این فیلمساز باسابقه عرصه مستند درسال ۱۳۵۸ با فیلم مستند "جویباره" کار خود را آغاز کرد و پس از آن با فیلمهای متعدد دیگری کار خود را درسینمای مستند ادامه داد.
او در سال ۱۳۶۰ مستند "جازموریان" را ساخت وسپس در سال ۶۳ "صیدمیگو" را کارگردانی کرد.
راه نو، یک روزعادی، راویان، جزیره قشم، خوزستان، همدان، گنجینه، مدرسه در دست بچه ها، شاه عبدالعظیم، کاخ گلستان، زبان ایلامی و من، گِل نبشته، روایتی ازمشروطه، قند تلخ، خواب و بیدار، خان آقا ، همراه شمس و ساعت عمارت خورشید ازآثاری هستند که او تاکنون در کارنامه هنری خود به ثبت رسانده است.
زندعلاوه بر فعالیت فیلمسازی به مدت یکسال عضو هیات مدیره انجمن مستند ایران، بازرس انجمن مستند ایران، داورجشنواره رشد، داور جشن خانه سینما، عضو هیات انتخاب جشنواره رشد، عضو هیات انتخاب جشنواره وارش، عضو هیات داوران سومین جشنواره ملی فیلم کوتاه حسنات اصفهان و همچنین عضوهیات انتخاب جشنواره سینما حقیقت بوده است.
او همچنین برای ساخت آثار متعددش بارها برنده جوایز گوناگونی در جشنواره های رشد، یادگار، کودک و نوجوان و ... شده است.
به بهانه نزدیک شدن ایام برگزاری چهارمین جشنواره ملی فیلم کوتاه حسنات گفتگویی را با این فیلمساز با سابقه کشور ترتیب داده ایم که متن این گفتگو را در پی میخوانید....
نگاه مردم در جوامع امروزی نسبت به مقوله احسان و نیکوکاری چگونه است؟
نگاه مردم در جوامع امروزی نسبت به مقوله نیکوکاری یکسان نیست زیرا دیدگاه مردم هر جامعه ای نسبت به این امور،حاصل اندیشهی و رفتارگذشتگان و متاثر از قوانین امروز آن جامعه است. به عبارتی دیگر بازتاب فرهنگ و سنت های آن جامعه است.
برای نمونه میتوان به مقوله نگهداری سالمندان در جوامع گوناگون پرداخت مثلاً در کشور چین با آن پیشینه پر بار تاریخی که امروزه شتابان به سوی مدرن شدن میتازد، هنوز نهادی به نام خانهی سالمندان وجود ندارد و وظیفهی آن همچنان به عهده فرزند ، بویژه پسر است.از اینجا میتوان پی برد که چرا داشتن فرزند پسر این همه برای مردم چین مهم است.(البته این یکی از دلایل است). این موضوع می تواند در نگاه نخست تقابل سنت و مدرنیته بشمار آید. ولی نکته های مثبت و منفی را با هم دارد.از جمله موارد مثبت این است که به پیوند و تحکیم نهاد خانواده کمک کرده، بارِ مالیِ بزرگی را نیزاز دوش دولت بر می دارد؛ ولی از سوی دیگر بندی است به پای فرزند و شتاب پیشرفت او در عرصه های اجتماعی را کند می کند. به هر حال باید بپذیریم که جوامع در حال گذار، بیش از پیش از آداب و رسوم خود فاصله می گیرند. اگر همین موضوع را در جامعه خودمان دنبال کنیم ،در می یابیم که در اینجا نیز شاهد برداشتن این وظیفه از دوش فرزندان و سپردن آن به نهاد های اجتماعی( دولتی و خصوصی ) هستیم. ولی با نگاهی به جوامعی که پیشتاز نهضت صنعتی هستند ،می توان دریافت که اداره همین موضوع بیشتر بر عهده نهاد های اجتماعی ست تا خانواده.به بیانی دیگرهر چه جامعه ای مدرن تر میشود ، نقش نهاد های اجتماعی در آن پررنگ تر می گردد.
