یزد از استانهای گرم و خشک کشور است که با قرار گرفتن در میانه کویر، از سالهای دور با خشکسالی و کمآبی مواجه بوده است به طوریکه این خشکسالیها تاثیرات منفی زیادی بر این استان گذاشته است. بیش از سه دهه از خشکسالی در يزد میگذرد و حتی حفر چاه و استفاده از آبی که به خط اول انتقال آب معروف است و سال گذشته حاشیههای زیادی داشت نيز نتوانست تشنگی کویر نشینان را جبران کند .
خشکسالی و کم آبی در استان یزد به حدی شدت گرفته که سایر عرصه ها را نیز تحت تاثیر قرار داده اما از شواهد امر چنين برداشت مي شود كه هنوز اقدامی جدی برای حل این معضل صورت نگرفته است .
در سالهاي اخير که استان یزد از بحران کم آبی رنج میبرد، تلاشهایي در زمینه تامین آب استان صورت گرفت و حتی در برهه ای از زمان طرح خط دوم انتقال آب برای يزد مطرح شد اما چنين به نظر مي رسد كه حتي با وجود مصوب شدن این طرح، تامین آب این استان و رفع بحران از مردم کویر نشین بیش از یک دهه زمان خواهد برد .
اما اخیرا با قطع آب انتقالی به یزد کیفیت آب نیز در این شهر افت محسوسی پیدا کرده و این افت کیفیت نگرانی هایی را برای مردم این استان به دنبال داشته و حتی به گفته پزشکان معالج، سبب مسمومیت عده ای از مردم شده است .
****
بحران آب در استان یزد باید جدی گرفته شود، به گونهای که کاهش هر ساله بارندگی باعث شده قدرت و نیروی خشکسالی به شدت تقویت شود و میزان خشکسالی و خسارت وارده به بخشهای کشاورزی، باغداری، زراعت و دام استان به دهها میلیارد تومان برسد و همین افزایش خسارت شدید بدون شک مشکلات بیشماری را برای جبران آن به همراه داشته باشد.
باران هم كاري نكرد
هر چند در اواخر سال گذشته و امسال بارشهای قابل توجه اي در تمام نقاط ايران صورت گرفت اما اين مسئله نيز نتوانست تاثیری بر سفرههای آب زیرزمینی این استان داشته باشد و به گفته مسئولان، سالهای مکرری باید باران ببارد تا جبران این خشکسالی ها شود . از سوی دیگر میزان برداشت هاي زيرزميني به قدری زياد است كه در صورت بارندگي هاي متداوم و هر ساله شايد در تامین آب شرب، صنعت و كشاورزي اثرگذار باشد .
مقوله آب در استان یزد در بحث تولید و مصرف، هر ساله مشکلاتی را ایجاد میکند که بخشی از آن به خاطر خشکسالیهای مستمر است . بر اساس مستندات لطماتی که خشکسالیهای پی در پی به وجود آورده، با میانگین بارش 107 میلی متر باران نيز قابل جبران نیست .
با شرايط موجود مسئله كمبود آب آشاميدني به يكي از معضلات استان به ويژه در روستاها تبديل شده است و هم اكنون نيز آبرساني به برخي از روستاها از طريق تانكرهاي سيار صورت مي گيرد .
نگراني ها ادامه دارند
مسئولان استان يزد مي گويند بايد توجه داشته باشيم كه در صورت استفاده بیش از حد معمول از آب شرب، شهروندان دچار کمبود آّب و جیرهبندی خواهند شود زيرا گرمای بی سابقه و خشکسالی طولانی باعث کاهش آبهای زیرزمینی در سطح استان شده است .
چندي پيش مدیرعامل آب و فاضلاب یزد هشدار داده بود كه امكان دارد يزدي ها با قطع آب و جیره بندی آن مواجه شوند.
علی اسلامی با بیان اینکه مصرف آب از 200 لیتر به ازای هر نفر نیز گذشته است، گفت: هم اكنون در یزد 200 مترمكعب در ثانيه آب مصرف مي شود كه اين ميزان، حجم بسيار قابل توجهي است .
وی افزود: با وجود اينكه بسياري از چاه هاي حفر شده براي مواقع اضطراري وارد مدار بهره برداري شده و از آب انتقالي نيز استفاده مي شود، باز هم براي روزهاي آينده كه دماي هوا افزايش خواهد يافت، نگرانيم .
اسلامی عنوان كرد: گرچه مردم يزد مردمي قانع و صرفه جو هستند و تعداد مشتركان پرمصرف بسيار محدود است اما لازم است در اين شرايط همراهي بيشتري با مسئولان آبفا و آبفار داشته باشند .
بر اساس گزارش ها بسیاری از مردم در روزهای گرم تابستان و بويژه در ماه مبارك رمضان با كم آبي هايي مواجه و دچار مشکل شدند كه در همان دوران، مسئولان شهري بخاطر مشكلات بوجود آمده از مردم عذرخواهي كردند.
اما اخبار خوشي هم از پروژه های آبی بزرگ در دست اقدام در این استان به گوش مي رسد كه امید مي رود تا پایان سال این پروژه ها به بهره برداری برسند و مشکل کم آبی را براي سال آینده رفع کند .
