بانكهاي دنيا پس از بروز بحران اقتصادي به سمت كاهش هر چه بيشتر هزينهها و رونق بانكداري بدون شعبه فيزيكي رفتهاند، حتي در همسايگي خودمان كشور تركيه يكي از كشورهايي است كه موبايل بانكينگ را به طور جدي پيگيري ميكند و سعي كرده از اين طريق به جاي افزايش شعب فيزيكي كه در ايران بسيار طرفدار دارد، هم هزينههاي عملياتي و جاري خود را بكاهد و هم مشتريان را به صورت آنلاين و بدون محدوديت به شبكه بانكي خود متصل كند.
بانكداري مجازي سالهاست در دنيا بيشترين كاربرد را دارد و اغلب شهروندان امور روزمره خود را با حداقل هزينه و سريعترين زمان ممكن انجام ميدهند. امروزه در دنيا بقا و ادامه بانكهاي مشهور به اين امر بستگي دارد كه بتوانند خدمات مربوطه را با روشي بسيار كارا ارائه كرده و همواره خود را با شرايط جديد سازگار كنند يا خدمات مالي غيربانكي جديد را ارائه دهند.
بايد بدانيم كه باتوجه به پيشرفت علم و تكنولوژي ديگر نميتوان با بانكداري سنتي همچنان به امور بانكي پرداخت. اگر محدوديتهاي بانكداري سنتي از بين نرود، سيستم بانكي نميتواند با بانكهاي بينالمللي رقابت كند چراكه بانكداري مجازي پيش زمينهاي دارد به نام بانكداري الكترونيكي.
برخي از بانكداران ايراني معتقدند كه تجهيز شعب بانك به تجهيزات رايانهاي تحقق بانكداري الكترونيك است؛ بانكداري الكترونيك ميتواند به عنوان استفاده از كانالهاي تحويل الكترونيكي خدمات و توليدهاي بانكداري با استفاده از روش هايي همچون تلفنهاي عادي، بانكداري خانگي، استفاده از تلفن همراه، استفاده از شبكه تلويزيون كابلي، استفاده از دستگاه خودپرداز و دستگاه فروش نقطهاي خود را نشان دهد.
بانك مجازي يك بانك رايانهاي است كه قادر به انجام اكثر امور بانكي كه بانكهاي عادي انجام ميدهند، است، با اين تفاوت كه نيازي به مراجعه به شعبه نخواهد بود و افراد از هر رايانه خانگي ميتوانند امور بانكي، تجارت و بازرگاني مورد نظر خود را به انجام برسانند. به عبارت ديگر در بانكداري مجازي از مرحله واريز پول براي سپردهگذاري، دريافت و انتقال وجه تا مبادله اسناد بين بانكي و غيره با تمام كشورهاي جهان از اين طريق انجام ميشود. همچنين اجراي قوانين ضدپولشويي و امنيت بالا و شفافيت مبادلات با راهاندازي اين بانكها ميسر خواهد شد.
مزيت هايي چون صرفهجويي در وقت، كاهش هزينههاي غيرعملياتي و سربار بانكها و افزايش بهرهوري، كاهش مشكلات مسافرتهاي درون شهري، رونق تجارت مجازي شده و آزادسازي بانكها در ارائه برخي خدمات و ايجاد فرصت براي ارائه محصولات جديد از مشخصات بانكداري مجازي است.
بانك مجازي نقش بانكهاي فعلي را خواهد داشت، با اين تفاوت كه با تشكيل اين بانك، به جاي اينكه مشتري به صورت مستقيم به بانك مراجعه كند، به راحتي ميتواند از طريق رايانه شخصي امور بانكي خود را انجام دهد. رواج استفاده از پول الكترونيكي ميتواند موجب رونق بانكهاي مجازي شود. پول الكترونيكي، پولي است كه روي سيستم اينترنتي توان جابهجايي و نقل و انتقالات را دارد، حتي بدون وجود لاشهاي از اسكناس، به صورتي كه تمامي پرداختها، صورتحسابها، خريد و فروشها و اعتبارات با اين ابزار قابل انجام است. پول الكترونيكي نيازي به نقل و انتقالات بانكي به صورت فيزيكي ندارد و به راحتي ميشود در اسرع وقت از هر بانكي وجهي را به حساب ديگران منتقل كرد.
تأسيس بانكهاي مجازي به عنوان يك ضرورت و الزام تلقي ميشود. به راحتي نميتوان راهي را كه در تمام دنيا انتخاب شده و در حقيقت با ساير امور بانكداري نوعي پيوستگي دارد، در ايران انتخاب نكرد. البته راهاندازي اين بانكها مقدماتي ميخواهد كه بايد فراهم شود، بخشي از اين مقدمات به شبكه مخابراتي و زيرساختهاي ارتباطي و اينترنتي كشور بازميگردد كه بايد تقويت شود و بخشي از آن به مقررات و قوانيني كه براي راهاندازي بانكهاي مجازي به آن نياز داريم، مربوط ميشود. نبايد اين انتظار رود كه بانك مجازي در ماه يا سال اول فعاليت خود به صورت موفق عمل كند. بايد به اين نوع خدمات در جامعه زمان داده شود. بايد تبليغات و اطلاعرساني در اين راستا بيشتر صورت گيرد تا اين امر بين مردم جا بيفتد.
متأسفانه تنها بانك الكترونيكي كشور كه اميد بود الگويي براي توسعه بانكداري مجازي باشد از سوي بانك مركزي بنا به دلايلي لغو مجوز شد. اگر چنين بانكهايي روي كار ميآمد، شايد بسياري از معادلات معمول شبكه بانكي به هم ميريخت.