برخی کارشناسان، تکنولوژی و صنعت را عامل عدم توجه انسانها نسبت به مشکلات یکدیگر میدانند؟ شما در این خصوص چه نظری دارید؟
خوب است از آن هائی که تکنولوژی و صنعت را عامل افزایش مشکلات بشری می دانند، پرسیده شود که پیش از انقلاب صنعتی آیا چیزی بنام حقوق بازنشستگی، بیمه درمانی و از کار افتادگی، مرخصی زایمان برای زنان شاغل ، حق رای ، برابری اجتمائی زن و مرد، تحصیل رایگان و اجباری برای کودکان،( حداقل برای دوره ابتدائی)، ممنوعیت کار برای کودکان و ... بسیاری موارد دیگراز این دست در هیچ کجای جهان شناخته شده بود؟ آنچه اکنون جوامع را از یکدیگر متمایز می کند، میزان دستیابی شان به این گونه امور است. به عبارتی رعایت این موارد شاخصی برای سنجش پیشرفت وتمدن در جوامع شناخته می شوند. از سوی دیگر رعایت برخی از این موارد چنان الزامی شده که حتی عقب مانده ترین کشورها نیز ملزم به رعایت آن هستند. اگر این ها را از مقوله نیکو کاری نمی دانیم پس باید نامشان را چه بگذاریم؟
بنابراین صنعت و تکنولوژی نه تنها در زمینه های یاد شده عامل افزایش مشکلات نبوده، بلکه به کاهش آنان کمک بسیار کرده است .البته این بدان معنا نیست که تکنولوژی ومدرنیته مشکلاتی به همراه نداشته اند، بلکه سود و زیان آنها باید جداگانه بررسی شود.
در این فرایند به مرور نقش نهاد های اجتماعی پر رنگ تر و نقش فرد، در کمک به هم نوع کاهش یافته و به حاشیه کشانده شده است.
به نوعی گذار از سنت به مدرنیته را می توان به تبدیل شدن کرم به پروانه تشبیه کرد. حاصل آن، دگرگونی عظیمی است که دیگر شباهت چندانی بین آنچه در گذشته بوده و آنچه اکنون هست،وجود ندارد.حتی تصمیم به اینکه بخواهد کرم باقی بماند یا پروانه شود هم با او نیست.لا جرم رنج این دگرگونی را باید تاب بیاورد. داستان تحول ما انسان ها نیز بی شباهت به داستان پروانه نیست.البته با یک تفاوت مهم.دگردیسی کرم به پروانه ، دایره ایست که مدام تکرار میشود، ولی دگردیسی انسان را نه پایانی هست و نه قابل پیش بینی.گوئی این تازه آغاز راه است.
پیشنهاد شما برای ترویج مضامین انسان دوستانه و به ویژه احسان و نیکوکاری در جامعه چیست؟
در حال حاضر در جامعهای زندگی میکنیم که هنوز عدهی زیادی برای یافتن زندگی بهتر از روستاها به حاشیهی شهرها کشیده میشوند و در این میان شهرهای بزرگ تر جاذبهی بیشتری هم دارند.
در این میان تعداد اندکی از این افرادِ مهاجر جذب بازار کار میشوند .بیشتر آنها چون تخصص های مورد نیاز جوامع شهری را ندارند، در نتیجه به آسانی جذب بازار کار نمی شوند. بناچار به کارهای ساده ترمانند دستفروشی و در صورت نداشتن همان سرمایه اندک مالی به گدایی روی میآورند و دست نیاز به سوی دیگران دراز میکنند. در این میان نقش کودکان بطور چشمگیر و تاسف آوری پررنگ است. کافیست روزی سوار بر متروی شهر تهران شوید و یا سر چهارراه ها منتظر سبز شدن چراغ راهنمائی باشید، تا از جماعت عظیم دست فروشان و گدایان، به حیرت بیافتید.البته ما تهرانی ها دیگر از مواجهه با چنین مواردی حیرت نمی کنیم . بلکه با بی اعتنائی حضورشان را نادیده میگیریم.
