه و گروههاي مخالف است تا با اين طريق به خشونتها در سوريه پايان داده شود. وزير خارجه روسيه كه ساعاتي قبل از كنفرانس با اخضر ابراهيمي نماينده دبيركل سازمان ملل و جان كري وزير خارجه امريكا جلسه مشترك برگزار كرده بود، همچنين درخوصوص مداخله خارجي در بحران سوريه هشدار داد و گفت كه تلاش براي تحميل سناريوهاي خارجي در خاورميانه و شمال آفريقا، مدرنيزاسيون سياسي و اقتصادي در اين كشورها را عقب مياندازد. او تأكيد كرد كه از ابتدا هم مسكو با استفاده از نيروي نظامي موافق نبود.
كري: اسد جايي در آينده ندارد
سخنران بعدي اجلاس، جان كري، وزير خارجه امريكا بود كه سخنان او مبدا شروع بحثهاي جدي شد. كري به صراحت گفت كه اسد نميتواند در دولت انتقالي سوريه نقشي داشته باشد و او گفت: «ما فقط يك گزينه (براي سوريه)ميبينيم؛ مذاكره براي يك دولت انتقالي زاييده شده بر اساس توافق مشترك». تا اين جاي سخنان كري منطقي به نظر ميرسيد، ولي او ادامه داد: «اين به معناي آن است كه اسد بخشي از دولت انتقالي نخواهد بود. هيچ راهي وجود ندارد و به هيچ وجه امكانپذير نيست مردي كه سرپرستي واكنشهاي خونين به مردم خودش بوده، بتواند مشروعيت دوباره براي حكومت كردن به دست بياورد.»
سخنراني جان كري با پاسخهاي تند وليد المعلم وزير خارجه سوريه روبهرو شد و او به صراحت تأكيد كرد كه آينده اسد، خط قرمز دولت سوريه در كنفرانس ژنو است. او گفت: «موضوع رئيسجمهور و رژيم خط قرمز ما و مردم سوريه است. هيچ كس نميتواند در مورد رياست جمهوي صحبت كند. او تأكيد كرد: اين فقط مردم سوريه هستند كه ميتوانند درباره آينده سوريه تصميم بگيرند: «اين ملت سوريه هستند كه رهبران خود را تعيين ميكنند و براي آينده سوريه تصميمگيري ميكنند و هيچ كس نميتواند مشروعيت را از بشار اسد، رئيسجمهوري قانوني سوريه بگيرد!»
باعث تأسف است كنار قاتلان ملت سوريه نشستهايم
وزير خارجه سوريه لحن تندي هم در مقابل معارضين سوري به كار گرفت و گفت: «بسيار باعث تأسف است در نشست امروز در كنار كساني نشستهايم كه دستشان به خون ملت سوريه آغشته است. كساني كه انگار آنها تعيين ميكنند چه كسي به بهشت برود و چه كسي حق ورود به بهشت را ندارد، در حالي كه وضعيت در كشور خود را فراموش كردهاند.» بر اساس گزارش ايسنا، وي افزود: «كساني با ما امروز بر سر يك ميز نشستهاند كه بسيار تلاش كردهاند سوريه را ناامن و ويران كنند و با دلارهاي نفتي خود سلاح و تروريسم را به سوريه روانه ميكنند. اين چنين كشورهايي هيچگاه نميتوانند سخنگوي خواستههاي مردم سوريه باشند. تروريستهاي چچني، عربستاني، تركيهاي، قطري و غيره چگونه ميتوانند اهداف و آرمانهاي ملت سوريه را برآورده كنند.» وي خطاب به مخالفان سوري گفت: «آنهايي كه خود را نمايندگان مردم سوريه ميدانند مزدوراني بيش نيستند كه خود را به اسرائيل فروختهاند، در حالي كه مردم سوريه روزانه كشته ميشوند آنها در هتلهاي پنجستاره نشست برگزار ميكنند و خيانت و توطئهچيني در پيش گرفتهاند. اگر اين افراد خود را نماينده ملت سوريه ميدانند به سوريه بيايند و با درد و رنج مردم سوريه همراه باشند. آنان كه از تغيير در سوريه سخن ميگويند امكانات اجراي اين ادعاها را ندارند و هر كس را كه مخالف رأي خود بدانند از هرطايفه يا گروهي كه باشد دشمن ميدانند و براي از بين بردن آنها تلاش ميكنند.»
