در حالي كه برخي از كشورهاي منطقه مانند عربستان و امارات عربي متحده از اقدام ارتش در بركناري دولت مرسي و اخوانالمسلمين از قدرت استقبال كردند و بلافاصله به عدلي منصور رئيسجمهور موقت و منصوب ارتش پيام تبريك فرستاند و در عين حال كمكهاي مالي و اقتصادي خود را در جهت تثبيت وضع موجود و دولت موقت منصوب ارتش به اين كشور سرازير كردند، در مقابل برخي ديگر از كشورهاي منطقه همچون تونس و تركيه همچنان منتقد اقدام ارتش مصر هستند و به هيچ وجه نميخواهند بر وضعيت پيش آمده در مصر مهر تأييد بزنند. شايد هيچ كشوري به اندازه تركيه و حزب حاكم عدالت و توسعه به صراحت خود را در برابر جابهجايي قدرت در مصر قرار نداده است؛ بهگونهاي كه وزارت امور خارجه مصر در پي انتقادهاي پي در پي مسئولان تركيه سفير اين كشور در قاهره را احضار و مراتب اعتراض خود را به دخالتهاي تركيه اعلام كرد.
اين اقدام پس از آن صورت گرفت كه بلندآرينچ معاون نخست وزير و سخنگوي دولت تركيه در پايان نشست هئيت دولت اين كشور مواضع منتقدانه آنكارا را از تحولات مصر تكرار و تصريح كرد: «ما ديدگاه افرادي را كه سلاح به سوي مردم كشور خود نشانه رفتهاند، با مردم ميجنگند و رئيسجمهور قانوني را بركنار و قدرت را به شخص ديگري واگذار ميكنند، به شدت محكوم ميكنيم.» پيش از اين نيز رجب طيب اردوغان نخستوزير تركيه يك روز پس از بركناري مرسي از سمت رياست جمهوري تعطيلات خود را نيمهكاره گذاشت تا نشستي فوقالعاده با رئيس دستگاه اطلاعاتي و اعضاي دولتش برگزار كند. وي جمعه هفته پيش مداخله ارتش مصر براي بركناري مرسي را محكوم كرده و گفته بود: «كساني كه به اسلحههاي خود و قدرت رسانهها تكيه كردهاند، قادر به برقراري دموكراسي نيستند. دموكراسي تنها از طريق رأيگيري به دست ميآيد.»
در واقع تركيه با انتقاد از اقدام ارتش مصر در بركناري دولت مرسي در صف بنديهاي جديد منطقهاي خود را درست در نقطه مقابل كشورهاي مثل عربستان و امارات عربي متحده قرار داده كه نه تنها مشتاقانه از اقدام ارتش حمايت كردهاند، بلكه تمام تلاش خود را براي تثبيت وضعيت جديد به كار گرفتهاند و نزديك به 8 ميليارد دلار كمك مالي را به شكل وام و بلاعوض در اختيار دولت جديد مصر قرار دادهاند. البته اگردر قطر شيخ حمد از قدرت رانده نميشد، شايد وي نيز همپاي اردوغان و دولت تركيه براي بازگرداندن دولت مرسي تلاش ميكرد، اما خارج شدن شيخ حمد از صحنه، اردوغان را در اين منازعه تا حدودي تنها گذاشته است. البته در اين ميان برخي از بازيگران همچون حماس و تونس نيز هستند كه از تغيير قدرت در مصر خوشحال نيستند، اما آنها ابزارهاي لازم را براي تأثيرگذاري بر معادلات در اختيار ندارند.
در مجموع ميتوان گفت كه جابهجايي قدرت در مصر جدا از داخل در عرصه منطقهاي نيز دو گروه از موافقان و مخالفان وضع موجود را در برابر هم قرار داده است كه ميتوان از آنها به عنوان برندگان و بازندگان منطقهاي تحولات مصر نام برد. در اين تقسيم بندي تركيه، قطر، تونس و حماس در زمزه بازندگان و عربستان و امارات عربي متحده در گروه برندگان قرار ميگيرند. در اين ميان به نظر ميرسد امريكا بازي دو سر برد را براي خود تعريف كرده و در اين راستا تا زماني كه دولت مرسي و اخوانيها در مصر در وضعيت بهتري قرار داشتند با آنها همراه و همگام شد، امااكنون كه مخالفان وضعيت و محبوبيت بهتري پيدا ميكنند با آنها همراه ميشود. اين بدين مفهوم است كه امريكا اين كشورها را در ميدان خود بازي داده و متناسب با شرايط زماني پرونده خاورميانه را در اختيار قطر قرار داد و زماني ديگر آن را به عربستان سپرد و به نظر ميرسد خيلي از تحولات جديد در خاورميانه از جمله در مصر نتيجه همين جابهجايي است كه در نقش بازيگران روي داده است.