چه باید کرد؟ ازجامعه ای که در ایجاد شغل و جذب افراد تحصیل کرده و متخصص خود ناتوان است، چگونه میتوان انتظار داشت که از پس این خیل عظیم مهاجران نیز برآید؟ این جاست که آن گروه از مردمی که روحشان هنوز کرخ نشده ، وارد معرکه می شوند و با تشکیل بنگاه های خیریه ، خود راساً به دستگیری نیازمندان می شتابند.اما آیا این نهادهای خود جوش با همه ی حسن نیتی که دارند، توان حل مشکلات و انتظارات ریز و درشتی که از همه سو بر آنها فشار می آورد را دارند؟ از سوی دیگراز آنجا که نگاه این نوع بنگاه ها معمولاً نگاهی "صدقه" ای گونه است، بیشتر به روزمرگی افراد آسیب پذیر آن هم در حد بخور و نمیر می پردازند . معمولاً در این بنگاه ها تفکر توان مند سازی افراد آسیب پذیر کمتر دیده می شود و تا نهادینه شدن همچنان راه درازی در پی دارند. این در حالی ست که تاسیس چنین نهاد هائی را مثبت و بدور از فریبکاری بدانیم. این جاست که نیاز به عزم ملی و همه جانبه برای حل بحران کاملاً احساس می شود .
هنرمندان چگونه میتوانند نسبت به ترویج احسان و نیکوکاری در جامعه نقش آفرینی کنند؟
اینکه هنرمند ملزم به ترویج احسان و نیکو کاری در جامعه باشد در واقع ایدئولوژیک نگریستن به مقوله هنر است. هنرمند لزوماً چنین وظیفه ای به عهده ندارد.اما اگر خواست هنرش را در این زمینه بکار گیرد نخست باید علت و سرچشمه ناهنجاری ها را دریابد و سپس با پرداختن به آنها در آثار خود ذهن مردم را نسبت به ناهنجاری ها و مشکلات هوشیار سازد. اما اگر بخواهد تنها با تکیه بر احساس به موضوع بنگرد، حتی ممکن است با کج فهمی تاثیر نامطلوب در اذهان بجا بگذارد.
معایب و مزایای برگزاری جشنواره ملی فیلم کوتاه حسنات اصفهان را چطور ارزیابی میکنید؟
تبدیل شدن جشنواره فیلم کوتاه حسنات اصفهان از یک جشنواره دانشجویی و منطقه ای به یک جشنواره ملی با توجه به سن کمی که این جشنواره دارد در نوع خود قابل توجه و گامی به پیش است.
حسن دیگرش این است که با موضوعی خاص که همانا ناهنجاری های اجتماعی است سر و کار دارد. کارگردانان علاقمند به این نوع مباحث نیز با توجه به توان فکری و احساسی خود آثارشان را دراین جشنواره عرضه می کنند.اماعیبش این است که ذهن و اندیشه صاحب نظران و متخصصان این عرصه را کمتر در پشت کارها می توان دید. بیشتر نوعی بیان احساس شاعرانه و اغراق آمیز نسبت به موضوع است.
پیشنهاد شما برای تداوم جشنواره ملی فیلم کوتاه حسنات اصفهان چیست؟
برای پربارتر کردن آثاری که از این پس در جشنواره حضور می یابند بهتر است تمهیدی بکار رود تا فیلمسازان از هنگام ایده تا پایان کار از مشورت صاب نظران این عرصه برخوردار شوند. مطلب بعدی کوشش برای فرا ملی کردن جشنواره است. در حال حاضر بسیاری از جشنوارههایی که در ایران برگزار میشود ادای جشنواره را در میآورند و فقط به نمایش فیلم اکتفا میکنند . این در حالی است که بسیاری از جشنوارههای بزرگ دنیا برای خود بازار فروش دارند واز سرمایهگذاران برای خرید تولیدات جشنوارهها دعوت می کنند.به هر حال بدون در نظر گرفتن صندوقی برای حمایت از تولید فیلم با مضمون مورد نظر و بدون ایجاد بازار برای عرصه ی آثارساخته شده ، مشکل می توان آینده ای پویا را متصور بود.
