حجتالاسلام مصطفي پورمحمدي، وزير دادگستري از طرحي سخن گفت كه بر اساس آن قرار است زندانيان طبقهبندي شوند. هرچند بر سر راه اجراي اين طرح، موانعي همچون كمبود امكانات و اعتبارات وجود دارد اما اجرايي شدن آن ميتواند علاوه بر كاهش آمار بزه در محيط زندان، كرامت زندانيان را حفظ كند و از بروز اختلالات رفتاري بيشتر در زندانيان نيز پيشگيري كند. كاهش تكرار جرم هم يكي ديگر از مزاياي اجراي طرح طبقهبندي زندانيان است. هرچند اولويت با حبسزدايي و جايگزين كردن مجازاتهاي ديگر به جاي زندان است اما تا زمان تحقق مطلوب طرح حبسزدايي، طبقهبندي زندانيان ضروري به نظر ميرسد. در حال حاضر در زندانها، افرادي با جرمهاي كوچك در كنار افرادي با جرمهاي بزرگ قرار ميگيرند كه اين رخداد، تبعات منفي زيادي را بر جاي خواهد گذاشت. اين جمله را شايد شنيده باشيد كه «زندان، محل آموزش خلاف است»؛ اگر كمي دقيقتر اين جمله را واكاوي كنيم ردپاي طبقهبندي نشدن زندانيان را در آن خواهيم يافت.
همه ما كمابيش، افرادي را سراغ داريم كه به خاطر يك جرم كوچك ـ مثلاً دعواي فيزيكي ـ به خاطر رضايت ندادن شاكي، روانه زندان شدهاند اما زماني كه از آنجا بيرون ميآيند، جرمهاي بزرگتري را مرتكب ميشوند! به بيان ديگر، خلافكاران حرفهاي، راه و چاه خلاف كردن را به آنان ميآموزند و آنان را براي دستيابي به پول و لذتهاي ديگر وسوسه ميكنند. حضرت علي(ع) سخني ارزشمند دارند كه بيانگر يك اصل مسلم روانشناسي است:«لا تَصحَب الشَّرير فَاِنَّ طَبعَك يسرِقُ مِن طَبعِهِ شَرّاً وَ اَنتَ لا تَعلم»؛ «با آدم شرور همصحبت نشو زيرا طبع تو، شرارت را از طبع او ميدزدد بدون آنكه تو بفهمي.»
با استناد به اين اصل روانشناسي بايد تأكيد كرد، قرار گرفتن زندانياني كه جرمهاي كوچكي مرتكب شدهاند در كنار زندانياني كه خلافهاي بزرگ دارند، شرارت مجرمان بزرگ را به روح مجرمان كوچك منتقل خواهد كرد چراكه شرارت مسري است و بايد از سرايت آن به ديگران پيشگيري كرد. فلسفه و كارويژه زندان، آگاه شدن فرد خطاكار به قانونشكني و خطاي خود است و مدتي را كه در زندان سپري ميكند هم مجازات تخلف ارتكابي است و هم فرصتي براي توبه و اصلاح. با اين وصف، زماني كه زندان به محيطي براي ارتقاي سطح كيفي و كمي جرم و بزهكاري تبديل شود، عملاً نه تنها مفيد فايده نيست بلكه معدن مضرات خواهد شد. از اين روست كه طرح طبقه بندي زندانيان، يك ضرورت است و بايد براي ارتقاي سلامت رفتاري جامعه و زندانيان به اجرا درآيد.
