«كتاب گران نيست». اين پاسخ تلويحي «محمد حمزهزاده» از مسئولان اصلي حوزه هنري و رئيس انتشارات «سوره مهر» به پرسش خبرگزاري فارس از او بود كه پرسيد قبول داريد كتاب گران است؟ او به اين سؤال پاسخ جالب و قابل تأملي داده و گفته: «نبايد بيش از حد روي گراني كتاب تأكيد كرد.» سپس اين حرف خود را اينچنين شرح و بسط داده كه:«امروز كمتر كسي سراغ خاويار ميرود، حتي براي پرسيدن قيمت آن، زيرا از قديم در ذهن همه ما چنين حك شده كه قيمت اين محصول بسيار گران و... خلاصه مال از ما بهتران است!»
درباره گران بودن يا نبودن كتاب در ادامه خواهم نوشت. اما آنچه آقاي حمزهزاده گفته، نكته جالبي است كه كمتر همه ما متوجهش هستيم. بسياري از مشتريان سال گذشته نمايشگاه كتاب، ارديبهشت گذشته دل از آن كندند. چون تمام رسانهها از گراني بيسابقه محصولات عرضه شده ميگفتند. من هم به قصد تماشا رفتم. در ابتدا هم فقط از مقابل عموم غرفهها رد ميشدم، اما بعد كه برخي عناوين توجهم را جلب كرد و قيمت پرسيدم، ديدم ذهنيتي كه در من به سبب اين خبرها ساخته شده بود با آنچه بود، تفاوتي فاحش داشت.
با تمام اين احوال، به نظر من، كتاب خيلي گران است. قيمتهاي موجود سبب ميشود خانوارها اين كالاي مبرم فرهنگي را از سبد خود حذف كنند. اين خيلي گران را كه گفتم، به علت اوضاع معيشتي مردم در اين روزهاست. وقتي اغلب خانوارهاي ايراني با وضعي كه پيش آمده تمام هم و غمشان تأمين مايحتاج ضروري، مسكن، هزينه تحصيل فرزندان، هزينه درمان و... انبوه موارد ضروري ديگر است و تمام اين كالاها و خدمات نيز افزايش قيمتهاي كمرشكن داشتهاند، پولي براي هيچ امري خارج از حفظ حيات حداقلي، باقي نميماند. لذا محصولاتي نظير كتاب براي اين خانوارها، حتي اگر به نسبت ديگر اجناس ضروري بسيار كمتر گران شده، حتي نشده باشد، باز هم خيلي گران به شمار ميآيند، زيرا هيچ پولي براي خريد آن در دخل سرپرستان خانوار باقي نميماند. حالا فهميديد چرا كتاب گران است!
در اين ميان در سالهاي گذشته اما طرحهاي بسيار تحسينبرانگيزي اجرا شده، نظير «كتاب من»و نيز گسترش كتابخانههاي عمومي، ايستگاههاي كتاب و... تا مردم بدون هزينه به اين كالا دسترسي داشته باشند. قبول كنيد گراني كتاب از راههاي ديگر نيز قابل كنترل است، نظير توزيع وسيع و فراگير كه باعث ديده شدن و فروش بيشتر آن شده، متعاقباً شمارگان بالاتر و بالاتر، هزينه توليد و طبيعتاً قيمت كتاب را به ميزان قابل توجهي كاهش ميدهد. آقاي حمزهزاده يادآوري كرده، حوزه به اين چرخه نيز توجه داشته و اكنون در 30 شهرستان كتابفروشي دارد و بزرگترين كتابفروشي را در خيابان انقلاب برپا نموده است. هرچه هست مردم اميدوارند با كمك طرحهاي ابداعي و كمهزينه باز هم آسودهتر به كتابهايي كه دوست دارند دست پيدا كنند و انشاءالله حوزه هنري هم دراين مسير گام مؤثري بردارد.