متن درگيري لفظي با بانكيمون
به گزارش «جوان» به نقل از بيبي سي در اين قسمت سخنراني المعلم، بانكيمون دبيركل سازمان ملل سخنان او را قطع كرد و با لحني اعتراضي گفت:«ممكن است سخنرانيتان را تمام كنيد.» معلم با اشاره به ماجراي سوختگيري نشدن هواپيماي هيئت سوري در يونان جواب داد: «من بعد از 12 ساعت پرواز به اينجا آمدهام و چند دقيقه ديگر از سخنانم مانده. اين سوريهاي است (كه من از آن صحبت ميكنم.) بان كي مون جواب داد: «چند دقيقه از سخنرانيتان مانده؟» معلم: «فكر كنم 5 تا 10 دقيقه» دبيركل سازمان گفت: «نه نه. ميتوانم به شما وقت ديگري بدهم كه صحبت كنيد.» وزير خارجه سوريه پاسخ داد: «من نميتوانم سخنرانيام را دو بخش كنم. بايد ادامه دهم... سعي ميكنم سريعتر صحبت كنم.» بانكيمون: «ميتوانيد چند دقيقهاي جمع كنيد؟» المعلم: «نخير چنين قولي نميدهم. بايدسخنرانيام را تمام كنم. تو ساكن نيويوركي و من در سوريه زندگي ميكنم. من حق دارم ديدگاه سوريه را در اين نشست بيان كنم. بعد از سه سال رنج و عذاب، اين حق من است.» بانكيمون: «ما بايد گفتوگوي سازنده و متوازني داشته باشيم. لطفاً از سخنان تحريككننده پرهيز كنيد.» وزير خارجه اسد: «اين (سخنان) سازنده است، مطمئن باشيد و اجازه بدهيد تمام كنم.» بانكيمون: «2- 3 دقيقه لطفاً. در فرصت ديگري ميتوانيد (صحبت كنيد)» المعلم: «شما 25 دقيقه صحبت كرديد و من حداقل 25 دقيقه نياز داشتم.»
بعد از چند دقيقه، بان كي مون يك بار ديگر سخنان وزير خارجه سوريه را قطع كرد و المعلم گفت كه ديگر چيزي از سخنانش نمانده است و بانكيمون نيز از او خواست كه به وعده خودش عمل كند. وزير خارجه سوريه جواب داد: «سوريه هميشه به وعدههايش عمل ميكند.» وليد المعلم در ادامه سخنانش گفت: «انقلاب سوريه» چه به بار آورد؟ اين انقلاب سياه است. مردم بر مقاومت اصرار ميورزند و ارتش براي محافظت از آنها اصرار دارد. كشورهاي دوست در كنار ما ايستادند؛ كشورهايي همچون روسيه و چين كه به حاكميت سوريه و تصميمات آن احترام ميگذارند.»وي در بخش ديگري از سخنانش خطاب به حاضران گفت: «گروههايي هستند كه مدعي حمايت از گروههاي ميانهرو هستند. شما را به خدا قسم ميدهم بگوييد كه ميانهروي كجاست؟ حمايتهاي نظامي و مالي از گروههايي كه نامهاي جديدي روي خود گذاشتهاند صورت ميگيرد. آنها همان تروريستهاي قديمي هستند كه لباس جديدي به تن كردهاند. آنها با بهانه حمايت از اين گروهها در نهايت به عراق و سوريه و ايران تروريست ميفرستند. همه بايد بيدار شوند.»وليد المعلم عنوان داشت: «غرب دستور ميدهد و عربها اجرا ميكنند تا سلاح به القاعده برسد. غرب مدعي مبارزه با تروريسم است. حال آنكه يا غافل است يا اينكه نميخواهد خود حقايق را ببيند و قبول كند. آيا اين همان سوريهاي است كه پس از كشتار آن را ميخواستيد. نه سوريه اينطور نخواهد ماند. ما بهرغم اقدامات برخي طرفها به اينجا آمدهايم تا مادران و كودكان را به خانههايشان برگردانيم تا حملات مغولها و تاتارها را متوقف سازيم و جلوي فروپاشي خاورميانه را بگيريم. ما آمادهايم تا اسلام درست را حفظ كنيم كه تحريف شده است.»