مدیرعامل آب و فاضلاب یزد در همين رابطه اجرای پنج پروژه مخزن آب را از جمله این طرح ها عنوان کرد و گفت: این مخازن در شهرهای یزد، تفت، بافق و دو شهر دیگر در حال احداث است که با تکمیل آن بخشی از مشکل آب را حل خواهیم کرد.
برنامه دیگری که برای حل مشکل آب در دستورکار قرار دارد استفاده از یک حلقه چاه آب است که به صورت اضطراری استفاده خواهد شد که با تخصیص اعتبار برای تابستان سال آینده بهره برداری خواهد شد.
اسلامی با بیان اینکه هوای استان روبه خنکی می رود خواستار رعایت مصرف آب و صرفه جویی در میزان مصرف این نعمت الهی شد .
* اين حق است؟
به گفته يزديها در حال حاضر در اين شهر افت فشار نسبت به قبل کمی بهتر شده اما طعم آب بسیار آزار دهنده است و آنها ناچارند از آب معدنی استفاده كنند. اما استفاده از آب معدنی نيز برای خانواده ها برای مصارف چای و نوشیدن و پخت غذا اصلا مقرون به صرفه نیست و هزینه بسیاری را به آنها تحمیل مي كند.
نكته حائز اهميت اين است كه مسئولان باید موضوع کم آبی و نیاز مبرم مردم به آب را به ویژه در فصل تابستان جدی بگیرند و این جدی گرفتن تنها در حد حرف نباشد . با كمال تاسف بايد گفت كه در استان يزد و در شهرستان مهریز قنات های بزرگی وجود دارد که به مرکز استان می رود اما بي مسئوليتي ها كاري كرده كه خود این شهر نيز به شدت با کمبود آب شرب مواجه است .
نماینده بزرگترین حوزه انتخابیه کشور در استان با بیان اینکه موضوع کمبود آب استان و بی کیفیتی آن از طریق کمیسیون های مختلف پیگیری شده است گفت: با توجه به خشکسال های اخیر و افت شدید منابع آبی، به نظر نمی رسد که امسال بتوانیم سهمیه آب استان را کامل دریافت کنیم .
دخیل عباس زارعزاده با تاکید بر اینکه باید در توزیع آب انتقالی عدالت رعایت شود عنوان کرد: باید میزان آبی که برای استان در نظر گرفته شد به عدالت و بر اساس سهمیه هر شهر به آن تخصیص داده شود .
اين سوال حقي است كه بسياري از شهروندان يزدي مي پرسند چرا در یک شهر کوچک باید هم افت فشار و هم بدمزگی آب باشد و مردم حتي برای استفاده در پخت و پز و شستوشو در مضیقه باشند اما در منطقه اي دیگر علاوه بر فشار خوب، آب تصفيه شده و گوارا در مخزن كولرها و حمام و شستشوي خودروها مورد استفاده قرار گيرد.
گرچه تاکنون در هیچ نقطه از کشور، تفکیک آب شرب و بهداشتی با سایر مصارف صورت نگرفته، اما حرف اهالی مناطق پایین دست یزد نیز دور از واقعیت نیست.
* نياز به برنامه اي كار آمد
بی شک مهمترین اصل در مقابله با خشکسالی و تامین آب برای استان کویری یزد تدوین برنامههای مشخص کوتاه و بلند مدت است که با بررسی و کارشناسی دقیق حاصل می شود . اما این برنامه ریزی تفکر در کلیات و جزئیات، راهکارها و شیوه هایی است که نتیجه مطلوب به همراه داشته باشد و این موضوع نیاز به تصميم همه نهادها و دستگاه های اجرایی استان دارد .
استان یزد با یک دوره خشکسالی کم سابقه در 60 سال اخیر روبروست که بسیاری از زیر ساخت های اقتصادی و اجتماعی روستاها و روستائیان استان را با خسارت شدیدی مواجه كرده است اما آیا با این اوصاف هنوز وقت آن نرسیده تا به دور از جناح بندی و حزب بازی، موضوع آب را در تمام استان ها جدی گرفته و بجاي شعرهاي تو خالي، يك كار عملي و مفيد صورت گيرد؟
امروز اگر باور داريم که جنگ آينده بر سر آب است، چرا فکري براي استفاده صحيح از آن نمي کنيم، آيا این امکان وجود ندارد تا از آب هاي تجديدپذير و پساب ها براي برخي مصارف استفاده کرد؟
مي گويند اگر فشاری از طرف مردم نباشد، از طرف مسئولان هم پیگیری نخواهد بود و لذا اکنون که آب شرب مردم به ویژه در شهر یزد به نقطه خطر رسیده است، باید توسط مسئولان اقدامات لازم صورت گیرد تا در آينده با يك فاجعه روبرو نباشيم.
كوتاه سخن اينكه مشکل آب در یزد بسيار جديست امروز بايد هركس در حيطه مسئوليت خود براي پشت سرگذاشتن بحران كم آبي برنامه اي بلندمدت ارائه دهد و صرفه جويي را از خود و خانواده خود شروع كند و الگويي براي ديگران باشد .
