نمد سادهترين نوع فرش است كه ساخت آن نسبتاً آسان بوده و نياز به دستگاه خاصي براي توليد آن نيست و بيشتر با دستان تواناي نمدمال تهيه ميشود. اين نوع فرش در بسياري از نقاط كشور و از جمله استان گلستان توليد ميشود. نمدمالي از جمله صنايع دستي زيبا و ساده است كه در گلستان در قالب «نمدمالي تركمن» و «نمدمالي كوهستان» توليد ميشود و دو نوع نمد متفاوت توليد و به عبارتي ماليده ميشود كه بيشترين وجه تمايز آنها نقوش انداخته شده روي آن است.
معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان با عنوان كردن اين مطالب گفت: نمدهای استان گلستان درایران بينظيراست. طرح و نقوش نمد تركمني از بينظيرترين نقوش از جهات تنوع و تعدد در هنرهاي سنتي كشور به شمار ميرود و از انواع مهم و معروف نمد ايراني بوده كه در تركمن صحرا به ان «كِچِه» و در بخش کوهستانی گلستان به آن «لِمَد» گفته ميشود.
محمد کیخا خاطرنشان کرد: در گذشته نمدمالي در شهرستانهاي گنبدكاووس، كلاله، گميشان و برخي روستاهاي تركمننشين نيز رواج داشت. به دليل اينكه توليد نمد نياز به قدرت بدني فراوان دارد در بيشتر نقاط ايران نمدمالي توسط مردان انجام ميشود اما نمد تركمن را صرفاً زنان توليد ميكنند. نمدمالي كوهستان نیز بيشتر در روستاهاي كوهستاني شهرستانهاي گرگان، راميان، عليآبادكتول و مينودشت رواج دارد.
* نقش و نگار ماندگار
وي یادآور شد: شيوه نمدمالي در مناطق مختلف و از ادوار گذشته تاكنون تغييري نكرده و شامل مراحل جور كردن پشم، تهيه قالب، حلاجي پشم، رنگرزي و نقشزني است. مادهی اوليه نمد پشم گوسفند است و در واقع در نمدمالي از خاصيت طبيعي پشم استفاده ميشود و به عبارتي نمد نسج نابافتهاي است كه با ايجاد فشار، رطوبت، حرارت، متراكم شدن پشم و كرك و از طريق ورز دادن توليد ميشود ودر اين زمينه از دار استفاده نشده و تار وپودي در آن به كار نميرود.
معاون صنایع دستی اضافه کرد: ماده اصلي نمد، پشم گوسفند است كه رنگهاي طبيعي آن مانند سفيد، قهوهاي، سياه يا تركيبي از آنها است كه براي زمينه و مقداري نيز به عنوان پشم رنگ شده مورد استفاده قرار ميگيرد. در زمينه نقش زني مناطق تركمننشين و فارسنشين گلستان در يك ويژگي مشتركند که نقوش نمدي را به طور ذهني بر روي قالب نمد اجرا ميكنند و اين نقوش مانند گنجينهاي از پيشينيان سينه به سينه به ارث رسيده است.
وی در مورد نقوش عمده نمد گلستان نیز تصریح کرد: در ميان ايل يموت شامل «بوستاني، آلاجه، قوچق، امزگ، ساريايچيان(عقرب) گل، كچهنقش، تيرانا، گزرمن، توينك نقش، ديهگزي(چشم شتر)، بستان نقش، دورت امزگ، تاريم نقش» بوده و نيز طرح قوچ كه در بيشتر دست بافتههاي تركمن كاربرد دارد كه يكي از اصليترين طرحهاي نمد است.
کیخا افزود: نمد در گلستان علاوه بر كاربردهايي چون زيرانداز و فرش به عنوان جل اسب(زيرزين)، خورجين، پادري، پوشش آلاچيق، تنپوش چوپانان و سجاده كاربرد دارد.