رئيس معارضان:ماندن اسد، خارج از ژنو2 است
احمد الجربا، رئيس ائتلاف مخالفان سوري، ديگر سخنران اجلاس بود. او گفت: «هزاران كودك با گلولههاي اسد كشته شدهاند. برخي از شما به سوريه آمديد و شاهد اين بوديد كه فعالان كشته شدند. شما آثار شكنجهها بر روي بدن فعالان را ديديد. سوريها خوب تروريستها را ميشناسند. سوريها مجبور به دفاع از خود و كشورشان شدند. چند سال از صبر سوريها ميگذرد. هزاران تظاهركننده شعار «مسالمتآميز» را سر دادند، اما كشته شدند و جهان شاهد اين امر بود.» الجربا ادامه داد: «بشار اسد ميخواهد در مسند خود باقي بماند. او شخصي است كه كشور را وارد بحبوحه خشونت كرد تا خود در كرسي بماند. گزارش سازمانهاي بينالمللي را ديديد كه شكنجه بازداشتشدگان را نشان ميداد.» وي تصريح كرد: «اسد مدعي مبارزه با تروريسم است. چه كسي اين حرفها را باور ميكند. ما در راستاي حمايت از مردم سوريه عمل ميكنيم. اين سخنان را گفتم تا تأكيد كنم كه ما كاملاً با ژنو 1 موافق هستيم. اختيارات اسد از جمله ارتش و سازمان اطلاعات بايد در اختيار دولت انتقالي قرار بگيرد. وقتي سخن از ژنو 1 به ميان ميآيد به معناي آزادي اسيران و خارج كردن مزدوران و پايان دادن به گرسنگي و توقف محاصرهها است.» احمد الجربا گفت: «ما آمدهايم تا بگوييم كه با ژنو 1 كاملاً موافق هستيم. ما تشكيل دولت انتقالي را مقدمهاي براي بركناري نظام اسد ميدانيم. مطرح كردن حرفهايي در خصوص ابقاي نظام اسد خارج از ژنو 2 است.»
تهران: نبود ايران و حضور حاميان تروريستها، مايه تأسف است
تهران عصر ديروز خبر سايت اسراييلي دبكا فايل درباره حضور محرمانه هيئت ايراني در ژنو2 را تكذيب كرد. وزارت امور خارجه كشورمان همچنين در بيانيهاي مواضع جمهوري اسلامي در قبال ژنو 2 را تشريح كرد. در اين بيانيه آمده است: بيترديد معيار هر راهكار دموكراتيك، بايد رأي مردم سوريه از طريق مكانيزم انتخاباتي اطمينانبخش باشد. جمهوري اسلامي ايران تنها راهحل بحران سوريه را راهكار سياسي از طريق گفتوگو ميان همه طيفهاي جامعه سوريه ميداند و بر اين اعتقاد است كه براي خروج از وضعيت كنوني ضروري است. ايران در بيانيه خود گفته: «به منظور كمك به يافتن راهحل سياسي براي بحران سوريه جمهوري اسلامي ايران به دعوت دبيركل سازمان ملل متحد پاسخ مثبت داد، اما برخي طرفها با اعمال فشار و اصرار بر مواضع خود مانع از اين امر شدهاند. موجب تأسف است درحالي كه برخي طرفهاي حامي تروريستها در اين نشست دعوت شدهاند از جمهوري اسلامي ايران كه در خط مبارزه با تروريسم قرار دارد با پيششرط دعوت به عمل آمد.»